افشای ابعادی از تلاش‌ واشنگتن برای استرداد مهاجران به اوکراین، رواندا و ازبکستان

روزنامه آمریکایی فاش کرد دولت دونالد ترامپ چندی پیش از اوکراین خواسته بود پذیرای گروهی از افراد استرداد شده از ایالات متحده باشد که شهروند کشورهای دیگر بوده‌اند.

کد خبر: ۸۰۰۷۸۷

تاریخ: ۱۷ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۵:۰۰

به گزارش ایران اکونومیست، روزنامه «واشنگتن پست» با استناد به مجموعه‌ای از اسنادی که بررسی کرد گزارش داد دولت «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور آمریکا اوایل سال جاری میلادی از دولت اوکراین خواسته بود تعداد نامشخصی از استرداد شدگان از ایالات متحده که شهروندان کشورهای دیگر بوده‌اند پذیرش کند؛ درخواستی که خطاب به کشوری درگیر در جنگ با روسیه که حیاتش وابسته به پشتیبانی‌های مالی و نظامی آمریکا شده، مطرح شده است.

به نوشته واشنگتن پست در این اسناد مشخص نشد مقام‌های کی‌یف چطور به این پیشنهادی که دولت دوم «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور ایالات متحده در ماه ژانویه گذشته در همان اوایل شروع به کارش در راستای اجرای برنامه تهاجمی خود برای اخراج مهاجران غیرقانونی از آمریکا مطرح ساخت، پاسخ داده است.

این پیشنهاد توسط یک دیپلمات بلندپایه آمریکایی که خواستار فرستادن اتباع کشورهای ثالث به اوکراین به رغم تداوم جنگ در این کشور و فقدان وجود یک فروگاه کارآمد در آن به دلیل تداوم حملات هوایی شد، مطرح شده است.

به نوشته واشنگتن پست در حالی که طبق این اسناد دولت ترامپ در حوالی همان تاریخ پیشنهادات مشابهی را نزد برخی کشورهای دیگر نیز مطرح کرده است، یک دیپلمات اوکراینی به سفارت ایالات متحده اطلاع داده دولت متبوعش پاسخش به این پیشنهاد را به مجرد تعیین موضعش مطرح خواهد کرد.

روزنامه آمریکایی نوشت: اوکراین هیچ یک از اتباع کشورهای ثالث را از ایالات متحده پذیرش نکرده و نشانی از اینکه کی‌یف به طور جدی پیشنهاد آمریکا را در نظر گرفته باشد وجود ندارد.

۲ مقام اوکراینی مطلع به موضوع که مثل دیگر منابع مورد استناد واشنگتن پست نامشان را فاش نساختند گفتند این موضوع هرگز در عالی‌ترین سطح دولت این کشور مطرح نشد. یکی از این مقام‌ها تاکید کرد او اطلاعی از مطرح شدن هیچ گونه درخواست سیاسی از سوی ایالات متحده پیرامون تمایلش به اینکه اوکراین پذیرای استرداد شده‌ها شود، ندارد.

وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام داشت: «تداوم تعامل با دولت‌های خارجی امری حیاتی برای بازدارندگی در برابر مهاجرت انبوه و غیرقانونی و تامین امنیت مرزهایمان است.»

همچنین این نهاد پرسش‌ها پیرامون گزارش واشنگتن پست درباره پیشنهاد اعلام شده به اوکراین را به وزارت امنیت داخلی ارجاع داده و این وزارتخانه نیز پاسخی به درخواست برای اظهار نظر نداد.

روزنامه آمریکایی تصریح کرد: «این اسناد و اسناد دیگری که واشنگتن پست بررسی کرده است، بینش جدیدی در مورد تلاش دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، برای پیشبرد چشمگیر برنامه اخراج مهاجران و اینکه او به دنبال تغییر سیاست مهاجرتی ایالات متحده با استفاده از تدابیر نامتعارف است ارائه می‌دهد. این اسناد که تاریخشان از ژانویه تا مه را پوشش می‌دهد، نشان می‌دهند که دولت دوم دونالد ترامپ از زمان روی کار آمدن به طور تهاجمی و اغلب به دور از انظار عمومی، برای افزایش کشورهایی که مهاجران غیرقانونی اتباع کشورهای ثالث را از ایالات متحده بپذیرند، تلاش کرده است و در این میان به طور معمول به عنوان یک اهرم، مشوق‌ها یا چشم‌انداز بهبود روابط با واشنگتن را برای دستیابی به اهداف خود مطرح کرده است.

چند دولت حوزه آمریکای لاتین شامل ال سالوادور، مکزیک، کاستاریکا و پاناما تا کنون با درخواست واشنگتن برای پذیرش استردادشدگانی که شهروند آنها نیستند موافقت کرده‌اند. دولت ترامپ تلاش کرده بود نظر برخی از این کشورها را جلب کند و در این راستا بازدید نایب بوکله، رئیس جمهور ال سالوادور از کاخ سفید را میسر کرد و میلیون‌ها دلار پول به دولت او داد تا استرداد شدگان از ایالات متحده را در یک زندان بدنام اسکان دهد. نسبت به برخی دیگر از این کشورها هم با تهدیدهایی همچون اعمال تعرفه‌ و سایر اقدامات قلدری کرد که از جمله اینها تحت فشار گذاشتن پاناما با تهدید به بازپس‌گیری کانال پاناما بود.»

«یائل شاچر»، مدیر بخش آمریکا و اروپا در سازمان بین‌المللی پناهندگان گفت به نظر می‌رسد دولت ترامپ «دولت‌هایی که آنها را به عنوان دولت‌های چاپلوس یا تحت فشار شناسایی کرده، برای این برنامه هدف گرفته است.»

این در حالی است که لحن ترامپ نسبت به اوکراین چه در زمان تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴ و چه بعد از پیروزی در این انتخابات بارها این سیگنال را فرستاد که او می‌خواهد اوکراین را با اهرم قرار دادن وابستگی این کشور به کمک‌های نظامی ایالات متحده تحت فشار بگذارد و به نظر می‌رسد این رویکرد او بعد از ورودش برای دومین بار به ریاست جمهوری آمریکا در ماه ژانویه عیان‌تر شده است.

تنش‌ها میان دولت دوم ترامپ و دولت اوکراین در اواخر فوریه بعد از جدال لفظی ترامپ با ولودیمیر زلنسکی،‌ رئیس جمهور اوکراین در نشست در کاخ سفید مقابل دوربین‌های رسانه‌ها بالا گرفت اما مدتی بعد به دنبال موافقت کی‌یف با برخی از درخواست‌های دولت ترامپ از جمله دادن موافقت با فراهم کردن دسترسی واشنگتن به منابع معدنی حیاتی اوکراین فروخوابید.

شاچر که تاریخدان در زمینه مهاجرت است همچنین به تلاش‌های دولت واشنگتن برای جلب نظر رواندا - یک کشور آفریقایی با سوابق حقوق بشری ضعیف اشاره کرد. رهبران این کشور نیز موافقت کرده‌اند که مهاجران اتباع کشورهای ثالث را که توسط ایالات متحده اخراج شده‌اند، بپذیرند.

شاچر گفت سابقه داشته که دولت‌های قبلی ایالات متحده هم با کشورهای خارجی دیگر برای پذیرش اتباع کشورهای ثالث همکاری کنند اما به نظر می‌رسد در دولت فعلی این رویکرد «ابعاد و گستره جدیدی پیدا کرده است.»

او افزود: «آنچه غیرمعمول است سطح تنوع ساز و کارها و ماهیت اختصاصی آنها، بده بستانهای آشکار بر مبنای آن و میزان پولی است که دولت برای این رویکرد در نظر می‌گیرد.»

طبق اسنادی که واشنگتن پست مورد استناد قرار داده، یک دیپلمات اوکراینی به همتایان آمریکایی خود پاسخ داده است: «هر چند اوکراین سابقه زیادی در زمینه پذیرش شهروندان خودش پس از اخراجشان از ایالات متحده داشته اما دولت کی‌یف زیر فشار واقعیت مغلوب کننده نیازهای دوران جنگ قرار گرفته است.»

مقام‌های سابق آمریکایی گفتند برقرار شدن این گفتگو بین آمریکا و اوکراین بر سر پذیرش استرداد شده‌ها امری نامعمول بوده و چنین موضوعی در مکاتبات دیپلماتیک رایج مطرح نمی‌شود.

طبق این اسناد ایالات متحده در رابطه با رواندا یک پرداخت 100 هزار دلاری به دولت این کشور داشته تا یک مهاجر عراقی اخراج شده را در ماه گذشته میلادی بپذیرد. این دولت آفریقایی همچنین قبول کرده تا در چارچوب یک «برنامه پایدار» برای پذیرفتن استرداد شده‌های دیگر از ایالات متحده، ۱۰ مهاجر اخراجی دیگر از ملیت‌های مختلف را بپذیرد.

یک مقام آمریکایی در این اسناد با اشاره به دستور کار مشهور ترامپ تحت عنوان «اول آمریکا» گفت است: «به نظر می‌رسد رهبران رواندا مشتاق هستند به واشنگتن نشان دهند می‌توانند دستور کار اول آمریکا را به پیش ببرند.»

اگرچه تعداد اتباع کشورهای ثالثی که تحت توافق فعلی از آمریکا به رواندا استرداد می‌شوند کم است اما نشانه‌هایی وجود دارد که این تعداد ممکن است افزایش یابد. اولیویه ندوهانگیره، وزیر امور خارجه رواندا، روز یکشنبه در مصاحبه‌ای با تلویزیون رواندا گفت که این گفتگوها صرفا در «مراحل اولیه» قرار دارند.

همچنین طبق این گزارش دولت ترامپ در برخی از مذاکرات بر استفاده از کشورها به عنوان نقاط لجستیکی در فرآیند اخراج اتباع کشورهای ثالث متمرکز بوده است. به عنوان مثال طبق اسنادی که اوایل ماه مارس بر می‌گردند، این دولت در مذاکرات با ازبکستان به دنبال استفاده از خاک این کشور برآمده از دل شوروی سابق به عنوان نقطه ترانزیت استرداد شدگان روسی و بلاروسی بوده‌ زیرا پروازهای مستقیم از مبدا و به مقصد ایالات متحده در بحبوحه تنش‌های ناشی از جنگ اوکراین قطع شده‌اند.

در این سند که از سوی دولت آمریکا نگارش یافته تصریح شده که یک مقام ازبکستانی مخالفت فوری با این پیشنهاد نداشته است. یک مقام‌ آمریکایی نیز در این اسناد اذعان می‌کند که چنین وضعیتی می‌تواند حساسیت‌های سیاسی به وجود بیاورد و یک سری «مشوق‌های جدی» نظیر تماس تلفنی بین رهبران ۲ کشور یا شکلی دیگری از تعامل سطح بالا را با هدف انعقاد یک توافق پیشنهاد کرد.

طبق یک بیانیه وزارت امنیت داخلی آمریکا ازبکستان هفته گذشته بیش از ۱۰۰ نفر از مهاجران غیرقانونی استرداد شده از ایالات متحده، از جمله اتباع ازبک‌ و همچنین شهروندان قزاقستان و قرقیزستان را پذیرفته است. وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که «هیچ تبعه روس یا بلاروسی در این پرواز نبود» و اتباع قرقیز و قزاق هم بعدا «به کشورهای خود منتقل شدند».

واشنگتن پست نوشت که اسناد نشان می‌دهند مقامات آمریکایی از دولت ازبکستان به خاطر تدارک یک پرواز ویژه برای انتقال استرداد شده‌ها که به گفته آنها شامل ۱۹ شهروند قزاق و ۲۰ شهروند قرقیز بود تمجید کرده و گفته‌اند دولت ازبکستان «مشتاق است که در کنار ما بماند».

یک مقام آمریکایی طبق این اسناد بیان کرد ایالات متحده ممکن است هنگام فشار آوردن به ازبکستان برای انجام اقدامات بیشتر «با احتیاط عمل کند» و اینکه استرداد کردن تعداد بیشتری از اتباع کشورهای ثالث به آنجا «ممکن است برای دولت به افراط منجر شود.»

او همچنین هشدار داده است که این برنامه می‌تواند مستمسک «دشمنان ما، به ویژه چین و روسیه»، برای از بین بردن «همکاری دوجانبه رو به تعمیق ما» مورد استفاده قرار گیرد.

سایر اسناد بررسی شده توسط واشنگتن پست نشان دادند مقامات آمریکایی همچنین با دولت گرجستان در مورد پذیرش مهاجران اتباع کشورهای ثالث در چند هفته اول بازگشت ترامپ به واشنگتن صحبت کرده‌اند اما آنها مشخص نکردند که آیا این مذاکرات به نتیجه رسید یا خیر.