گره گشایی در گفتگوهای ایران و اروپا

با اینکه قبل از شروع مذاکرات ایران و آمریکا، طرف‌های ایرانی سه دور مذاکرات مقدماتی در نیویورک و اروپا با همتایان اروپایی خود داشتند، اما بعد از آغاز مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط، طرف اروپایی رغبت چندانی برای ادامه مذاکرات از خود نشان نداد. به‌طوری که وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد از اروپا برای ادامه مذاکرات دعوت به عمل آمده، ولی تاکنون پاسخ مثبتی دریافت نشده است.

کد خبر: ۷۹۷۸۶۵

تاریخ: ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۲:۵۸

سخنان وزیر احتمالاً بدین علت بود که سه کشور اروپایی عضو گروه ۵+۱، همچون دو عضو دیگر ۵+۱ یعنی روسیه و چین، معتقدند که آگاهی از روند مذاکرات ایران و آمریکا می‌تواند در پیشبرد کلی گفت‌وگوها مؤثر بوده و به روند حل مسئله هسته‌ای با غرب کمک کند.

البته خیلی مشخص نیست که اروپایی‌ها از چه چیزی دلخورند که مدتی به ادامه مذاکرات رغبت نشان نمی‌دهند، ولی به نظر می‌رسد که اختلافات آمریکا و اروپا بعد از روی کار آمدن ترامپ، عدم مشورت جدی دولت آمریکا با اروپا و نیز عدم حضور آن‌ها در مذاکرات می‌تواند دلیل مهمی برای قهر آن‌ها محسوب شود.

از زمان قدرت‌گرفتن دوباره دونالد ترامپ، سیاست‌های دولت آمریکا با آنچه در دوره دموکرات‌ها در جریان بود، کاملاً متفاوت گردید و اختلافات اساسی بین دو متحد در دو طرف آتلانتیک پدیدار شد.

اختلافاتی در رابطه با ناتو، تعرفه‌های تجاری، تضعیف اتحادیه اروپایی، تشویق و کمک به راست‌گرایان اروپایی برای کسب قدرت، عدم مشورت و هماهنگی و مهم‌تر از همه، امنیت اروپا و چگونگی برخورد با جنگ اوکراین و نزدیکی آمریکا به روسیه و تحت فشار قرار دادن اوکراین برای پذیرش شکست، از جمله موارد اختلافی قابل ذکر به شمار می‌روند.

اما آنچه که بین اروپا و آمریکا می‌گذرد، نباید ارتباطی با جمهوری اسلامی داشته باشد؛ زیرا قبل از آغاز مذاکرات ایران و آمریکا، مذاکرات ایرانی - اروپایی آغاز شده بود. به‌طوری‌که بعد از پایان یک دوره از مذاکرات ایرانی - اروپایی، خانم کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد که تا زمانی که ایران و آمریکا با یکدیگر مذاکراتی را آغاز نکنند، مذاکرات با اروپا نتیجه‌بخش نخواهد بود.

البته بعد از صحبت‌های وزیر خارجه جمهوری اسلامی، سخنگوی دولت فرانسه تمایل خود را برای گفت‌وگو با تهران در رابطه با موضوع هسته‌ای اعلام نمود و خبر بهتر این است که اروپایی‌ها ممکن است این پیشنهاد طرف ایرانی را بپذیرند که در هفته آینده در رم، پس از پایان مذاکرات ایران و آمریکا، گفت‌وگوهایی با هیئت ایرانی داشته باشند.

امید است که این گفت‌وگوهای احتمالی سرآغازی باشد برای مذاکرات مستمر و جدی با اروپا که هماهنگ با مذاکرات ایران و آمریکا پیش برود. به‌ویژه آنکه بعد از سفر آقای رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی به ایران، هم‌اکنون متخصصین و کارشناسان آژانس انرژی اتمی برای گفت‌وگو جهت حضور فعال‌تر در سایت‌های هسته‌ای و مساله پادمان در تهران به سر می‌برند. مسئله‌ای که همواره اروپا در رابطه با همکاری متقابل آژانس و ایران بر آن تأکید کرده است.

نکته قابل ذکر این است که اگر اروپا علاقمند به حل و فصل مسئله هسته‌ای و عادی شدن روابط است، نباید اختلافات خود با آمریکا، یا با روسیه و یا حتی مکان مذاکرات (چه در اروپا و چه در تهران) سبب شود که خللی در روند گفت‌وگوها به وجود آید و اروپا به‌عنوان نیرویی پیش‌برنده تا انتها نقش مثبت و سازنده‌ای ایفا کند.