ترازوها همیشه راست نمی‌گویند

خیلی از ما به دنبال کاهش وزن هستیم اما آیا می‌دانیم که کاهش وزن و کاهش چربی دو موضوع مختلف هستند و به همین دلیل وقتی عدد وزن را روی ترازو می‌بینیم سوالات بیشتری به ذهن‌مان اضافه می‌شود؟

کد خبر: ۷۹۷۰۰۵

تاریخ: ۰۷ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۹:۵۴

به گزارش ایران اکونومیست، روزنامه خراسان در مطلبی به قلم یک فیزیولوژیست ورزشی نوشت: بسیاری از افرادی که در مسیر کاهش وزن قرار دارند، با وسواس زیاد، روزانه عدد ترازو را چک می‌کنند. اما آیا این عدد واقعاً بیانگر موفقیت شما در مسیر تناسب‌اندام است؟ تفاوتی بنیادی میان «کاهش وزن» و «کاهش چربی» وجود دارد که نادیده گرفتن آن می‌تواند نه‌تنها نتایج را گمراه‌کننده کند، بلکه حتی به سلامت فرد آسیب برساند. در این مطلب، با استناد به منابع علمی، این تفاوت را بررسی می‌کنیم و به شما نشان می‌دهیم چرا «عدد ترازو» همیشه حقیقت را نمی‌گوید.

عدد ترازو چه چیزی را نشان می‌دهد؟
عدد روی ترازو تنها وزن کل بدن شما را نشان می‌دهد؛ این عدد شامل وزن چربی، عضله، استخوان، آب، اندام‌ها و حتی غذای موجود در معده است. بنابراین اگر عدد ترازو کاهش یابد، الزاماً به معنای کاهش چربی بدن نیست. برای مثال، در روزهای اول رژیم، کاهش شدید وزن ممکن است بیشتر به دلیل کاهش آب بدن باشد، نه چربی. این موضوع به‌ویژه در رژیم‌های کم‌کربوهیدرات یا فستینگ دیده می‌شود؛ زیرا کاهش کربوهیدرات منجر به افت گلیکوژن و در نتیجه کاهش ذخایر آب همراه آن می‌شود. سوال دیگر این است که با کاهش وزن سریع چه اتفاقی می‌افتد؟ بسیاری از رژیم‌های سریع و ناپایدار باعث تحلیل عضلات می‌شوند. عضله، یک بافت فعال متابولیک است و در حالت استراحت نیز انرژی می‌سوزاند. از دست دادن عضله یعنی کاهش متابولیسم پایه بدن و سخت‌تر شدن کاهش چربی در آینده. تحقیقی درSports Medicine نشان می‌دهد که کاهش وزن سریع، به‌ویژه بدون فعالیت ورزشی، به مقدار بیشتری از تحلیل عضله نسبت به کاهش چربی منجر می‌شود.

چرا کاهش چربی مهم‌تر از عدد ترازوست؟
چربی بدن به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:
چربی زیرپوستی: قابل مشاهده و لمس
چربی احشایی: انباشته‌شده در اطراف اندام‌های داخلی که بسیار خطرناک‌تر است.
کاهش چربی، به‌ویژه چربی احشایی، با کاهش خطر بیماری‌هایی مثل دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی و التهابات مزمن مرتبط است. بنابراین، تمرکز باید بر کاهش چربی باشد، نه صرفاً کاهش عدد روی ترازو.

چگونه بفهمیم چربی از دست می‌دهیم یا عضله؟
روش‌های دقیق‌تری برای سنجش ترکیب بدنی نسبت به ترازو وجود دارد که برخی از آن‌ها و سازوکارشان را مرور می‌کنیم.

آنالیز بادی کامپوزیشن: استفاده از این روش درصد چربی، عضله و آب بدن را مشخص می‌کند.

اندازه‌گیری دور کمر:کاهش دور شکم (مخصوصاً در بالای ناف) نشانه‌ای از کاهش چربی احشایی است.

ظاهر بدنی و سایز لباس‌ها: گاهی با وجود ثابت بودن وزن، بدن خوش‌فرم‌تر و لباس‌ها گشادتر می‌شود.

توان بدنی و انرژی: حفظ یا بهبود عملکرد بدنی نشان‌دهنده حفظ عضله و کاهش چربی است.

نقش ورزش در حفظ عضله و کاهش چربی: ورزش مقاومتی مانند وزنه‌زدن، نقش کلیدی در حفظ عضلات دارد. مطالعه‌ای نشان می‌دهد افرادی که در کنار رژیم، تمرین مقاومتی دارند، بخش بیشتری از کاهش وزن‌شان مربوط به چربی است و توده عضلانی را حفظ می‌کنند. همچنین، تمرینات هوازی مانند

پیاده‌روی سریع، دوچرخه‌سواری یا شنا در سوزاندن چربی مؤثر هستند، به‌ویژه وقتی با رژیم متعادل و برنامه ورزشی منظم همراه شوند.

چرا وزن ممکن است ثابت بماند اما چربی کاهش یابد؟
بدن ممکن است در طول یک برنامه ورزشی همزمان چربی بسوزاند و عضله بسازد. از آن جا که عضله چگالی بیشتری دارد، ممکن است وزن بدن تغییر محسوسی نکند، اما ترکیب آن به نفع کاهش چربی و افزایش عضله تغییر کرده باشد. این پدیده که به نام recomposition  (ریکامپوزیشین)شناخته می‌شود، به‌ویژه در افراد تازه‌کار یا کسانی که رژیم و ورزش را همزمان شروع کرده‌اند، شایع است. در نهایت باید گفت ترازو ابزار خوبی برای گرفتن نمای کلی از تغییرات وزنی است، اما نباید تنها ملاک موفقیت در کاهش وزن باشد. اگر فقط به عدد روی ترازو تکیه کنید، ممکن است دچار ناامیدی بی‌مورد شوید یا مسیر اشتباهی را ادامه دهید. آن‌چه اهمیت دارد، کاهش چربی، حفظ عضله، بهبود انرژی و سلامتی کلی بدن است. استفاده از ابزارهای دقیق‌تر، توجه به نشانه‌های ظاهری و رفتاری بدن و دریافت مشاوره از متخصص تغذیه یا مربی آگاه، می‌تواند مسیر شما را علمی‌تر، سالم‌تر و ماندگارتر کند.