به زور قمه و قداره

به گفته کارشناسان، عوامل مختلفی مانند فقر، تربیت خانوادگی و قوانین بازدارنده، در مجرم شدن یک فرد در جامعه تاثیر می‌گذارد. برخی از این عوامل باید توسط نهادهای فرهنگساز مورد بررسی قرار گیرد و برخی عوامل دیگر هم باید توسط دستگاه‌های قانونی و اجرایی کشور، مورد تغییر قرار گیرد تا در مجموع شاهد کاهش این جرائم خشن باشیم.

کد خبر: ۸۰۲۷۷۳

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۷:۰۸

به گزارش ایران اکونومیست، برای نوشتن درباره زورگیری و سرقت‌های خشن نیازی به یادآوری حوادث و اتفاقات خیلی دور نیست؛ زیرا در همین چندماه اخیر ویدئوهای بسیاری از این اعمال مجرمانه در فضای مجازی دست به دست شده و بر تن هر زن و مردی لرزه انداخته است.

مثل زورگیری از دانشجوی ۱۹ ساله دانشگاه تهران که به خاطر مقاومت در مقابل سرقت کوله پشتی‌اش با چاقو به وی حمله کرده و جان خود را از دست داد و یا مادر جوانی که با وجود کودک خردسالی که در آغوش داشت، از طمع این زورگیران در امان نماند و با حمله این سارقان با کودکش به زمین پرت شد و برای یک میلیون تومان آسیب دید و در تازه ترین مورد نیز، فیلمی از زورگیری از یک دختر جوان در محله اکباتان به اصطلاح وایرال شد.

آنچه در تمام این سرقت‌ها مشخص است؛ این است که تمام این سرقت‌های خشن یا به اصلاح زورگیری و خفت گیری، نشان می‌دهد این روزها سارقان و زورگیران که بیشتر آنها هم سابقه دار بوده و بارها دستگیر شده‌ و حبس هم کشیده‌اند، بعد از آزادی دوباره به جرم‌های خود ادامه داده و بدون هیچ ترسی، حتی در روز روشن، به زن و مرد و پیر و جوان حمله می‌کنند و گاها با تهدید آنها با چاقو و قمه یا هل دادن و کتک زدن افراد، اموالشان را به سرقت می‌برند.

دستگیری یک هفته‌ای زورگیران

میزان سرقت‌ها کاهش یافته نه افزایش

برخی از مردم تصور می‌کنند پلیس تنها با سارقانی برخورد می‌کند که فیلم سرقت خشن آنها در فضای مجازی منتشر شده است؛ در حالیکه پلیس بارها اعلام کرده که مأموریت پلیس برخورد با تمام سارقان و زورگیران است، هر چند اگر فیلمی از زمان این سرقت‌ها توسط سایر شهروندان ضبط شده و به دست پلیس برسد، قطعا روند کشف جرم و شناسایی سارقان سرعت پیدا می‌کند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که تقریبا تمام این زورگیران و سارقان خشن در کمتر از یک هفته با تلاش مأموران پلیس دستگیر می شوند. در همین راستا سردار رادان فرمانده انتظامی کشور بارها اعلام کرده که «پلیس با جدیت و قید فوریت با اراذل و اوباش، زورگیران و افرادی که به هر نحوی امنیت و آرامش جامعه را از بین ببرند، برخورد می‌کند و مأموران پلیس به حکم قانون از روی این اراذل و اوباش عبور می‌کنند.» همچنین سردار محمدیان فرمانده انتظامی تهران بزرگ نیز گفته است که «پلیس با سارقان، زورگیران، اراذل و اوباش و نوامیس مردم هیچ تعارفی ندارد و اگر در زمان دستگیری نیز این افراد مقاومت کنند، قطعا با گلوله پلیس متوقف می‌شوند.»

در حالیکه با انتشار تصاویر سرقت‌ها در فضای مجازی؛ عموم مردم تصور می‌کنند میزان سرقت‌ها افزایش یافته است؛ سردار قنبری رئیس پلیس آگاهی کشور در نشست خبری خود اعلام کرد که میزان سرقت‌ها در دوسال پیش روند افزایشی داشته؛ اما با اقدامات به موقع پلیس، میزان سرقت ها از سال ۱۴۰۲ به بعد، کاهشی شده است. یعنی سال ۱۴۰۳ در مجموع ۱۸ درصد کاهش سرقت و افزایش ۸ درصدی کشف جرم داشتیم.

دست زورگیران را قطع کنید

در حال حاضر شاهد هستیم که بیشتر این زورگیران سابقه دار هستند؛ یعنی در گذشته نیز به خاطر همین جرم توسط پلیس دستگیر شده و پس از مدت زمانی زندانی بودن؛ آزاد شده و مجددا به خیابان‌ها بازگشته‌اند و این بار حتی قبیح‌تر دوباره این جرائم را مرتکب می‌شوند.

علی الستی جامعه شناس ارتباطات در گفت‌وگو با ایران اکونومیست با اشاره به اینکه مجازات زندان، برای این زورگیران کافی نیست، می‌گوید: سرقت، زورگیری و درگیری‌های خشن معمولا ناشی از آسیب‌های اجتماعی مختلف هستند و باید برای درمان این افراد اقدام کرد و این موضوع را خیلی ریشه‌ای و عمیق بررسی کرد. به عنوان مثال برای پیشگیری از وقوع این جرائم باید زمینه‌های اقتصادی جامعه را بهبود ببخشیم، از لحاظ فرهنگی آموزش‌هایی به خانواده‌ها ارائه کنیم و در واقع محیط مناسبی از هر جهت برای رشد و توسعه فردی نوجوانان و جوانان ایجاد کنیم که اصلا به سمت هیچ نوع جرم و خشونتی گرایش پیدا نکنند.

وی می‌افزاید: باید به این مسئله نیز توجه کرد که قوانین و مجازات‌های فعلی که برای این سارقان خشن و زورگیر در نظر گرفته می‌شوند، کافی و بازداره نیست. یعنی اگر میزان مجازات‌هایی که برای این افراد در نظر گرفته می‌شود، کافی و جدی باشد؛ قطعا شاهد کاهش این نوع جرائم خواهیم بود.

این جامعه شناس ادامه می‌دهد: به نظر من باید با افرادی که امنیت روانی جامعه را برهم می‌زنند، در روز روشن به زن و بچه مردم با چاقو و قمه حمله می‌کنند و اموال آنها را به سرقت می‌برند و در واقع تا پاپان عمرشان ترس شدیدی در وجود آنها می کارند؛ جوری برخورد شود که دیگر جرأت انجام این کارها را نداشته باشند. من معتقدم برای این افراد باید احکام سنگین اسلامی مانند قطع دست و پا صادر شود؛ چون این احکام دقیقا مناسب همین اعمال و رفتاری است که این افراد در سطح جامعه انجام می‌دهند و حتی می‌توان احکام را در ملاءعام اجرا کرد. تجربه سایر کشورها مثل چین و عربستان نیز نشان می‌دهد که این مجازات‌ها، باعث کاهش میزان جزائم می‌شوند.

چرا در کشور قمه و شمشیر تولید می‌شود؟

یکی از دلایل رایج شدن این زورگیری‌ها، دسترسی راحت به سلاح‌های سرد مانند چاقو، قمه و شمشیر است که زورگیران در خفت گیری‌های خود از این ابزار برای ترساندن و تهدید کردن قربانیان خود استفاده می‌کنند؛ این در حالیست که اگر تولید و توزیع این وسایل که به عنوان سلاح سرد از آنها استفاده می‌شود، مورد نظارت قرار گیرد؛ دسترسی به آنها نیز سخت می‌شود و قطعا این مسئله نیز در کاهش این جرائم خشن موثر است.

سرهنگ سعید راستی رئیس مرکز عملیات پلیس اطلاعات فرماندهی انتظامی تهران بزرگ در گفت‌وگو با ایران اکونومیست با اشاره به نقش سلاح سرد در افزایش جرائم خشن می‌افزاید: درست است که چاقو وسیله‌ای است که در هر خانه و اداره‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ اما باید این مسئله را نیز در نظر بگیریم که تولید چاقوهای بزرگ، قمه و حتی شمشیر باید تحت نظارت قرار گیرد؛ زیرا این وسایل فقط در دعوا و درگیری مورد استفاده قرار می گیرند، به همین دلیل باید حتی خرید و فروش آنها نیز مورد بررسی قرار گیرد.

وی ادامه می‌دهد: ما شاهد هستیم که این وسایل خطرناک تنها در درگیری‌های اراذل و اوباش استفاده می‌شوند و هیچ فایده دیگری ندارند. قمه‌ها و چاقوهایی که به اندازه یک شمشیر هستند؛ نه در آشپزخانه‌ها و نه در هیچ کشتارگاه و قصابی استفاده نمی‌شود؛ پس چرا این وسایل در کشور تولید می‌شوند؟ من معتقدم باید بر روند تولید و توزیع این وسایل نظارت دقیق صورت گیرد و مشخص باشد مبداء و مقصد این سلاح های سرد کجاست و چه کسانی این وسایل را خریداری می‌کنند؟

عوامل زیادی در زورگیر شدن افراد نقش دارد

جامعه ما برای زورگیری مهیاست

دکتر امان‌الله قرایی‌مقدم جامعه شناس نیز در گفت‌وگویی با ایران اکونومیست با اشاره به عوامل انجام سرقت‌های خشن، می‌گوید: در دزد شدن و زورگیر شدن جوانان، عوامل بسیاری نقش دارد. اولین مسئله خانواده است؛ اگر کودک در خانواده خوبی بزرگ شود قطعا دست به این اعمال مجرمانه نمی زند. دومین مسئله محیط زندگی افراد شامل محله و شرایط زندگی است، اطرافیان و دوستان یک فرد نیز بسیار در تصمیمات او موثر هستند.

وی می افزاید: فقر، بیکاری، تورم و گرانی باعث شده بخشی از مردم به سختی حتی کالای ضروری زندگی خود را تهیه کنند و مشکلات معیشتی قطعا روی میزان سرقت‌ها اثر می گذارد. وقتی جوانان بیکار باشند، هزینه‌های زندگی زیاد باشد و از طرفی فرد حقوق کمی دریافت کند و زیاده خواهی بین مردم رایج شود؛ وقتی جوان ببیند نمی‌تواند از راه و روش درست نیازهای خود و خانواده‌اش را رفع کند؛ به سرقت روی می‌آورد.

قرایی‌مقدم تأکید می کند: متأسفانه شرایط جامعه ما برای جولان این افراد، مهیاست. یعنی خانواده‌های زیادی به خاطر طلاق از هم پاشیده اند و کودکان شرایط رشد مناسبی ندارند؛ قیمت کالاها زیاد شده و حقوق کارگران و طبقه متوسط به زور به خورد و خوراک می‌رسد. همچنین مردم به خاطر وجود شبکه های اجتماعی و چشم هم چشمی، بسیار بیشتر از نیازهای خود توقع دارند و در مجموع همه این موارد باعث می‌شود جوانانی که به درستی تربیت نشده‌اند و در تهیه نیازهای روزمره خود با مشکل مواجه هستند، دست به سرقت بزنند.

این جامعه شناس ادامه می دهد: البته باید به این نکته توجه کرد که اگر فردی درست بزرگ شده باشد، قطعا با نان کارگری نیازهای خود را برطرف می‌کند و هیچوقت با قمه و چاقو به زن و بچه مردم حمله نمی کند؛ اما متأسفانه شرایط فعلی جامعه باعث شده گروهی از افراد بخواهند به جای کار کردن با حقوق کم، دست به سرقت بزنند و با ساعت کاری کمتری، پول بیشتری به جیب بزنند.

قرایی‌مقدم درباره مجازات های این سرقت‌های خشن نیز می‌گوید: بیشتر این سارقان، بارها و بارها دستگیر و زندانی شده‌اند؛ اما بعد از آزادی دوباره به همین اعمال مجرمانه خود دست زده اند؛ بنابراین قوانین باید به نحوی تغییر کند که برای این افراد احکام بسیار سنگین و مجازات‌های شدید در نظر گرفته شود که بازدارنده باشد و دیگر کسی سراغ این جرم‌ها نرود.