چرا روسیه با میانجی‌گری واتیکان برای صلح در اوکراین همراه نخواهد شد؟

واتیکان تمایل خود را برای ایفای نقش میانجی مذاکرات صلح اوکراین اعلام کرده ولی آیا این پیشنهاد در برابر دیوار بلند بی‌اعتمادی تاریخی و مذهبی روسیه شانسی برای تحقق دارد؟

کد خبر: ۸۰۸۰۳۰

تاریخ: ۰۶ خرداد ۱۴۰۴ - ۲۰:۲۲

به گزارش روز سه شنبه ایران اکونومیست به نقل از یورو نیوز، با گذشت بیش از سه سال از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به این جنگ همچنان با موانعی جدی مواجه است.

پاپ لئو چهاردهم، پس از انتخاب به مقام پاپی، بارها اعلام کرده که واتیکان می‌تواند بستر گفت‌وگوهای صلح جهانی باشد. او در دیدار با نخست‌وزیر ایتالیا، جورجیا ملونی، آمادگی واتیکان برای میزبانی دور بعدی مذاکرات میان روسیه و اوکراین را ابراز کرد. همچنین، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در دیداری رسمی با پاپ، از چنین امکانی استقبال کرد.

اما در طرف مقابل، واکنش مقامات روس چندان دلگرم‌کننده نبود. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، صراحتاً استفاده از «سکوی کاتولیک» برای کشورهای ارتدوکس بی‌معنی دانست.

بی‌اعتمادی میان روسیه و واتیکان صرفاً یک اختلاف سیاسی نیست؛ این شکاف ریشه‌ای تاریخی دارد که به قرن یازدهم میلادی و «شکاف بزرگ» میان کلیسای کاتولیک و ارتدوکس بازمی‌گردد.

به باور بسیاری از تحلیلگران، از جمله «پاسکواله فرارا»، دیپلمات و استاد دانشگاه رم، ولادیمیر پوتین، واتیکان را فاقد بی‌طرفی لازم برای میانجی‌گری می‌داند.

این بی‌اعتمادی با نقش‌آفرینی کلیسای ارتدوکس روسیه در سیاست‌های کرملین تشدید شده است. «پاتریارک کریل»، رهبر این کلیسا، از مدافعان سرسخت جنگ علیه اوکراین است و با مواضعش همچون جلوگیری از نفوذ ارزش‌های غربی به جنگ مشروعیت مذهبی می‌بخشد.

در حالی که بخش بزرگی از جامعه مذهبی اوکراین در گذشته زیر نظر پاتریارک مسکو فعالیت می‌کرد، تصویب قانونی در سال ۲۰۲۴ در اوکراین این وضعیت را تغییر داد. این قانون، فعالیت نهادهای مذهبی وابسته به روسیه را ممنوع کرد و طیف گسترده‌ای از روحانیان را با اتهام همکاری با کرملین مواجه ساخت.

همزمان، رشد کلیسای ارتدوکس مستقل اوکراین که در سال ۲۰۱۸ به رسمیت شناخته شد، پایه‌های مشروعیت مذهبی مسکو در اوکراین را لرزان‌تر کرد.

هرچند واتیکان پیشینه‌ای موفق در میانجی‌گری‌هایی چون حل بحران آمریکا و کوبا یا گردهم‌آوردن رهبران سودان جنوبی دارد، اما نقش‌آفرینی آن در بحران روسیه و اوکراین با چالش‌هایی منحصربه‌فرد روبه‌روست.

اسقف «هلیب لونچینا»، یکی از رهبران کلیسای یونانی-کاتولیک اوکراین، به صراحت می‌گوید: «پاپ لئو چهاردهم هیچ نفوذی بر روسیه ندارد. آن‌ها حتی کلیسای ما را به رسمیت نمی‌شناسند.»

با این حال، برخی چهره‌های مذهبی مانند کاردینال مارادیگا از هندوراس همچنان به نقش واتیکان امیدوارند. او در گفت‌وگویی با روزنامه لا استامپا گفت: «با پاپ لئو چهاردهم، همه چیز ممکن است. او مورد اعتماد بسیاری از رهبران جهانی است.»

به گزارش ایران اکونومیست، لاوروف ضمن انتقاد از پیشنهاد برگزاری مذاکرات صلح با اوکراین در واتیکان، این محل را برای گفت‌وگوهای میان دو کشور با اکثریت جمعیت ارتدوکس نامناسب توصیف کرد.

وی با اشاره به زمینه‌های مذهبی دو کشور اظهار داشت: برای کشورهای ارتدوکس، بحث در مورد ریشه‌های درگیری در سرزمینی کاتولیک، راه‌حلی چندان ظریف و مناسب به نظر نمی‌رسد.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که برخی کشورهای غربی تلاش دارند تا با میانجی‌گری نهادهای مذهبی از جمله واتیکان، زمینه‌ گفت‌وگو میان مسکو و کی‌یف را فراهم کنند.

لاوروف همچنین دولت اوکراین را به «نابودی ساختاری کلیسای ارتدوکس اوکراین» متهم و اضافه کرد: «حتی برای خود واتیکان نیز در شرایط فعلی، میزبانی از هیات‌هایی از کشورهای ارتدوکس می‌تواند با دشواری‌ها و ملاحظاتی همراه باشد.

پیشنهاد برگزاری مذاکرات در واتیکان پیش‌تر از سوی برخی چهره‌های بین‌المللی مطرح شده بود، اما روسیه تاکنون هیچ نشانه‌ای از پذیرش این مکان به عنوان میزبان مذاکرات رسمی نشان نداده است.