زیر پوست اینترنت؛ خشونتی بی‌صدا

با افزایش استفاده از شبکه‌های اجتماعی و حضور روزافزون کاربران در فضای مجازی، پدیده آزار و اذیت آنلاین به یک معضل جدی تبدیل‌ شده که می‌تواند شامل ارسال پیام‌های توهین‌آمیز، تهدید، انتشار شایعات نادرست و حتی هک حساب‌های کاربری باشد؛ این رفتارها به اعتقاد کارشناسان نه‌تنها به فرد آسیب می‌زنند، بلکه می‌توانند بر روابط خانوادگی و اجتماعی او نیز تأثیر منفی بگذارند.

کد خبر: ۸۰۸۸۱۵

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۹

به گزارش ایران اکونومیست، افرادی که هدف آزار آنلاین قرار می‌گیرند، ممکن است دچار اضطراب، افسردگی و کاهش اعتمادبه‌نفس شوند. بنابراین، اهمیت آگاهی‌رسانی و آموزش درباره این پدیده برای جلوگیری از آن و حمایت از قربانیان بسیار ضروری است.

مفهوم آزار آنلاین دقیقاً چیست؟

آزار آنلاین به مجموعه‌ای از رفتارهای ناپسند و مخرب اشاره دارد که از طریق اینترنت و شبکه‌های اجتماعی انجام می‌شود و هدف آن آزار، تهدید یا آسیب به دیگران است. این نوع آزار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

توهین، تمسخر یا تهمت‌ زدن در بخش نظرات یا پیام‌های خصوصی:

توهین، تمسخر یا تهمت زدن در بخش نظرات یا پیام‌های خصوصی به معنای ابراز نظرهای منفی و آزاردهنده درباره یک فرد یا موضوع است. این رفتارها معمولاً شامل استفاده از زبان توهین‌آمیز، تحقیرکننده یا نادرست می‌شوند که هدف آن آسیب رساندن به احساسات فرد مقابل است.

در بخش نظرات، این نوع اظهارنظرها می‌تواند به‌صورت عمومی منتشر شود و بر تصویر اجتماعی فرد تأثیر منفی بگذارد. در پیام‌های خصوصی، این رفتار می‌تواند به‌صورت مخفیانه و باهدف ایجاد ترس یا ناامنی در قربانی صورت گیرد. این نوع آزار نه‌تنها بر سلامت روانی افراد تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه می‌تواند موجب ایجاد یک فضای خصمانه و ناپسند در جوامع آنلاین شود.

پخش عکس‌ها، اطلاعات یا فایل‌های شخصی بدون رضایت صاحب آن‌ها:

پخش عکس‌ها، اطلاعات یا فایل‌های شخصی بدون رضایت صاحب آن‌ها به معنای به اشتراک‌گذاری محتوای خصوصی دیگران بدون اجازه است. این عمل می‌تواند شامل عکس‌های خانوادگی، پیام‌های خصوصی یا هر نوع داده‌ای باشد که شخص به‌صورت خصوصی با دیگران به اشتراک گذاشته است. این رفتار نه‌تنها نقض حریم خصوصی فرد است، بلکه می‌تواند عواقب جدی برای او به همراه داشته باشد، ازجمله آسیب به شهرت و روابط اجتماعی. همچنین، پخش اطلاعات شخصی ممکن است منجر به سوءاستفاده از آن اطلاعات، مانند آزار و اذیت یا کلاه‌برداری شود.

ارسال پیام‌های مکرر، ناخوشایند یا تهدیدآمیز از طریق حساب‌های ناشناس:

ارسال پیام‌های مکرر، ناخوشایند یا تهدیدآمیز از طریق حساب‌های ناشناس یکی از اشکال بارز آزار آنلاین است که می‌تواند تأثیرات منفی عمیقی بر قربانیان داشته باشد. این نوع آزار معمولاً شامل ارسال پیام‌هایی است که حاوی توهین، تهدید یا محتوای آزاردهنده هستند و به‌طور مداوم به قربانی ارسال می‌شوند. حساب‌های ناشناس به آزاردهندگان این امکان را می‌دهند که بدون شناسایی هویت واقعی خود، به هدف خود برسند. این امر می‌تواند قربانی را دچار احساس ناامنی و اضطراب کند، زیرا نمی‌داند که چه کسی پشت این پیام‌هاست و آیا تهدیدها جدی هستند یا خیر.

علاوه بر این، ارسال پیام‌های تهدیدآمیز می‌تواند منجر به ایجاد ترس و استرس در زندگی روزمره قربانی شود و او را از فعالیت‌های اجتماعی و آنلاین خود بازدارد. این رفتار نه‌تنها به‌سلامت روانی فرد آسیب می‌زند، بلکه می‌تواند عواقب قانونی نیز برای آزاردهنده به همراه داشته باشد.

ایجاد شایعه یا تحریف واقعیت برای تخریب شخصیت افراد:

ایجاد شایعه یا تحریف واقعیت به معنای انتشار اطلاعات نادرست یا ناقص درباره یک فرد است که هدف آن آسیب رساندن به اعتبار و شخصیت او هست. این عمل معمولاً باانگیزه‌های شخصی، رقابتی یا انتقام‌جویانه انجام می‌شود و می‌تواند به‌سرعت در میان افراد و شبکه‌های اجتماعی گسترش یابد. شایعات می‌توانند شامل اتهامات دروغین، تحریف گفته‌ها یا رفتارها، و حتی انتشار اطلاعات خصوصی باشند. عواقب این عمل می‌تواند بسیار جدی باشد و شامل آسیب به روابط اجتماعی، از دست دادن فرصت‌های شغلی و تأثیرات منفی بر سلامت روان فرد موردنظر باشد.

تقلید از هویت دیگران یا جعل حساب کاربری برای فریب و آزار:

تقلید از هویت دیگران یا جعل حساب کاربری به معنای ساختن یک پروفایل یا حساب کاربری در فضای مجازی است که به‌طور عمدی شبیه به هویت واقعی یک فرد دیگر طراحی‌شده است. این عمل معمولاً باهدف فریب، آزار یا تهدید آن فرد انجام می‌شود. افرادی که از این روش استفاده می‌کنند، ممکن است از نام، عکس و اطلاعات شخصی دیگری بهره‌برداری کنند تا اعتماد دیگران را جلب کرده و به سوءاستفاده‌های مختلف بپردازند.

در برخی مواقع، افرادی که اقدام به آزار دیگران می‌کنند، هدف مشخصی از این کار ندارند. این افراد ممکن است صرفاً به دنبال جلب‌توجه باشند و از طریق ایجاد حاشیه یا آزار دیگران، احساسات خود را تخلیه کنند. این رفتار می‌تواند ناشی از نارضایتی‌های شخصی، مشکلات روانی یا نیاز به تأیید اجتماعی باشد. در این حالت، آزاردهنده به‌جای اینکه به دنبال آسیب رساندن به فرد خاصی باشد، صرفاً در تلاش است تا احساسات منفی خود را از طریق جلب‌توجه یا واکنش دیگران کاهش دهد. چنین رفتارهایی نه‌تنها به قربانی آسیب می‌زند، بلکه می‌تواند به ایجاد یک محیط ناسالم و پرتنش در جامعه منجر شود.

در مواجهه با آزار آنلاین چه‌کاری می‌توان انجام داد؟

علی‌اصغر زارعی-مدرس دانشگاه و کارشناس ارشد مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی - مهندسی فناوری و اطلاعات در گفت‌وگو با ایران اکونومیست درباره اینکه در مواجه با آزار و اذیت آنلاین چه کاری می توان انجام داد؛ اظهار کرد: در مواجهه با آزار آنلاین، آگاهی از نوع رفتارها و نشانه‌های آزار، اولین گام مهم در مقابله با این مشکل است.

به گفته او افراد باید بدانند که آزار می‌تواند به اشکال مختلفی مانند توهین، تهدید، یا تحقیر بروز کند. شناسایی این رفتارها به قربانیان کمک می‌کند تا بفهمند آیا در حال تجربه آزار هستند یا خیر. به‌عنوان‌مثال، اگر کسی به‌طور مکرر شمارا مورد تمسخر قرار دهد یا به حریم خصوصی شما تجاوز کند، این می‌تواند نشانه‌ای از آزار باشد. با تشخیص این نشانه‌ها، افراد می‌توانند اقداماتی برای محافظت از خود انجام دهند و در صورت لزوم به دنبال کمک باشند.

وی افزود: دومین اقدام مهم، واکنش فوری نشان ندهید؛ واکنش فوری به آزار آنلاین می‌تواند به تشدید وضعیت و افزایش تنش منجر شود. آزارگران معمولاً به دنبال جلب‌توجه و واکنش از سوی قربانیان خود هستند، بنابراین اگر به‌سرعت پاسخ دهید یا وارد مشاجره شوید، این رفتار آن‌ها را تشویق می‌کند. حفظ آرامش و عدم واکنش فوری، به شما این امکان را می‌دهد که از موقعیت فاصله بگیرید و با دیدی منطقی‌تر به موضوع نگاه کنید.

زارعی گفت: این رویکرد نه‌تنها به شما کمک می‌کند تا کنترل اوضاع را در دست بگیرید، بلکه به آزارگر نشان می‌دهد که نمی‌تواند شمارا به‌راحتی تحت تأثیر قرار دهد. درنهایت، با عدم واکنش فوری، می‌توانید تصمیمات بهتری بگیرید و از روش‌های مؤثرتر برای مقابله با آزار استفاده کنید. گام بعدی، مستندسازی رفتارهای آزاردهنده به معنای ثبت دقیق و منظم تمامی موارد آزار است. این شامل ذخیره پیام‌ها، ایمیل‌ها، تصاویر و هر نوع مدرکی است که نشان‌دهنده رفتارهای نامناسب باشد.

این کارشناس ارشد مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی - مهندسی فناوری و اطلاعات با بیان اینکه با داشتن این مستندات، قربانیان می‌توانند شواهد قوی‌تری برای حمایت از ادعاهای خود در صورت شکایت به مراجع قانونی یا پلتفرم‌های آنلاین ارائه دهند، ادامه داد: این کار نه‌تنها به تسهیل روند قانونی کمک می‌کند، بلکه به قربانی احساس قدرت و کنترل بیشتری می‌دهد. همچنین، مستندسازی می‌تواند به شناسایی الگوهای رفتاری آزاردهنده کمک کند و به قربانیان نشان دهد که رفتارها چقدر جدی و مداوم هستند و همین‌طور، بلاک کردن یا گزارش دادن آزاردهندگان به پلتفرم‌های مربوطه یکی از راه‌های مؤثر برای مقابله با آزارهای آنلاین است.

عضو کمیسیون کسب و کارهای مجازی و اقتصاد دیجیتال نصر کشور تأکید کرد: وقتی یک کاربر آزاردهنده را بلاک می‌کنید، او دیگر قادر به ارسال پیام یا مشاهده پروفایل شما نخواهد بود، که این اقدام می‌تواند به کاهش استرس و فشار روانی کمک کند. علاوه بر این، گزارش دادن رفتارهای آزاردهنده به پلتفرم می‌تواند باعث شود که گروه‌های مدیریتی آن پلتفرم اقدامات لازم را برای جلوگیری از ادامه رفتارهای نامناسب انجام دهند. این اقدامات ممکن است شامل مسدود کردن حساب کاربری آزاردهنده یا اعمال محدودیت‌های دیگر باشد. درادامه، این اقدامات نه‌تنها به شما کمک می‌کند بلکه به ایجاد یک فضای امن‌تر برای دیگر کاربران نیز کمک خواهد کرد. با استفاده از این ابزارها، شما به‌عنوان یک کاربر می‌توانید نقش فعالی در مقابله با آزارهای آنلاین ایفا کنید.

درنهایت، در مواقعی که فردی با آزارهای آنلاین مواجه می‌شود، عواقب عاطفی و روانی آن می‌تواند بسیار شدید باشد. احساساتی مانند اضطراب، افسردگی یا ناامیدی ممکن است به‌سرعت به سراغ فرد بیاید. در چنین شرایطی، مشاوره گرفتن از متخصصان روانشناسی می‌تواند به فرد کمک کند تا احساسات خود را بهتر درک کرده و با آن‌ها کنار بیاید. این متخصصان می‌توانند فن‌ها و راهکارهایی را ارائه دهند که به فرد کمک کند تا استرس و فشار روانی را مدیریت کند. همچنین، پیوستن به گروه‌های حمایتی می‌تواند فرصت مناسبی برای تبادل تجربیات و دریافت حمایت از دیگران باشد که در شرایط مشابه قرار دارند.