روندهای جدید در فناوری دارورسانی پس از ۲۰۲۵ چگونه است

فناوری‌های نوینی مانند نانوذرات هدفمند، پمپ‌های پوشیدنی، اسپری‌های تنفسی هوشمند و پچ‌های میکرونیدل، چشم‌انداز دارورسانی را متحول کرده‌اند. این نوآوری‌ها با افزایش اثربخشی درمان و راحتی بیمار، آینده‌ای هوشمند و پایدار برای درمان‌های دارویی رقم می‌زند.

کد خبر: ۸۰۱۵۰۳

تاریخ: ۲۰ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۹:۱۹

به گزارش روز شنبه گروه علمی ایران اکونومیست از ستاد ویژه توسعه فناوری نانو،‌نوآوری در حوزه دارورسانی با شتابی بی‌سابقه در حال تحول است. شرکت‌های داروسازی در سراسر جهان به سمت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و سامانه‌های پیشرفته برای افزایش اثربخشی درمان و بهبود تجربه بیمار حرکت کرده‌اند. از نانوذرات هدفمند گرفته تا پَچ‌های پوستی با سوزن‌های میکرونی، چشم‌انداز آینده این حوزه، درمان‌هایی هوشمندتر، پایدارتر و قابل‌دسترس‌تر برای بیماران را نوید می‌دهد.

۱. دارورسانی مبتنی بر نانوفناوری: دقت در مقیاس نانو

نانوذرات، لیپوزوم‌ها، میسل‌ها و پلیمرهای زیست‌سازگار از جمله حامل‌هایی هستند که امروزه برای هدف‌گیری بافتی و کاهش عوارض جانبی مورد استفاده قرار می‌گیرند. با وجود چالش‌های موجود در تولید انبوه این حامل‌ها، فناوری‌هایی مانند پلتفرم‌های میکروفلوئیدیک اکنون امکان کنترل دقیق اندازه ذرات و میزان بارگذاری دارو را فراهم کرده‌اند. این پیشرفت‌ها مسیر تولید در مقیاس بالا برای داروهای نانویی، مانند نانوذرات لیپیدی را هموار کرده‌اند، بدون آن‌که کیفیت محصول فدای کمیت شود.

۲. دارورسانی زیست‌داروها: تزریق‌های آسان‌تر برای مولکول‌های بزرگ‌تر

با رشد سریع داروهای زیستی مانند آنتی‌بادی‌ها، پپتیدها و RNAهای درمانی، نیاز به روش‌های نوین دارورسانی افزایش یافته است. از جمله نوآوری‌های اخیر می‌توان به پمپ‌های پوشیدنی اشاره کرد که امکان تزریق زیر جلدی داروهایی با حجم یا ویسکوزیته بالا را فراهم می‌سازند. داروهایی که پیش‌تر تنها از طریق تزریق وریدی قابل تجویز بودند. با این حال، افزایش تقاضا در این حوزه، توان تولیدی صنایع داروسازی، به‌ویژه خطوط «پرکردن و بسته‌بندی نهایی» (Fill-Finish) را تحت فشار قرار داده است.

۳. سامانه‌های کنترل‌شده و با رهش طولانی‌مدت

از تزریقات با اثر طولانی‌مدت تا مخازن دارویی کاشتنی، سامانه‌هایی در حال توسعه‌اند که می‌توانند دوزهای دارو را طی هفته‌ها یا حتی ماه‌ها به‌طور یکنواخت در بدن آزاد کنند. این فناوری‌ها نه تنها دفعات مصرف دارو را کاهش می‌دهند، بلکه پایبندی بیمار به درمان را نیز افزایش می‌دهند. با این حال، ساخت این سامانه‌ها به فرایندهای پیچیده و قابل تکرار نیاز دارد؛ موضوعی که اکنون تمرکز شرکت‌های داروسازی را به خود جلب کرده است.

۴. انقلاب در اسپری تنفسی: دقت بیشتر، اتصال دیجیتال و طراحی پایدار

فناوری دارورسانی تنفسی با ورود اینهالرهای (افشانه‌های) پیشرفته، مانند پودر خشک و مه نرم، دگرگون شده است. این دستگاه‌ها دارو را با دقت بالاتری در ریه‌ها ته‌نشین می‌کنند و اثرات جانبی سیستمیک را کاهش می‌دهند. در عین حال، ظهور اینهالرهای هوشمند با اتصال دیجیتال نیز در حال گسترش است؛ به‌طوری که پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۵، حدود ۷۵ درصد از دستگاه‌های تنفسی دارای قابلیت‌هایی مانند پایش دوز مصرفی و نحوه استفاده توسط بیمار باشند.

هم‌زمان، تولیدکنندگان نیز در حال طراحی اینهالرهایی با مؤلفه‌های سازگار با محیط‌زیست هستند، مانند پروانه‌های سبز و اجزای قابل بازیافت، که مطابق با الزامات زیست‌محیطی نوظهور است.

۵. پچ‌های ترنس‌درمال و فناوری میکرونیدل‌ها: دارورسانی بدون سوزن

پچ‌های پوستی سال‌هاست که در درمان‌هایی مانند درد مزمن، ترک نیکوتین و تنظیم هورمون کاربرد دارند. اما اکنون، پچ‌های میکرونیدل در حال ظهور به‌عنوان گزینه‌ای پیشرفته‌تر هستند. این پچ‌ها با سوزن‌های بسیار ریز، امکان انتقال داروهای بزرگ‌مولکول را بدون درد و به‌صورت غیر تهاجمی فراهم می‌کنند. تیم‌های تحقیقاتی در نقاط مختلف جهان روی بهینه‌سازی تولید انبوه این پچ‌ها متمرکز شده‌اند تا محصولات ایمن، مؤثر و قابل‌اعتماد وارد بازار شود.

چشم‌انداز جهانی: نوآوری‌های فرامرزی در دارورسانی

سرمایه‌گذاری فزاینده در آمریکا، اروپا و آسیا در زمینه ساخت سامانه‌های نوین دارورسانی نشان از جهانی بودن تحولات این صنعت دارد. ترکیب فناوری‌هایی چون نانوحامل‌ها، دستگاه‌های هوشمند و سامانه‌های پایدار، مسیر را برای درمان‌هایی دقیق‌تر، راحت‌تر و اثربخش‌تر هموار می‌کند و در نهایت به نفع بیماران در سراسر جهان تمام خواهد شد.