کرامت مشتری، قربانی وام خرد

در حالی که 22 اردیبهشت امسال مصوبه شورای پول و اعتبار مبنی بر افزایش سقف و لزوم پرداخت تسهیلات خرد به بانک‌ها ابلاغ شده، اما هنوز بانک‌ها به دلایل مختلف حاضر به پرداخت این وام‌ها نیستند و لذا در این میان کرامت مردم به بازی گرفته شده است.

کد خبر: ۸۰۵۶۳

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۳۹۴ - ۰۹:۳۲

ایران اکونومیست- شورای پول و اعتبار در هزار و یکصد و نود و نهمین جلسه خود در 15 اردیبهشت، مبلغ انواع تسهیلات خرد شامل وام خرید کالاهای بادوام ایرانی، خودرو، جعاله و کارت اعتباری بر پایه عقد مرابحه را تصویب کرد و این مصوبه یک هفته بعد در 22 اردیبهشت برای اجرا به شبکه بانکی ابلاغ شد.
براساس این مصوبه، وام خرید کالاها و خدمات ضروری از قبیل کالاهای مصرفی بادوام نو و دست اول از محل تولیدات داخلی و هزینه تحصیل، ودیعه مسکن و دیگر نیازهای ضروری مشابه حداکثر تا مبلغ 80 میلیون ریال، تسهیلات جعاله تعمیر مسکن حداکثر تا مبلغ صد میلیون ریال، تسهیلات خرید خودروی سواری (تولید داخل) معادل 60 درصد بهای خودرو و حداکثر به میزان 150 میلیون ریال، تسهیلات کارت اعتباری بر پایه عقد مرابحه حداکثر تا مبلغ 50 میلیون ریال، تسهیلات خرید خودرو بابت جایگزینی خودروهای فرسوده شخصی از محل تولید داخلی معادل 80 درصد بهای خودرو و حداکثر به مبلغ 200 میلیون ریال در نظر گرفته شده است.

این در حالی است که سیاست بانک مرکزی اعطای این نوع وام ها به اقشار کم درآمد جامعه است تا آنها نیز بتوانند پس از مدت ها توقف، از تسهیلات بانکی بهره مند شوند.

پیگیری های میدانی دیروز خبرنگار جام جم نشان داد، این سیاست بر خلاف انتظار شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی به سرانجام نرسیده و بانک ها به بهانه های مختلف مانند هنوز مصوبه وام به ما ابلاغ نشده، نرخ سود تسهیلات مشخص نیست، بودجه نداریم و ... از پرداخت تسهیلات خرد به مردم و مراجعان خودداری می کنند، لذا مردم عادی باز هم دست خالی از شعب پرزرق و برق بانک ها خارج می شوند.

به عبارت بهتر، بی اعتنایی بانک ها به مصوبات شورای پول و اعتبار، وضعیت برخورداری مردم از تسهیلات بانکی را متحول نکرده و ظاهرا این مصوبه فقط روی کاغذ اجرایی شده است.

این درحالی است که اعلام خبر افزایش این تسهیلات امیدهایی در مردم برای برخورداری ازتسهیلات بانکی ایجاد کرده بود، که ظاهرا این بار نیز بانک ها ساز خود را می زنند و راه خود را می روند.

لذا باید پرسید با وجود این همه برگزاری نشست، تدوین آیین نامه، انجام مصاحبه و تبلیغات ریز و درشت چرا مصوبات شورای پول و اعتبار و ابلاغیه بانک مرکزی دایره نفوذی بیش از ساختمان این بانک ندارد و مردم آنچه را که در شعب بانک ها می بینند با گفته های بانک مرکزی در تعارض آشکار است.

قطعا بانک مرکزی بر مشکلات متعدد مالی مردم و این که تا چه حد دریافت یک وام خرد می تواند به حل بعضی از این مشکلات کمک کند، واقف است.

حال چرا ترتیبی اتخاذ نمی شود که یا افزایش وامی تصویب نشود یا اگر می شود تدابیر لازم برای پرداخت واقعی آن به مردم از قبل اندیشیده شده باشد تا کرامت مردم این چنین مورد توهین قرار نگرفته و آنان توپ فوتبال نظام بانکی نشوند.

در این زمینه، خبرنگار جام جم به عنوان مشتری برای بررسی بیشتر سراغ شعب بانک های سپه، سامان، تجارت، مسکن، سرمایه، آینده، رفاه کارگران و ملت رفت تا از چند و چون ماجرا با خبر شود.

این مراجعه و نوع پاسخ هایی که خبرنگار ما دریافت کرد نشان از نوعی بی اعتنایی به شهروندان عادی در بانک هاست که بدون داشتن هرگونه پارتی، صرفا به اعتماد اعلام بانک مرکزی برای دریافت وام های خرد به شعب بانک های مختلف مراجعه می کنند اما با پاسخ هایی کوتاه و از سر بی حوصلگی مواجه شده و به حال خود رها می شوند.

انگار نه انگار که شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی در این کشور وجود داردکه مصوباتش در حکم قانون بوده و برای بانک ها لازم الاجراست.

خبرنگار جام جم ابتدا سراغ یکی از شعب بانک سپه رفت و موضوع دریافت وام های خرد و چگونگی دریافت آن را جویا شد. پاسخ متصدی بانک این بود که برای وام خودرو و کالا مبالغ جدید به بانک اعلام نشده است و ما بر اساس ارقام قبل وام پرداخت می کنیم.

وی افزود: اگر شما وام هفت میلیون تومانی خودرو می خواهید، باید هفت میلیون تومان به مدت سه ماه در بانک سپرده گذاری کنید تا بتوانید از تسهیلات هفت میلیون تومانی خودرو بهره مند شوید. این متصدی بانک در خصوص نرخ بهره این وام به خبرنگار ما گفت: 21 درصد سود و 4 درصد کارمزد برای این وام درنظرگرفته شده است.

وی درپاسخ به این پرسش که مصوبه افزایش وام خرید خودرو به 15 میلیون تومان بیش از یک ماه است که از سوی بانک مرکزی به تمام بانک ها ابلاغ شده، تصریح کرد؛ به دست بانک سپه چیزی نرسیده است.

کارت بازرگانی بیاورید، وام ببرید

در ادامه، وارد یکی از شعب بانک سامان شدیم که مسئول امور تسهیلات مشغول صحبت با تلفن بود. وی بی اعتنا به حضور ارباب رجوع به صحبت خود ادامه داد و بعد از حدود 10 دقیقه رو به خبرنگار ما کرد و با لحنی جالب کارش را جویا شد. خبرنگار جام جم جویای چگونگی دریافت وام های خرد شد، اما پاسخی که شنید این بود: خودتان را معطل این وام ها نکنید، شما اگر کارت بازرگانی داشتید الان به شما وام تعلق می گرفت. همچنین اگر دارای جواز کسب یک شرکت تجاری هستید می توانید برای وام اقدام کنید؛ در غیر این صورت پرداختی به نام وام خرد نداریم.

بعد از آن نیز وارد شعبه بانک تجارت شدیم که برخی کارمندان مشغول صحبت با تلفن بودند. خبرنگار ما از چند نفر از کارکنان جویای بخش تسهیلات شد تا این که یک متصدی باجه از خبرنگار ما پرسید کار شما چیست؟ وقتی موضوع را متوجه شد، بلافاصله گفت: این بخشنامه هنوز به بانک ها اعلام نشده و ما فعلا چنین پرداختی نداریم.

همه چیز دست رئیس بانک است

متصدی امور تسهیلات یکی از شعب بانک مسکن نیز دریافت وام خرد را تنها با دستور رئیس امکان پذیر می داند که البته ورود به اتاق رئیس بانک نیز تقریبا غیرممکن است. معاون شعبه در محوطه مشغول قدم زدن بود که خبرنگار ما نزد وی رفت و ماجرا را شرح داد.

وی پاسخ داد: ما نه اعتبار داریم و نه از بانک مرکزی به ما ابلاغ شده که این تسهیلات پرداخت شود. بانک سرمایه هم مانند بانک های دیگر گفت هنوز بخشنامه ای برای وام خودرو یا کالا به ما اعلام نکرده اند و ما چنین پرداختی نداریم.

نرخ سود مشخص نشده است

اما پاسخ بانک آینده با بانک های دیگر تفاوت داشت. متصدی باجه تسهیلات این بانک در خصوص وام های خرد به خبرنگار ما گفت: تسهیلات خرد فعلا پرداخت نمی شود به این دلیل که هنوز نرخ سود این وام ها مشخص نشده و تا تعیین این نرخ، هیچ بانکی حاضر به پرداخت نخواهد بود.

وارد یکی از شعب بانک رفاه کارگران شدیم تا جزئیات این وام را از این شعب نیز جویا شویم. اما پاسخ کارمند بانک رفاه در نوع خود جالب و شنیدنی بود: این وام تازه اعلام شده؟ ما که خبر نداریم! چنین تسهیلاتی نداریم به دلیل این که بودجه این وام در اختیار نیست.

خبرنگار ما پاسخ داد: نداشتن بودجه با خبر نداشتن از ارائه تسهیلات تفاوت دارد، اما پاسخ متصدی باجه تغییری نکرد و گفت چنین تسهیلاتی نداریم.

درادامه پیگیری ها، واردشعبه بانک ملت شدیم. بخش تسهیلات این بانک در طبقه بالای شعبه قرار دارد. به بخش تسهیلات مراجعه کردیم و حدود 15 دقیقه معطل شدیم تا گفت وگوی تلفنی مسئول بخش تسهیلات تمام شود.

سپس وی گفت: این نوع وام ها جمع شده است! و اصلا ما پرداختی دراین زمینه هایی که شما می گویید نداریم. اما شما اگر وام می خواهید یک سند ملکی برای ما بیاورید و 40 میلیون تومان با سود 26 درصد دریافت کنید.

بانک مرکزی: همه خبر دارند و باید بپردازند

این در حالی است که سیدعلی اصغر میرمحمد صادقی، مدیرکل اعتبارات بانک مرکزی در گفت وگو با جام جم، هدف بخش اعتباری این بانک را در امسال تمرکز بر تسهیلات خرد، تامین سرمایه در گردش و تسهیلات بنگاه های کوچک و متوسط عنوان کرد.

وی افزود: ابتدا باید متقاضیان واقعی شناسایی شوند و اهتمام داریم تا تسهیلات به اقشار نیازمند جامعه برسد، چون در گذشته گزارش هایی از اعطای تسهیلات صوری در زمینه تسهیلات خرید خودرو و کالا وجود داشت.

این مقام بانکی به هماهنگی های ایجاد شده با وزارت صنعت، معدن و تجارت اشاره کرد و گفت: ساز و کار طراحی شده توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت به گونه ای است که تسهیلات به کالاها و خودروهای تولید داخل و مصرف کنندگان واقعی تعلق بگیرد.

وی تصریح کرد: عملکرد بانک ها برای تحقق این اهداف براساس گزارش های ماهانه آنها، رصد شده و با بانک هایی که عملکرد مناسبی نداشته باشند، برخورد خواهد شد. به طور کلی، بانک ها باید در حل مشکلات متقاضیان واقعی عمل کنند.

میرمحمد صادقی مدت زمان بازپرداخت تسهیلات را سه تا پنجساله عنوان کرد و افزود: سود این تسهیلات در قالب عقود مبادله ای مصوب شورای پول و اعتبار 21 درصد تعیین شده است. وی در پاسخ به این پرسش که چرا بانک ها از پرداخت این تسهیلات خودداری می کنند، گفت: به بخش موردنظر که رصد عملیات بانک ها را به عهده دارد می گویم به این موضوع رسیدگی کنند؛ زیرا بخشنامه مزبور به تمام بانک ها ابلاغ شده و بهانه ای نیست.