برخی دانشگاهیان نسبت به کارآمدی علوم انسانی بی‌توجه هستند

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با ابراز تاسف از بی‌توجهی برخی دانشجویان و حتی استادان نسبت به کارآمدی علوم انسانی، گفت: این دسته از دانشگاهیان فکر می‌کنند این رشته‌ها تنها به نظریه‌پردازی محدود می‌شوند، در حالی که علوم انسانی می‌توانند در حل معضلات اجتماعی و اقتصادی کشور نقش مؤثری ایفا کنند.

کد خبر: ۷۹۶۴۷۷

تاریخ: ۰۶ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۳:۲۴

به گزارش روز شنبه گروه علمی ایران اکونومیست از شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه در جلسه ۲۴۱ شورای تحول و ارتقای علوم انسانی بر شبکه‌سازی نخبگان دانشگاهی برای مشارکت در تدوین اسناد تحول علوم انسانی با ارقام و اهداف مشخص تأکید کرد و گفت: این برنامه که برای سال ۱۴۰۴ تدوین شده شامل سه محور اصلی و اجرای آن نیازمند زمان و منابع قابل‌توجهی است.

وی به تشریح اولویت‌بندی فعالیت‌ها و تقسیم وظایف در تدوین این اسناد پرداخت و گفت: برخی از اهداف نیازمند توجه و وقت بیشتری هستند و در مورد رشته‌های تحصیلی، سرفصل دروس آنها به‌روزرسانی شود که این فرآیند نیازمند هماهنگی دقیق بین دبیرخانه شورا و دستگاه‌های ذی‌ربط است.

یکی از اولویت‌های مهمی که خسروپناه به آن اشاره کرد، موضوع گفتمان‌سازی و معرفی علوم انسانی اسلامی بود، او معتقد است: اکنون با چالش‌هایی در حوزه گفتمان‌سازی مواجه هستیم، برخی افراد به بحث علوم انسانی اسلامی حاشیه می‌زنند و این نیازمند اقدامات جدی برای تقویت این گفتمان است.

وی پیشنهاد داد در دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبایی، نمایشگاه‌هایی برگزار کرده و آثار و رساله‌های منتشرشده در حوزه علوم انسانی اسلامی را به نمایش بگذاریم که این کار می‌تواند نقش مهمی در تقویت گفتمان علوم انسانی اسلامی داشته باشد.

نقش هنر در حل معضلات اجتماعی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به نقش هنر در حل معضلات اجتماعی اشاره کرد و گفت: هنر می‌تواند به‌عنوان ابزاری قدرتمند در حل مسائل اجتماعی عمل کند، ما باید به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشیم و برنامه‌هایی را برای تقویت این نقش طراحی کنیم.

خسروپناه موضوع مطالعات آمایشی و ماموریت‌گرایی علوم انسانی را به عنوان یکی از دغدغه‌ها بیان کرد و گفت: متاسفانه تنها ۲۸ درصد از فارغ‌التحصیلان حوزه علوم اجتماعی و هنر، شغل مشخصی دارند، ما هدف‌گذاری کرده‌ایم که این عدد به ۷۰ درصد برسد، برای تحقق این هدف، باید اصلاحاتی در نظام آموزش عالی انجام دهیم و یک تطبیق صحیح بین آموزش دانشگاهی و بازار کار ایجاد کنیم.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به چالش‌های مالی موجود در اجرای برنامه‌ها اشاره کرد و گفت: بسیاری از دستگاه‌ها، از جمله صدا و سیما، برای اجرای برنامه‌ها به منابع مالی نیاز دارند. متاسفانه منابع مالی موجود با حجم کاری که در شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام می‌شود، تناسب ندارد. با این وجود، ما در حال همکاری با دوستان هستیم تا بتوانیم این چالش‌ها را مدیریت کنیم.

سه دستاورد کلیدی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی به بررسی عملکرد سال گذشته و ارائه برنامه‌ها و اولویت‌های آینده پرداخت و با توجه به تحولات جهانی، پیشرفت فناوری و تأثیر آن بر مشاغل و نظام آموزش عالی بر ضرورت بازنگری در رشته‌های تحصیلی و تسریع در فرآیندهای تصمیم‌گیری تأکید کرد.

سعیدرضا عاملی گفت: فرآیند تصویب و بازنگری رشته‌ها در گذشته به‌طور متوسط دو سال طول کشید که در سال گذشته با اجرای سیاست‌های نوین، این فرآیند تسریع و در عین حال کیفیت کار تخصصی نیز حفظ شد و توانستیم از مجموع ۸۹ رشته و گرایش مصوب، ۸۳ مورد را به معاونت آموزشی وزارت علوم ابلاغ کنیم که این رقم یک رکورد مثبت است.

وی به نقش کارگروه‌های تخصصی در این فرآیند اشاره کرد و گفت: برای مثال، در کارگروه تعلیم و تربیت، ۴ تا ۵ رشته جدید ایجاد و ابلاغ شد. همچنین در کارگروه علوم سیاسی، رشته علوم سیاسی با ۹ گرایش مختلف بازنگری شد.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی به گزارش منتشرشده توسط مجمع جهانی اقتصاد اشاره کرد و خاطرنشان کرد: بر اساس این گزارش‌ها، ۸۹ میلیون شغل در سطح جهان متاثر از میرایی مشاغل قرار گرفته‌اند. همچنین پیش‌بینی شده است که تا سال ۲۰۲۵، حدود ۳۶۰ میلیون شغل جدید تحت تأثیر هوش مصنوعی ایجاد خواهد شد.

عاملی ادامه داد: در اروپا، ۲۷ درصد و در آمریکا ۳۰ درصد مشاغل در ۵ سال آینده اتوماتیک خواهند شد. این موضوع نشان‌دهنده این است که سامانه‌ها به‌تدریج جای انسان‌ها را در مشاغل مختلف می‌گیرند. ما باید در این شرایط، نظام آموزش عالی کشور را بازنگری کنیم تا بتوانیم به نیازهای آینده پاسخ دهیم.

وی بر ضرورت توجه به رویکرد اسلامی در طراحی رشته‌های تحصیلی پرداخت و افزود: نیازمندیم که زیست‌بوم اسلامی را در نظام آموزش عالی تأمین کنیم. این امر کار را پیچیده‌تر می‌کند، اما در عین حال ما را به سمت تحقق اهداف جمهوری اسلامی سوق می‌دهد.

تدوین آیین‌نامه ارتقای اعضای هیات علمی
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی مطرح کرد: یکی دیگر از دستاوردهای مهم سال گذشته، تدوین آیین‌نامه ارتقای اعضای هیات علمی بود که با مشارکت متخصصان داخلی و بین‌المللی صورت گرفت و در جلسه‌ای با وزارت علوم اعلام شد که ۹۹ درصد از این آیین‌نامه مورد پذیرش و تنها یک درصد نیازمند بازنگری است. این آیین‌نامه اکنون در حال نهایی‌سازی است که پس از تصویب در ستاد نقشه جامع علمی کشور، به صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه خواهد شد.

عاملی به اهداف و اولویت‌های شورای تحول در سال ۱۴۰۴ اشاره کرد و گفت: در این سال، چشم‌انداز، اهداف کلان، اولویت‌ها و شاخص‌های حوزه علوم انسانی، علوم اجتماعی و هنر را تدوین کرده‌ایم. این اهداف بر اساس چهار محور اصلی شامل اسلامی‌سازی، بومی‌سازی، کاربردی‌سازی و روزآمدسازی تعریف شده‌اند.

وی افزود: در مجموع، ۹ هدف کلان، ۳۰ گزاره اولویتی و شاخص‌های مرتبط با آنها تدوین شده است که پشتوانه‌ای نزدیک به ۱۵۰۰ صفحه مطالعات و تحقیقات دارد، این اهداف و شاخص‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که بتوانند به‌صورت کمی و کیفی پیگیری و ارزیابی شوند.

فرآیند تدوین سند نقشه جامع علمی کشور
عاملی به نقش شورای تحول در تدوین فصل علوم انسانی، علوم اجتماعی و هنر در سند نقشه جامع علمی کشور اشاره کرد و گفت: این سند که به‌صورت سه‌فصلی تنظیم شده که شامل فصل علوم انسانی و اجتماعی، فصل سلامت و پزشکی و فصل سایر علوم است.