کاهش سهم بازار مشاغل غیررسمی در کشور

معاون اشتغال وزارت کار با بیان اینکه ۵۷ درصد بازار اشتغال کشور را مشاغل غیررسمی تشکیل می‌دهند،گفت: یکی از برنامه‌های محوری وزارت کار برای آنکه شرایط بازار کار بهبود این است که سهم بازار کار غیر رسمی را کاهش دهد.

کد خبر: ۷۹۸۴۹۶

تاریخ: ۱۳ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۶:۳۹

به گزارش ایران اکونومیست،‌ سید مالک حسینی در یک گفت‌وگوی تلویزیونی با عنوان «نقش کارگران در جهش تولید و توسعه اقتصادی» با تشریح وضعیت بازار کار ایران اظهار کرد: در بخش اشتغال یک آمار رسمی و فهم عمومی نسبت به بازار کار داریم. در مورد آمار رسمی طی ۴ سال گذشته نرخ بیکاری کاهشی است و نرخ بیکاری منتهی به زمستان سال ۱۴۰۳ به طور میانگین به نرخ ۷.۶ درصد بیکاری رسیده است. اگر این آمار را در کنار نرخ مشارکت قرار بدهیم در صورتی می توانست برای ما خبرخوشی باشد که به همان اندازه هم نرخ مشارکت بالا باشد اما نرخ مشارکت نسبت به سال گذشته کمی کاهش داشته که نشان می‌دهد بخشی از نیروی کار امیدش را برای یافتن کار از دست داده است.

وی افزود: نرخ مشارکت در کشور ما نزدیک به ۴۱ درصد است در حالی که در منطقه ۶۰ درصد است و شاید بتوان گفت که شرایط اقتصادی اجازه ورود نیروی کار را نمی‌دهد اما به جای اینکه به پایین آمدن نرخ بیکاری دلخوش کنیم باید فضای کسب و کار را توانمند و مساعد کنیم و نرخ مشارکت را بالا ببریم.

بر اساس اعلام مرکز آمار ایران ۵۷ درصد بازار اشتغال کشور را مشاغل غیر رسمی تشکیل می‌دهند. معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار ادامه داد:در چنین شرایطی بحث مشاغل رسمی و غیر رسمی مهم است.در استانها همیشه بر سر این موضوع که این نرخ با واضعیت بازار کار متفاوت است بحث می شود لذا ما باید در نقطه‌ای جای پایمان را سفت کنیم.

حسینی تصریح کرد: باید بدانیم آماری که ارائه می شود از یک مرجع رسمی آماری خارج می شود و مرکز آمار ایران بر اساس استانداردهای سازمان جهانی کار نمونه گیری‌ها را انجام می دهد که ملاک یک ساعت کار در هفته را دارد. از نظر شکلی شاید برخی افراد با یک ساعت کار در هفته بتوانند هزینه‌های زندگی را تامین کنند و اقتصاد خانواده را بچرخانند ولی اگر بخواهیم مبنا را دو روز در هفته درنظر بگیریم خیلی با آمار مرکز آمار ایران تفاوت نمی کند و شاید کمتر از یک درصد باشد.

وی ادامه داد: در نمونه‌گیری‌ها چون سرجمع ساعت کار را حساب می‌کنند می‌توانیم به عنوان یک استاندارد به آن نگاه کنیم. در بحث بازار کار اینکه چه میزان از بازار کار رسمی و چه میزان غیر رسمی است باید گفت طبق آمار مرکز آمار ایران ۵۷ درصد بازار اشتغال ما را مشاغل غیر رسمی تشکیل می‌دهند یعنی از ۲۴ میلیون نفر شاغل در کشور حدود ۵۷ درصد بازار کار غیررسمی را تشکیل می‌دهند که اگر تنها به افراد تحت پوشش صندوق‌های اجتماعی منوط کنیم، عددد ۵۷ درصد به ۳۰ درصد کاهش می‌یابد.یعنی اگر ملاک کسانی باشند که حق بیمه می‌پردازند آمار به ۳۰ درصد می‌رسد.

حسینی با بیان اینکه شرایط بازار کار کشور اکنون مطلوب نیست اظهار کرد: در وزارت کار برای آنکه شرایط بازار کار بهبود یابد برنامه‌ داریم و یکی از برنامه‌های محوری وزیر کار این است که سهم بازار کار غیر رسمی را کاهش بدهیم.

وی گفت: در انتهای سال گذشته تصویب‌نامه هیات دولت برای بیمه فعالان و شاغلان در پلتفرم‌ها را داشتیم و طبق آمار بیش از ۶ میلیون نفر شاغل در کشور وجود دارد که از این تعداد ۲ میلیون نفر به طور قطعی فاقد بیمه هستند و در پلتفرم‌ها و مشاغل اینترنتی فعالیت دارند.

معاون وزیر کار متذکر شد: مشاغل خانگی،مشاغل آزاد کاری و مشاغل اینترنتی از حمایت‌های بیمه برخوردار نیستند و تلاش داریم با یک برنامه زمان‌بندی شده موانع موجود را برطرف کنیم و آنها را از شرایط حداقلی بیمه بهره‌مند کنیم.

به گفته حسینی در حال حاضر ۷۵ مشاغل غیر رسمی در روستاها و مناطق حاشیه‌ای است که عمدتا به شکل فامیلی کار می‌کنند و مزد کار را خانواده می‌برد لذا یکی از برنامه‌های جدی وزارت کار این است که با کاهش بازار کار غیررسمی حمایت بیشتری از بازار کار و نیروهای کار رسمی داشته باشیم.

به گزارش ایران اکونومیست، علیرضا محجوب - دبیرکل خانه کارگر نیز در این گفت و گوی خبری اظهار کرد: در سال ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ هرم سنی ما درحال دگرگونی بود و قبلا پایه وسیع و نوک هرم تیزی داشت که نشان می داد بازار کار وضع دیگری پیدا می‌کند و پیش‌بینی ما این بود که نگاه نیروی کار تغییر خواهد کرد و امروز به این شرایط نزدیک شده‌ایم.

وی ادامه داد:اعداد اولیه نرخ مشارکت ۴۰ تا ۴۲ درصدی برای ما که در بهترین حالت روی ۳۵ تا ۳۶ درصد ایستاده‌ایم نرخ خوبی است ولی نرخ آرمانی بالای ۶۰ درصد است. البته موضوع بهره‌وری مهم است و وقتی با آمار و ارقام سرو کار داریم با کمیت، یا فعالیت فناورانه و تولید کیفی سرو کار داریم در واقع با فرهنگ کار سر و کار داریم.

محجوب تصریح کرد: در باب کمیته‌ها اخبار و مطالعات خوشنود کننده و رضایت بخشی را می‌بینیم. نرخ بیکاری استان تهران که در گذشته دور نتوانسته بود از ۶ درصد عبور کند سال گذشته از ۴ درصد به ۳ درصد رسید که یک خبر امیدبخش است. تهران یکی از پر بیکارترین استانها بود و همین خروجی باعث شد که یک میلیون نفر از عدد کل بیکاران کشور کاسته شود یا فرضا کرمانشاه که نرخ بیکاری آن سالها به بالای ۳۰ درصد رفته بود و پایین نمی آمد ولی اکنون روی ۱۵ درصد و ۱۶ درصد است که خیلی خبر امیدبخشی است.

دبیرکل خانه کارگر اضافه کرد: عموم اخباری که در بازار کار داریم حتی دستمزد امسال واکنش به این وضعیت است که تقاضا برای کار کاهش یافته و کارفرما نیازمند نیروی کار است. کارفرما می داند اگر انعطاف کافی را نداشته باشد ممکن است یکباره دستش از نیروی کار خالی شود از این رو مذاکرات دستمزد در سال گذشته چند وجه داشت که اگر طبق توافق اجرا شود برای کارگران خصوصا کارگاه‌ها امیدبخش است.

تقاضا برای جذب نیروی کار یکی از دغدغه‌های کارفرمایان است و کارفرمایان می‌دانند اگر انعطاف کافی نداشته باشند ممکن است دستشان یکباره از نیروی کار خالی شوند.به گزارش ایران اکونومیست، وی با اشاره به ساخت مسکن کارگری گفت: اینکه پذیرفته اند خانه‌های سازمانی در کنار کارخانه‌ها و واحدهای بزرگ و متوسط بسازند یک خبر دیگر امیدبخش برای جامعه کارگری است و می‌تواند هزینه‌های یک خانوار کارگری را پایین بیاورد.

محجوب در عین حال به مشاغل غیررسمی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر در برخی کشورها از جمله شرق آسیا دستفروشی به عنوان یک شغل ترویج می شود و آن را جزو خدمات مولد می‌دانند ولی در کشور ما جزو مشاغل کاذب و غیررسمی است لذا در بحث اینکه اشتغال غیر رسمی کجاست اختلاف نظر وجود دارد. مشاغل خانگی می‌تواند از گسترش کار غیر رسمی کم کند. اگر امروز از آمار مشاغل غیر رسمی نگران کننده است انتظار داریم رفتن به سمت مشاغل غیررسمی به صفر میل کند مگر آنکه بخش غیررسمی پرتوان شده باشد. فرضا در صنعت نساجی ۴ میلیون فرصت شغلی داریم که از این میزان کمتر از یک میلیون برای بافت و ریسندگی و ۳ میلیون نفر در حوزه دوخت و دوز و بازار باید شاغل باشند در حالی که ایران به ازای بازار داخلی و برخی بازارهای حاشیه‌ای که کشش دارد باید در این بخش ۲ میلیون نفر نیرو تربیت کند.

وی افزود: واحدهای تولیدی پوشاک که برای تامین نیروی انسانی مراجعه می‌کنند روز به روز افزایش می‌یابد لذا راه حل این معضل، کار خانگی است که هم کیفیت کار را بالا می‌برد و هم قیمت ها را کاهش می‌دهد از سوی دیگر باید بحث بیمه ‌و آینده آنها را نیز درنظر گرفت.

دبیرکل خانه کارگر با بیان اینکه نرخ اشتغال با توجه به کاهش نرخ موالید باید مدنظر قرار گیرد،خاطرنشان کرد:از متولیان امر و کارفرمایان انتظار داریم برای آینده کارگران اندیشه کنند تا افراد در کارگری بمانند. ما باید به کارگری افتخار کنیم و با لباس کار قطع رابطه نکنیم.این مساله می‌تواند آینده دیگری را برای کارگر رقم بزند و کارگر از این راه امیدوار می‌شود.بعد از آن باید به دنبال مسکن کارگر برویم و برای تامین سفره و معاش او برنامه‌ریزی کنیم.