عوامل متعدد موفقیت مذاکرات

پیشنهادات فنی می‌تواند بن‌بست شکن باشد

تحلیلگر مسائل آمریکا با اشاره به اینکه در صورت وجود اراده سیاسی پیشنهادات فنی می‌تواند بن‌بست شکن باشد؛ گفت: موفقیت مذاکرات به انعطاف دو طرف، میزان مهارت مذاکره‌کنندگان و اتفاقاتی دارد که در میز مذاکره و بیرون از آن رخ می‌دهد.

کد خبر: ۸۰۲۸۳۳

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۹:۳۴

به گزارش خبرنگار سیاست خارجی ایران اکونومیست، چهارمین دور از گفت‌وگوهای رسمی ایران و آمریکا به میانجیگری عمان و میزبانی این کشور روز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت برگزار شد. در این دور از مذاکرات هم به سیاق سه دوره گذشته «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ریاست هیأت مذاکره‌کننده ایران را برعهده داشت و «استیو ویتکاف» فرستاده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا در امور خاورمیانه ازسوی واشنگتن مسئول برگزاری این مذاکرات بود.

فضای این دور از مذاکرات با توجه به اظهارات و ادعاهای مقامات آمریکایی، پیش از برگزاری آن مبهم و به همان اندازه مهم بود. در نهایت طرفین پس از سه ساعت گفت‌وگو بر سر تداوم آن توافق کردند. وزیر امور خارجه ایران این دور از گفت‌وگوها را نسبت به سه دور گذشته مذاکرات بسیار جدی تر و صریح‌تر توصیف کرد و گفت: در این دور مقدار زیادی از فضاهای کلی فاصله گرفتیم و وارد جزئیات شدیم، طبیعتا در این شرایط مذاکرات دشوارتر هم می شود. «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه هم پس از پایان این دور گفت: مذاکراتی دشوار اما مفید برای درک بهتر از مواضع یکدیگر و یافتن راه‌هایی معقول و واقع‌بینانه برای حل مسائل مورد اختلاف انجام شد.

به منظور ارزیابی این دور از مذاکرات و چشم‌انداز آن با «رحمان قهرمان‌پور» تحلیلگر مسائل بین‌الملل و امور آمریکا به گفت‌وگو پرداختیم.

در صورت وجود اراده سیاسی پیشنهادات فنی می‌تواند بن‌بست شکن باشد

کارشناس مسائل آمریکا در ارزیابی دور چهارم از مذاکرات ایران و آمریکا دو دیدگاه غالب در تحلیل این گفت‌وگوها را مورد اشاره قرار داد و گفت: دیدگاه بدبینانه همچنان معتقد است که سفر «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا به منطقه مانع توقف مذاکرات از سوی آمریکا شده است. دیدگاه خوشبینانه اما معتقد است که اساساً اختلافی وجود ندارد. به نظر می‌رسد هر دو این نگاه‌ها از واقعیت موجود تا حدی فاصله داشته و واقعیت آن است که ایران تلاش می‌کند بن‌بست به‌وجودآمده بر سر غنی‌سازی صفر را به لحاظ فنی بشکند. پیشنهاد ایجاد یک مرکز غنی‌سازی مشترک منطقه‌ای، هم یکی از این پیشنهادات بسیار مهم است که می‌تواند اعتمادساز بوده و به عبور از این بن‌بست فعلی کمک کند.

قهرمان‌پور با اشاره به طرح و بررسی پیشنهادات دیگر در مذاکرات فنی گفت: نکته‌ای که آقای عراقچی در مورد کاهش درجه غنی‌سازی مطرح کرد یا نظارت مستمر بر غنی‌سازی، یا انتقال بخشی از اورانیوم غنی‌شده و موضوعاتی از این دست؛ راه‌حل‌های فنی هستند که می‌توانند به شکست بن‌بست در مسئله غنی‌سازی صفر کمک کنند؛ به شرطی که اراده سیاسی در هر دو طرف وجود داشته باشد.

وی با تأکید بر اینکه، این تصمیم سختی هم برای ایران و هم برای آمریکا است؛ گفت: طبیعتاً مقامات سیاسی باید در این مورد تصمیم بگیرند که در برخی گزارش‌ها هم دیدیم گفته‌اند که برگزاری دور پنجم مذاکرات بعد از مشورت مذاکره‌کننده‌ها با مقامات ارشد صورت خواهد گرفت. این نشان می‌دهد که مذاکرات به درجه‌ای از حساسیت رسیده که مذاکره‌کننده‌ها طبیعتاً نمی‌توانند به‌تنهایی تصمیم بگیرند و باید با مقامات بالاتر مشورت کنند.

مواضع متفاوت آمریکا، بخشی از تاکتیک مذاکراتی آنهاست

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل درباره برخی تحلیل‌ها پیرامون متفاوت و متناقض بودن سیاست اعلامی و اعمالی آمریکا در مذاکره با ایران هم گفت: این نوع موضع‌گیری‌های مقامات آمریکا بازی سیاسی نیست؛ بلکه اگر دقیق‌تر بگوییم از فنون مذاکره است. تاکتیک و فن آمریکا در مذاکرات این است که در رسانه‌ها فشار وارد و مطالبات حداکثری را مطرح می‌کند اما در میز مذاکره کوتاه می‌آید. برداشت من از حرف‌های آمریکایی‌ها این است که دو سیاست متفاوتی ندارند و هنوز واقعاً به‌دنبال این هستند که ببینند آیا در میز مذاکره راهی برای توافق وجود دارد یا نه. این تاکتیک با مفهوم سیاست اعمالی و اعلامی فرق می‌کند. یعنی وقتی گفته می‌شود؛ سیاست اعمالی و اعلامی یکی نیست، یعنی اینکه در ظاهر می‌گویید من به‌دنبال توافق هستم، ولی در میز مذاکره یا برعکس، این‌گونه نیست و این می‌شود «سیاست».

قهرمان‌پور «سیاست» را همان تاکتیک مذاکراتی آمریکا دانست و توضیح داد: مسئولان آمریکایی در رسانه‌ها مطالبات حداکثری مطرح می‌کند، ولی به‌دنبال این هستند که بتواند بر اساس آنچه در میز مذاکره اتفاق می‌افتد، شیوه مذاکراتی یا حتی استراتژی‌ خود را تغییر دهند. براساس آنچه اعلام شده آمریکا واقعاً به‌دنبال غنی‌سازی صفر است و نمی‌توان در این مورد خوش‌بینانه گفت که این‌گونه نیست اما در عین حال وارد مذاکره شده تا ببیند آیا راه‌حل دیگری می‌تواند پیدا کند یا نه.

ترامپ نمی‌خواهد سیاست منطقه‌ای آمریکا از سوی اسرائیل دیکته شود

تحلیلگر مسائل آمریکا درباره برجسته‌سازی اختلاف میان نخست‌وزیر رژیم اسرائیل و رئیس‌جمهور آمریکا، همزمان با برگزاری مذاکرات تهران و واشنگتن گفت: اختلاف بدون شک وجود دارد و این موضوع از سوی خود اسرائیل هم اعلام شده و موضوع پوشیده‌ای هم نیست. اما دلیل این اختلاف، بیشتر از آنکه مربوط به اختلاف آمریکا و اسرائیل باشد، اختلاف شخصی بین ترامپ و بنیامین نتانیاهو و دلیل اصلی آن هم این است که به لحاظ شخصیتی هر دو طرف افراد بلندپرواز و جاه‌طلبی هستند.

قهرمان‌پور ادامه داد: حرف ترامپ این است که من با جو بایدن رئیس‌جمهور پیشین متفاوت هستم و نتانیاهو نمی‌تواند و نباید من را در مقابل عمل انجام‌شده قرار دهد. گرچه این به معنای بروز شکاف در روابط آمریکا و اسرائیل نیست اما اختلاف نظرها جدی است. جناح راست افراطی در اسرائیل، چه حزب لیکود و چه احزاب افراطی دیگر ترامپ را مانعی در برابر اجرای سیاست‌های خود احساس می‌کنند که دست آن‌ها را بسته است.

وی تصریح کرد: در عین حال ترامپ هم به‌دلیل موقعیتی که آمریکا در منطقه دارد، نمی‌خواهد اجازه دهد که سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا توسط اسرائیل دیکته شود و اسرائیل، آمریکا را در موقعیت عمل انجام‌شده قرار دهد.

موفقیت مذاکرات به عوامل بسیاری بستگی دارد

تحلیلگر مسائل بین‌الملل درباره آینده مذاکرات و چشم‌انداز آن هم گفت: آینده مذاکرات را منفی نمی‌بینم اما باید توجه داشت که مذاکرات سختی در پیش است و نمی‌توان به صورت قطعی از شکست یا توافقی قطعی در آن سخن گفت. این مذاکرات در جریان است و هیچ‌کس در دنیا نمی‌داند که آیا شکست خواهد خورد یا موفق خواهد شد. بستگی به انعطاف دو طرف، میزان مهارت و اتفاقاتی دارد که در میز مذاکره رخ می‌دهد. از سوی دیگر این گفت‌وگوها به میانجی‌ها و میزان فشار و قدرت مخالفان دارد که تعیین می‌کند آیا مذاکرات شکست خواهد خورد یا موفق خواهد شد.

قهرمان‌پور با اشاره به اینکه الان احتمال موفقیت مذاکرات را بیشتر از احتمال شکست آن می‌دانم گفت: با این حال توافق قطعی نیست و ممکن است اتفاقاتی رخ دهد که خارج از کنترل ایران و آمریکا باشند و مسیر مذاکرات به سمت دیگری کشیده شود.