ضرب‌آهنگ مالکیت فکری؛ نوای حمایت از خلاقیت

در روز جهانی مالکیت فکری ۱۴۰۴ که مصادف با ۶ اردیبهشت بوده است، سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) با انتخاب شعار «ضرب‌آهنگ مالکیت فکری را احساس کن»، نقش پررنگ موسیقی را در توسعه خلاقیت، اقتصاد فرهنگی و حمایت از حقوق هنرمندان برجسته کرده است. در همین راستا در کشور ما نیز امروز رویدادی تخصصی با محوریت اقتصاد، گردشگری و فناوری‌های نوین در صنعت موسیقی در دانشگاه تربیت مدرس برگزار می‌شود.

کد خبر: ۷۹۸۸۴۱

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۰:۵۶

به گزارش ایران اکونومیست، موسیقی، زبانی جهانی است که در عین سادگی، حامل پیچیده‌ترین احساسات بشری است. این هنر شنیداری، نه‌تنها بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ‌ جوامع است، بلکه امروزه به یکی از ارکان اقتصاد خلاق بدل شده است؛ جایی که خلاقیت، تکنولوژی و مالکیت فکری به هم می‌رسند.

سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) در سال ۲۰۲۵، با انتخاب شعار «Feel the Beat of IP» یا «ضرب‌آهنگ مالکیت فکری را احساس کن»، تلاش دارد تا به پشت‌صحنه‌ تولید موسیقی نگاه بیندازد؛ جایی که کپی‌رایت‌ها، برندها، قراردادهای لیسانس و پتنت‌های فناوری، از حقوق و منافع هزاران هنرمند و نوآور حمایت می‌کنند.

هر سال در ۲۶ آوریل (۶ اردیبهشت)، «روز جهانی مالکیت فکری» با هدف آگاهی‌بخشی درباره اهمیت حقوق مالکیت فکری در توسعه نوآوری، خلاقیت و رشد اقتصادی گرامی داشته می‌شود.

این روز در سال ۲۰۰۰ توسط سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) بنیان‌گذاری شد و فرصتی است تا نقش حق اختراع، کپی‌رایت، علائم تجاری و طرح‌های صنعتی در زندگی روزمره مورد تأمل قرار گیرد.

مالکیت فکری به خالقان آثار هنری، نوآوران، نویسندگان، مخترعان و صاحبان برند این امکان را می‌دهد که از دستاوردهای فکری خود حفاظت کرده و از آن بهره‌برداری اقتصادی داشته باشند.

شعار روز جهانی مالکیت فکری ۲۰۲۵ به یکی از موضوعات مهم همچون پشتیبانی از نوآوری‌های پایدار، مشارکت زنان در فناوری، یا آینده اقتصاد خلاق اختصاص می‌یابد.

این روز همچنین یادآور اهمیت ایجاد تعادل میان حمایت از حقوق خالقان و دسترسی عموم به دانش و فرهنگ است؛ تعادلی که می‌تواند به توسعه پایدار، ایجاد اشتغال و ارتقای کیفیت زندگی منجر شود.

این روز به منظور افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت حقوق مالکیت فکری در حمایت از نوآوری، خلاقیت و توسعه اقتصادی گرامی داشته می‌شود. در سال ۲۰۰۰، سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) این روز را به عنوان فرصتی برای تأکید بر نقش حقوق مالکیت فکری در زندگی روزمره و پیشرفت جوامع معرفی کرد.

شعار سال ۲۰۲۵: «مالکیت فکری و موسیقی؛ ضرب‌آهنگ نوآوری را احساس کن» «IP and Music: Feel the Beat of IP» است که بر نقش حیاتی حقوق مالکیت فکری در حمایت از صنعت موسیقی تمرکز دارد. این شعار تأکید می‌کند که چگونه حقوق مالکیت فکری از خلاقیت هنرمندان، آهنگ‌سازان، نوازندگان، مخترعان ابزارهای موسیقی و کارآفرینان موسیقی حمایت می‌کند و به توسعه و تنوع این صنعت کمک می‌کند.

شعار امسال روز جهانی مالکیت فکری ۲۰۲۵ با عنوان «ضرب‌آهنگ مالکیت فکری را احساس کن» یا "Feel the Beat of IP" انتخاب شده تا نشان دهد چگونه حقوق مالکیت فکری به رشد، پایداری و شکوفایی صنعت موسیقی کمک می‌کند.

دلایل انتخاب این شعار:

۱. نمایش نقش مالکیت فکری در حمایت از موسیقی

صنعت موسیقی یکی از روشن‌ترین نمونه‌هاست که در آن مالکیت فکری (مثل کپی‌رایت) مستقیماً از خلاقیت هنرمندان حمایت می‌کند. آهنگ‌سازان، خوانندگان، تهیه‌کنندگان، طراحان صدا و حتی سازندگان اپلیکیشن‌های پخش موسیقی همگی به نظام مالکیت فکری وابسته‌اند.

۲. اقتصاد موسیقی دیجیتال و چالش‌های آن

با رشد سریع پلتفرم‌های موسیقی آنلاین مانند اسپاتیفای، یوتیوب موزیک و اپل موزیک، مسائل مربوط به حق نشر دیجیتال، پرداخت عادلانه به هنرمندان و مالکیت آثار اهمیت بیشتری پیدا کرده است. WIPO می‌خواهد با این شعار، توجه جهانیان را به این چالش‌ها جلب کند.

۳. ارتباط عاطفی موسیقی با مردم جهان

موسیقی زبانی جهانی است. انتخاب شعار «ضرب‌آهنگ مالکیت فکری» راهی هوشمندانه برای نزدیک کردن مفاهیم حقوقی به زندگی روزمره مردم است. WIPO سعی کرده مفاهیم فنی IP را از طریق احساسی‌ترین شکل هنر، یعنی موسیقی، به مخاطبان معرفی کند.

۴. جلب مشارکت جوانان و هنرمندان مستقل

این شعار فضایی فراهم کرده تا نسل جوان و خلاق در قالب کمپین‌های ویدئویی و موسیقایی مشارکت کنند. WIPO با برگزاری مسابقات بین‌المللی موسیقی و ویدئو، تلاش کرده است تا نسل جدید هنرمندان با حقوق‌شان آشنا شوند و از مالکیت آثارشان دفاع کنند.

سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) در سال ۲۰۲۵ مسابقه‌ای با محوریت موسیقی برگزار کرد که در آن بیش از ۴۰۰ شرکت‌کننده از ۶۷ کشور ویدئوهایی ارسال کردند. ۲۰ ویدئوی برتر برای رأی‌گیری عمومی منتشر شد و برندگان در ۲۵ آوریل اعلام شدند.

در ایران، این روز معمولاً با برگزاری همایش‌ها، کارگاه‌های آموزشی، نشست‌های تخصصی و برنامه‌های فرهنگی توسط سازمان‌ها و نهادهای مرتبط با حقوق مالکیت فکری گرامی داشته می‌شود. این برنامه‌ها با هدف افزایش آگاهی عمومی و حمایت از خلاقیت و نوآوری در کشور برگزار می‌شوند.

اهمیت مالکیت فکری (IP: Intellectual Property)

اهمیت مالکیت فکری (IP: Intellectual Property) در دنیای امروز به‌قدری بالاست که آن را یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد دانش‌بنیان، نوآوری و رقابت جهانی می‌دانند. مهم‌ترین دلایل اهمیت مالکیت فکری این گونه است:

حمایت از نوآوری و خلاقیت

مالکیت فکری به مخترعان، هنرمندان، نویسندگان، طراحان و کارآفرینان این امکان را می‌دهد که از آثار و ایده‌های خود محافظت کنند. این حمایت، انگیزه‌ای برای ادامه نوآوری و خلاقیت فراهم می‌کند.

توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال

حقوق مالکیت فکری، صنایع خلاق، فناوری‌های پیشرفته و شرکت‌های دانش‌بنیان را تقویت می‌کند. کشورهایی که نظام IP قوی دارند، معمولاً در تولید ثروت و ایجاد اشتغال پایدار موفق‌ترند.

جذب سرمایه‌گذاری

ثبت اختراعات، علائم تجاری و طرح‌های صنعتی باعث افزایش اعتبار شرکت‌ها شده و زمینه را برای جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی فراهم می‌کند.

رقابت سالم در بازار

با حفظ مالکیت فکری، رقابت منصفانه در بازار تضمین می‌شود. شرکت‌ها و افراد با نوآوری‌های واقعی به رقابت می‌پردازند، نه با تقلید و کپی‌برداری.

ارتقای کیفیت و امنیت محصولات

علائم تجاری و طرح‌های صنعتی به مصرف‌کنندگان کمک می‌کنند تا محصولات اصیل و قابل اعتماد را شناسایی کنند که این مسئله در حوزه‌هایی مثل دارو، مواد غذایی و فناوری اهمیت زیادی دارد.

ترویج فرهنگ احترام به حقوق دیگران

نظام مالکیت فکری به آموزش و ترویج احترام به حقوق معنوی دیگران کمک می‌کند؛ این فرهنگ‌سازی در مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و جامعه اهمیت فراوانی دارد.

امروز بیش از هر زمان دیگری، در جهانی که تولید محتوای دیجیتال رشد انفجاری یافته، مالکیت فکری سنگ‌بنای حفظ خلاقیت و انگیزه در هنرمندان است. شعری، ترانه‌ای، یا حتی یک نت کوتاه می‌تواند زندگی یک هنرمند را تغییر دهد؛ اگر و تنها اگر، حق او به رسمیت شناخته شود.