سالروز آزمایش اتمی پاکستان؛ تعادل استراتژیک زیر سایه رقابت هسته‌ای

پاکستان همسایه شرقی ایران بیست و هفتمین سال اتمی شدن خود را تجربه و اسلام‌آباد این پیشرفت را تعادل استراتژیک و حفظ حداقل بازدارندگی در برابر تهدیدات خارجی توصیف می کند؛ درحالی که تنش‌های اخیر در شبه‌قاره بار دیگر زنگ خطر رقابت میان دو کشور صاحب تسلیحات اتمی در جنوب آسیا را به صدا درآورده است.

کد خبر: ۸۰۸۱۹۴

تاریخ: ۰۷ خرداد ۱۴۰۴ - ۰۹:۲۴

به ‌گزارش روز چهارشنبه خبرنگار ایران اکونومیست، امروز مقارن با هفتم خرداد (۲۸ می) است و ۲۷ سال پیش (۱۳۷۷شمسی - ۱۹۹۸ میلادی) در چنین روزی پاکستان با انجام نخستین آزمایش موفقیت آمیز هسته‌ای به عنوان اولین کشور مسلمان به فهرست کشورهای صاحب سلاح اتمی پیوست و بعد از هند، در این فهرست جا گرفت.

این روز مهم در تاریخ پاکستان «یوم تکبیر» نام گذاری شده و مراسم بزرگداشت این روز همه ساله از سوی دولت پاکستان به عنوان یکی از روزهای مهم و سرنوشت ساز این کشور، با صدور پیام‌هایی از سوی عالی ترین مقامات انجام می شود.

پاکستان تنها کشور مسلمان صاحب بمب هسته‌ای است و اسلام آباد برای پاسداشت ۲۷ سالگی آزمایش بمب اتم امروز هفتم خرداد را تعطیل رسمی در این کشور اعلام کرده است.

دکتر عبدالقدیر خان،‌ بنیانگذار فقید برنامه اتمی پاکستان

دکتر عبدالقدیر خان دانشمند فقید و صاحب‌نام هسته‌ای پاکستان که به «پدر بمب اتمی» این کشور معروف است و برنامه غنی‌سازی اورانیوم پاکستان را پایه گذاری کرد، در مهر ماه سال ۱۴۰۰ و در سن ۸۶ سالگی درگذشت. او از سال ۲۰۰۴ به دلیل برخی نگرانی‌های امنیتی، تحت مراقبت قرار گرفته بود و نهادهای امنیتی این کشور از بیم خطر احتمالی برای زندگی این دانشمند پاکستانی، دید و بازدید و حضور وی در محافل اجتماعی را محدود کرده بودند.

رقابت هسته‌ای با همسایه شرقی

نزدیک به سه دهه از اقدام پاکستان در آزمایش اتمی سپری می‌شود اما این کشور همواره از سوی جبهه غرب به ویژه آمریکا بارها به سوء مدیریت در تامین امنیت زرادخانه‌های اتمی متهم شده است. اسلام‌آباد با رد این اتهامات تاکید دارد که به هیچ قیمتی بر روی برنامه‌های اتمی و موشکی خود مصالحه نخواهد کرد.

تنش‌های نظامی اخیر میان هند و پاکستان نیز بار دیگر خطر رویارویی هسته‌ای میان دو رقیب سنتی در جنوب آسیا را برجسته کرد تا جایی که اسلام‌آباد و دهلی‌نو یکدیگر را به سوء مدیریت در حوزه تسلیحات اتمی متهم کردند.

همزمان پاکستانی‌ها به رفتار دوگانه، تبعیض آمیز و انحصارطلبانه غرب به سرکردگی آمریکا در بحث مشارکت در صنعت هسته‌ای به ویژه کارشکنی در مسیر الحاق اسلام‌آباد به گروه تامین کنندگان هسته‌ای (ان.اس.جی)، معترض هستند.

پاکستان ۹ سال پیش درخواست رسمی برای عضویت در گروه تامین کنندگان مواد هسته‌ای را ارائه کرده است و هرگونه نگاه سیاسی به این مقوله را به ضرر اعتبار رژیم عدم اشاعه می‌داند.

گروه تامین کنندگان مواد هسته‌ای در سال ۱۳۵۳ شمسی و بعد از نخستن آزمایش اتمی هند تشکیل شد. هدف از تشکیل این گروه که هم اکنون ۴۸ کشور جهان عضو آن هستند، تامین مواد هسته ای مورد نیاز کشورها با اهداف صلح آمیز است. اگر چه تمام کشورهای عضو از امضا کنندگان پیمان ان‌پی‌تی (منع گسترش سلاح های هسته ای) هستند، اما پاکستان در کنار هند که از مدت ها پیش متقاضی پیوستن به این گروه است، معتقدند که عضویت در ان‌پی‌تی لازمه عضویت در گروه تامین کنندگان مواد هسته‌ای، نیست.

پاکستان و هند هیچ کدام پیمان ان‌پی‌تی را امضا نکرده اند و این در حالیست که منابع مختلف دارایی اتمی پاکستان را ۱۲۰ کلاهک هسته‌ای برآورد می‌کنند.

شهباز شریف (راست) آصف علی زرداری (چپ)

آصف علی زرداری رئیس جمهوری و محمد شهباز شریف نخست وزیر پاکستان امروز طی پیام‌هایی به مناسبت سالروز آزمایش بمب اتم در پاکستان گفتند: «روز تکبیر» روایت مسیر پرمشقت و در عین حال مهم مردم پاکستان است که ایجاد حداقل بازدارندگی معتبر را برای کشور ممکن می‌کند.

آنان تاکید کردند: این روز مهم، نمادی از تلاش جمعی همه جنبه های قدرت ملی در پاکستان برای غلبه بر چالشی غیرقابل عبور و دستیابی به نقطه عطفی در توان دفاعی کشور است.

سران قوای مسلح پاکستان نیز امروز در پیام مشترک خود گفتند: دستاورد تاریخی آزمایش‌های هسته‌ای پاکستان در سال ۱۹۹۸ منجر به موفقیت در ایجاد حداقل بازدارندگی و بازگشت توازن قدرت در منطقه شد.

آنان تاکید کردند: نیروهای مسلح پاکستان بار دیگر بر عزم تزلزل ناپذیر خود برای دفاع از سرزمین مادری، حفاظت از حاکمیت و تمامیت ارضی آن و تضمین امنیت کشور در هر زمان و به هر قیمتی تاکید می‌کنند.

در بیانیه روابط عمومی ارتش پاکستان آمده است: این روز، تعهد راسخ پاکستان به حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی خود را برجسته می‌کند. دکترین ما مبنی بر حداقل بازدارندگی معتبر که ریشه در اصل حفظ صلح و ثبات استراتژیک در منطقه دارد، تأیید می‌کند.

در ادامه این بیانیه آمده است: نیروهای مسلح پاکستان عزم راسخ خود را برای دفاع از سرزمین مادری در برابر همه تهدیدات تجدید می‌کنند. ما به عنوان متولیان مسئول دارایی‌های استراتژیک کشور، بار دیگر تأکید می‌کنیم که توانایی هسته‌ای پاکستان فقط برای اهداف دفاعی باقی می‌ماند و به عنوان ضامن صلح عمل می‌کند.

به گزارش ایران اکونومیست، پاکستان در سال ۱۳۷۷ شمسی (۱۹۹۸ میلادی) در پاسخ به اقدام کشور هند، آزمایش هسته‌ای انجام داد. اسلام‌آباد دارای چند سری موشک های هسته ای و بالستیک است. این کشور جنوب آسیا در بهمن ماه ۱۴۰۱ میزبان رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی بود. در عین حال آمریکا و برخی از متحدان غربی آن همواره از سوی پاکستان به دلیل فشار بر برنامه‌های موشکی و هسته‌ای این کشور مورد سرزنش قرار می‌گیرند.