انتقاد از «تخفیف‌های نامتعارف»

یک ناشر با بیان اینکه تخفیف ۱۰ تا ۲۰ درصد نمایشگاه کتاب، تخفیف متعارفی است، به تخفیف نامتعارف برخی از سایت‌ها همزمان با نمایشگاه کتاب اشاره کرد و گفت: این تخفیف‌ها به ناشران و کتابفروشان صدمه می‌زند.

کد خبر: ۷۹۷۵۶۹

تاریخ: ۰۸ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۷:۰۱

سعید علمی، مدیر انتشارات بدرقه جاویدان در گفت‌وگو با ایران اکونومیست، درباره اینکه این نشر با چه عنوان‌هایی در نمایشگاه کتاب ۱۴۰۴ حاضر خواهد بود، گفت: تجدید چاپ آثار صادق چوبک در دو طرح جلد نوستالژیک و جدید، تجدید چاپ آثار صادق هدایت، کتاب جدید مسعود فروتن با عنوان «بانوی زیبای من» همراه تجدید چاپ دو کتاب دیگر این مجری با عنوان‌های «عزیز جون» و «صندوقچه» از کتاب‌هایی است که برای نمایشگاه داریم. آقای فروتن برای امضای کتاب در نمایشگاه حاضر خواهد شد اما هنوز زمانش مشخص نشده است. از ترجمه‌های بهمن فرزانه هم کتاب‌های «پیچک»، «گوسفند قربانی» و «میشل عزیز» برای نمایشگاه تجدید چاپ شده‌اند.

او افزود: «زندگی در لندن» با ترجمه نفسیه شافعی هم در نمایشگاه عرضه خواهد شد. کتاب «ظهیرالدوله» درباره آرامستان ظهیرالدوله و «کوچه پس‌کوچه‌های طهران» که درباره تهران قدیم است، نوشته همایون عبدالرحیمی نیز تجدید چاپ شده است. کتاب دیگری که برای نمایشگاه داریم کتاب «خاطرات جواد بدیع‌زاده» به کوشش علیرضا میرعلی‌نقی است. «تیمورتاش» و «نخست‌وزیران ایران» اثر باقر عاقلی، «یپرم خان سردار»، «حیدرخان عمواوغلی» و «اسناد و خاطرات حیدرخان عمواوغلی» اثر اسماعیل رائین از دیگر کتاب‌های این نشر در نمایشگاه خواهد بود.

این ناشر درباره عرضه کتاب‌های چوبک و هدایت در نشرهای دیگر هم توضیح داد: با توجه به اینکه ۵۰ سال از فوت صادق هدایت گذشته است، همه ناشران می‌توانند کتاب‌های او را چاپ کنند و مانعی برای چاپ وجود ندارد. البته برخی از کتاب‌های او مانند «علویه خانم»، «حاجی آقا»، «نیرنگستان» و «بوف کور» اجازه چاپ ندارند.  البته نشر بدرقه جاویدان با صادق‌ هدایت‌ قرارداد داشت که کتاب‌های او با همین طرح جلد منتشر شود و بسیاری آثار هدایت را با همین شکل و شمایل که در انتشارات جاویدان چاپ شده، می‌شناسند. آثار صادق چوبک  را یکی دو نشر دیگر چاپ کرده‌اند که غیرقانونی است. آثار چوبک مختص انتشارات جاویدان است و هنوز ۵۰ سال از درگذشت او نگذشته است اما یکی‌ دو ناشر یواشکی و غیرقانونی آن‌ها را چاپ می‌کنند درحالی که ما با چوبک قرارداد دائمی داشتیم.

علمی همچنین درباره تأثیر برگزاری نمایشگاه کتاب بر اقتصاد نشر، اظهار کرد: این نمایشگاه ۳۶ دوره است که برگزار می‌شود؛ در اولین دوره برگزاری نمایشگاه کتاب، تعداد ناشران زیاد نبود و انگشت‌شمار بودند و اولین سال نمایشگاه در پارک ‌لاله برگزار شد. رفته رفته تعداد ناشران زیاد شد و نمایشگاه  در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی در چمران برگزار شد و بعد هم به مصلی آمد. نمایشگاه کتاب به ناشران کمک می‌کند تا آثار جدیدشان را به مخاطبان معرفی کنند، زمانی که کتابی معرفی شود به کتابفروشی‌ها راه می‌یابد و به فروش می‌رسد.

او با اشاره به این موضوع که کتابفروشان نمی‌توانند همه کتاب‌ها را تهیه کنند  و در ویترین خود بگذارند، تأکید کرد: نمایشگاه کتاب فرصتی است که ناشران در سال یک بار کتاب‌های خود را به نمایش بگذارند و به مخاطبان معرفی کنند. بسیاری از کتابفروشان نیز با قدم زدن در نمایشگاه، با کتاب‌های جدید ناشران آشنا می شوند و درخواست خرید آن‌ها را برای کتابفروشی دارند.

او در ادامه با بیان اینکه همه ناشران کتابفروشی‌ ندارند، گفت: تعداد ناشرانی که کتابفروشی داشته باشند تا کتاب‌ها را معرفی کنند اندک است و این نمایشگاه کمک می‌کند ناشران که کتاب‌های جدیدی منتشر می کنند ویترینی باشد که بتوانند کتاب‌های‌شان را معرفی کنند  و آن‌ها را به فروش برسانند.

این ناشر درباره اینکه چه آسیب‌هایی می‌تواند نمایشگاه کتاب را به حاشیه ببرد، گفت: بعد از کرونا، پررنگ شدن بحث فضای مجازی و طرح حضور کتابفروشان در نمایشگاه مجازی کتاب از موضوعاتی است که می‌توان به آن اشاره کرد. زمانی که نمایشگاه کتاب شکل گرفت، این نمایشگاه فقط برای ناشران بود، چرا باید کتابفروشان نیز بخواهند در آن سهیم باشند؟ از طرف دیگر  فضای مجازی باعث شده که حضور مخاطبان به صورت فیزیکی در نمایشگاه  کمتر شود و به تبع کتاب‌ها کمتر دیده می‌شوند و کمتر کتاب خریداری می‌شود.

او ادامه داد: البته کتابفروشان هم حق دارند. در مدت برگزاری نمایشگاه و یک ماه بعد از آن فروش‌شان کم می‌شود که این امر طبیعی است اما بعد به حالت عادی برمی‌گردند و کتاب‌های جدید ناشران را از پخش‌ می‌گیرند. اما نمایشگاه فقط باید برای ناشر باشد، همیشه هم این‌طور بود؛ اما در چند سال اخیر، بعد از کرونا طرح‌های جدید باعث شد نمایشگاه کتاب تقریبا خلوت شود، مردم کمتر به نمایشگاه مراجعه کنند و  به همین نسبت فروش ناشران کم شده بود.

علمی همچنین درباره تخفیف‌هایی که در پلتفرم‌ها و سایت‌های فروش کتاب همزمان با نمایشگاه کتاب ارائه می‌شود، گفت: هر ناشری در نمایشگاه کتاب موظف است تا کتاب‌های خود را با تخفیف ۱۰ تا ۲۰ درصد به مخاطبان بفروشد؛ این عدد چیز عرف و درستی است اما گاه برخی از سایت‌ها و پلتفرم‌های فروش کالا تخفیف بیشتری می‌دهند. به‌طور مثال من ناشر کتاب‌هایم را با ۳۰ درصد تخفیف به پخش می‌دهم اما فلان سایت با تخفیف بیشتری از من ناشر، ۳۵ درصد، ۴۰ درصد کتاب را می‌فروشد. چطور می‌توانند این کار را بکنند؟ این موضوع باعث می‌شود مردم فکر کنند کتاب همیشه ۳۰ تا ۴۰ درصد تخفیف دارد که این کار اشتباهی است و به ناشران و کتابفروشان آسیب می‌زند و به مرور زمان باعث از بین رفتن آن‌ها می‌شود. چنانچه سال گذشته فروش کتابفروشان و به تبع ناشران کمتر شده بود.

او با اشاره به اینکه در کتابفروشی این نشر، همزمان با نمایشگاه کتاب‌ها با تخفیف ۲۰ درصدی فروخته می‌شود، گفت: اینکه کتابفروش و یا ناشری در سال دو بار (نمایشگاه کتاب و هفته کتاب) کتاب‌ها را با تخفیف متعارف بفروشد، اشکالی ایجاد نمی‌کند و چیز عرفی است اما اینکه در سرتاسر سال تخفیف زیاد می‌زنند، کار اشتباهی است و باعث از بین رفتن صنعت نشر  می‌شود.