همه آنچه نتانیاهو از ترامپ می‌خواهد

نخست وزیر اسرائیل هر چند توان مخالفت علنی با سیاست‌های ترامپ در قبال ایران را ندارد اما خواسته‌هایش از رئیس‌جمهوری آمریکا فراتر از مذاکرات و به پهنای منطقه است.

کد خبر: ۷۹۳۹۳۵

تاریخ: ۳۱ فروردين ۱۴۰۴ - ۱۵:۲۰

دومین دور گفت‌وگوهای غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، همچنان که «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه بیان داشت، «رو به جلو» و «سازنده» بود و مقرر شد در روزهای پیش رو ادامه یابد.

دور نخست این مذاکرات در عمان بیست و سوم فروردین‌ماه برگزار شد و دیروز در ایتالیا ادامه یافت؛ گفت‌وگوهایی که از دید بسیاری از ناظران تا اینجای کار یک بازنده بزرگ داشته است.

پس از پیشرفت دور دوم مذاکرات، «آویگدور لیبرمن» وزیر جنگ سابق اسرائیل و رقیب کنونی «بنیامین نتانیاهو» از شکست سخت و سنگین وی برابر واشنگتن سخن گفت. در میان تحلیلگران آمریکایی نیز بسیاری از وضعیت نامطلوب نتانیاهو سخن می‌گویند از جمله «آرون میلر» دیپلمات سابق آمریکایی در توئیتی اظهار داشته حصول توافقی نظیر برجام که گزینه‌های نظامی را بدون محدودسازی منطقه‌ای و موشکی ایران کنار بزند، کابوسی برای نتانیاهو خواهد بود؛ توافقی که ضمن برداشتن تحریم‌ها باعث ادامه غنی‌سازی هسته‌ای شود.

از دید بسیاری از ناظران و تحلیلگران، نتانیاهو و کابینه صهیونیستی در موقعیت به شدت دشواری قرار گرفته است زیرا با وجود نارضایتی شدید از مذاکرات نماینده «دونالد ترامپ» با ایران، نمی‌تواند علنا مخالفتی نشان دهد و حتی وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی اظهار داشته «اگر ممانعت از دستیابی ایران به تسلیحات هسته‌ای از راه‌های دیپلماتیک حاصل شود، از سوی اسرائیل پذیرفته خواهد بود.»

خواسته‌های تل آویو از ترامپ محدود به ایران نیست

بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید موضوعی بود که رهبران افراطی تل آویو بارها از آن اظهار خرسندی کرده بودند. این استقبال و خرسندی متاثر از اقدامات ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری وی بود؛ از جمله انتقال سفارت ایالات متحده به بیت المقدس، مشروعیت دادن به الحاقات اراضی اشغالی به اسرائیل و خروج از توافق هسته‌ای با ایران. با این حال ناخرسندی ترامپ از نتانیاهو در زمان بازگشت به کاخ سفید واقعیتی آشکار بود.

زمینه‌سازی پیمان ابراهیم بین اسرائیل و چند دولت عربی که در سال ۲۰۲۰ امضا شد، از اقدامات دولت نخست ترامپ بود

با وجود نارضایتی ترامپ از نتانیاهو به ویژه در زمینه مواضع تل آویو درباره انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰، او تاکنون از اسرائیل حمایت قوی‌تری نسبت به سایر روسای جمهور ایالات متحده داشته است. این در حالی است که ترامپ حتی مهم‌ترین افراد حلقه نزدیک خود از جمله «مایک پنس» و «مایک پامپئو» را به خاطر آنچه که عدم همراهی آن‌ها در اعتراض به نتایج انتحابات ۲۰۲۰ خواند، مورد خشم و غضب قرار داد و آنها در دور دوم ریاست جمهوری خود به کلی نادیده گرفت و کنار گذاشت. همین مساله خود نشان‌دهنده خاص یا ناگزیر بودنِ بودن روابط آمریکا با رژیم صهیونیستی در مقایسه با سایر کشورهای جهان است.

با این حال، روابط تل آویو با واشنگتن در دوره ترامپ موضوعات متفاوت و از دید برخی ناظران مهم‌تری نسبت به دور اول ریاست جمهوری ترامپ را در برگرفته است. فرجام جنگ غزه، مذاکره با ایران، سرنوشت سوریه پس از «بشار اسد»، مقابله با حزب الله لبنان و انصارالله یمن، جنگ تعرفه‌ای جهانشمول ترامپ از جمله مهم‌ترین موضوعاتی است که در ارتباط با هر یک از آنها رژیم صهیونیستی انتظاراتی از متحد دیرینه خود دارد؛ متحدی که اگر نبود البته موجودیتی به نام اسرائیل نیز وجود نداشت.

اما سوالی که اکنون مطرح است این است که آیا ترامپ همانند دور اول همه درخواست‌های رژیم صهیونیستی را اجابت می‌کند؟ شاید هم بله هم خیر. این بار ممکن است داستان کمی متفاوت باشد.

چک سفید امضا برای غزه

درباره غزه درخواست‌های نتانیاهو از ترامپ حداکثری بوده و ترامپ هم به هیچ یک از آنها تاکنون نه نگفته است. ارسال بمب‌های سنگرشکن که از سوی دولت «جو بایدن» تعلیق شده بود، لغو تحریم‌های آمریکا علیه شهرک‌نشینان افراطی، اعمال محدودیت علیه دیوان کیفری بین‌المللی به خاطر صدور حکم بازداشت نتانیاهو و هشدار به دانشگاه‌های آمریکا به خاطر برگزاری تجمعات ضداسرائیلی تنها بخشی خواسته‌های اسرائیل از ترامپ بود که فورا عملی شد.

ترامپ همچنین از بدو پیروزی در انتخابات، حماس را در ارتباط با آزادی اسرای اسرائیلی تهدید کرد و خواستار آزادی بدون قید و شرط اسرا شد. او همزمان بحث کوچ اجباری مردم غزه به خارج از فلسطین و تبدیل غزه به یک منطقه توریستی را ذیل عنوان طرح «ریورای خاورمیانه» مطرح کرد؛ طرحی که اگر چه از پیش شکست خورده است اما نهایت آمال و آرزوهای رژیم صهیونیستی است.

ترامپ برخلاف بایدن که محتاطانه رفتار می‌کرد دست رژیم صهیونیستی را در شکست آتش‌بس باز گذاشت و زمینه آغاز دوباره حملات این رژیم به باریکه غزه را آن هم در اواخر ماه مبارک رمضان فراهم کرد؛ حملاتی که تا به امروز نیز ادامه دارد.

«الجزیره» درباره چک سفید امضای ترامپ به نتانیاهو درباره غزه می‌نویسد: برخلاف ادعاهای ترامپ درباره صلح در خاورمیانه، تعهدات او به اسرائیل خلاف آن را نشان می‌دهد. مخالفت قاطع جامعه بین‌المللی با طرح کوچ اجباری فلسطینیان باعث شد ترامپ برای حملات گسترده‌تر اسرائیل علیه غزه چراغ سبز نشان بدهد و از این جهت ترامپ مسئولیت قابل توجهی در شکست آتش بس غزه دارد.

مقامات حماس نیز اجابت بی چون و چرای درخواست‌های نتانیاهو از سوی واشنگتن را اصلی‌ترین عامل نقض آتش‌بس می‌دانند. «عبداللطیف القنوع» سخنگوی حماس در گفت‌وگو با «رویترز» گفته تهدیدهای مکرر ترامپ علیه مردم ما نشان‌دهنده حمایت از نتانیاهو برای دور زدن توافق و تشدید محاصره و قحطی علیه مردم ما است. ترامپ در جنایات اشغالگران علیه غزه نقش مستقیمی دارد.

درخواست‌های پرشمار نتانیاهو از ترامپ؛ از همراهی در سوریه و لبنان تا رفع تعرفه‌ها

طی هفته‌ها و ماه‌هایی که از بازگشت مجدد دونالد ترامپ به کاخ سفید گذشته، سیاست‌های اسرائیل به طرز قابل توجهی تهاجمی‌تر و بلندپروازانه‌تر شده‌اند. این دوره با عملیات نظامی اسرائیل در سوریه آغاز شد.

تل آویو نه تنها مناطقی فراتر از بلندی‌های جولان را به اشغال دائمی خود درآورد، بلکه زیرساخت‌های نظامی سوریه را نیز هدف حمله هوایی قرار داد. اسرائیل همچنین نوعی قیمومت بر جمعیت دروزی سوریه اعلام و تهدید کرده که در صورت تداوم آنچه «آزار و اذیت» این گروه می‌نامد، مداخله نظامی خواهد کرد.

نتانیاهو در سفر اول خود به واشنگتن همچنین از ترامپ خواست تا با باقی ماندن پایگاه‌های نظامی روسیه در سوریه موافقت کند تا بتواند در برابر آنچه سیاست‌های تمامیت‌خواهانه ترکیه در سوریه می‌خواند، مقابله کند.

با این حال تصمیم آمریکا برای خروج نیروهای نظامی این کشور از سوریه چیزی نیست که مطابق میل مقامات رژیم صهیونیستی باشد. رهبران تل آویو معتقدند که خروج کامل نظامیان آمریکایی از سوریه می‌تواند ترکیه را برای به دست گرفتن کنترل کامل سوریه پس از بشار اسد جسورتر کند. در سفر اخیر نتانیاهو به واشنگتن، ترامپ به او گفت که باید مشکلات خود با ترکیه را به روش منطقی حل و فصل کند و در این زمینه واشنگتن نیز اقدامات لازم را انجام خواهد داد؛ اقدامی که می‌تواند نشانه عدم همراهی کامل آمریکا با اسرائیل در سوریه به ویژه در تقابل با ترکیه‌ «رجب طیب اردوغان» باشد.

درباره تعرفه‌های تجاری آمریکا علیه کالاهای اسرائیلی نیز به نظر می‌رسد نتانیاهو نتوانسته نظر ترامپ را برای معافیت از این تعرفه‌ها جلب کند. تحلیلگران صهیونیستی از جمله در «جروزالم پست» با اشاره به اینکه یکی از اهداف سفر اخیر نتانیاهو به واشنگتن مساله تعرفه‌ها بود اظهار داشتند که نتانیاهو از ایالات متحده «دست‌خالی» بازگشت و نتوانست تعرفه‌های گمرکی که را واشنگتن بر کالاهای اسرائیلی وضع کرده بود لغو کند یا کاهش دهد.

اما در لبنان با وجود توافق آتش‌بس با حزب‌الله در نوامبر ۲۰۲۴، اسرائیل با حمایت‌های ایالات متحده بخشی از نیروهای خود را در نواحی این کشور حفظ کرده و حتی با پرواز و حملات جسته و گریخته جنگنده‌هایش در حومه بیروت قدرت‌نمایی کرده است. ایالات متحده همچنین مطابق با درخواست اسرائیل در حال فشار به دولت بیروت در جهت خلع سلاح حزب‌الله است.

افزون بر این مسائل، برخی رسانه‌ها مانند «گاردین» یکی از عوامل مهم برانگیختن آمریکا به حضور نظامی در منطقه به خصوص انجام عملیات نظامی علیه انصارالله را فشارهای تل آویو می‌دانند تا علاوه بر ضربه زدن به کانون‌های تهدیدات ضدصهیونیستی در یمن، به منزله پیامی روشن برای ایران باشد.

کابوس بی‌پایان برای نتانیاهو

درباره موضوع ایران، ترامپ بعضا پیام‌های متناقضی ارسال کرده است. نتانیاهو که می‌داند بدون کمک‌های آمریکا و اروپا در برابر توانمندی‌های نظامی ایران کاملا دست و پا بسته و ضربه‌پذیر است از همان ابتدا گزینه نظامی را علیه تاسیسات هسته‌ای و موشکی ایران با مشارکت ایالات متحده در نظر داشته است. با این حال مشکل جدی که پیش روی نتانیاهو خودنمایی می‌کند شاید این است که ترامپ سرنوشت «پیمان ابراهیم» و تلاش برای پیشبرد فرایند عادی‌سازی روابط رژیم صهیونیستی با پایتخت‌های عربی را به پیروی کامل از سیاست خاورمیانه‌ای خود گره زده است.

از سوی دیگر، ترامپ تاکنون و با وجود تکرار تهدیداتش، در عمل خواستار حل و فصل اختلافات هسته‌ای با ایران از طریق دیپلماسی بوده است؛ مساله‌ای که خشم صهیونیست‌ها را برانگیخته است. اظهارات ترامپ درباره شروع مذاکره با ایران که اولین بار هجدهم فروردین‌ماه در دیدار با نتانیاهو در کاخ سفید اعلام رسمی شد چیزی نبود که نخست وزیر رژیم صهیونیستی خواهان شنیدن آن از زبان ترامپ آن هم در مقابل خبرنگاران باشد.

برگزاری دو دور مذاکره غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان و ایتالیا که برخلاف تصور صهیونیست‌ها نتایج مثبتی به همراه داشته، باعث نگرانی و تکاپوی بیشتر اسرائیل در مخالفت با این مذاکرات شده است. اگرچه اسرائیل با رویکرد دیپلماتیک اعلامی ترامپ مخالفت علنی ندارد، اما از طریق لابی‌های قدرتمندش در واشنگتن، تلاش دارد حمایت آمریکا را برای انجام هرگونه اقدام سخت علیه برنامه هسته‌ای تهران جلب کند.

در همین راستا صهیونیست‌ها طی روزهای گذشته با کمک رسانه‌های ضدایرانی و لابی‌های صهیونیستی در آمریکا و کشورهای غربی تلاش می‌کنند مسیر مذاکرات ایران و آمریکا را به نوعی منحرف کنند. در این میان، دیدگاه‌های متفاوت میان مقامات ارشد امنیتی کاخ سفید درباره نحوه مواجهه با ایران نیز باعث تحرکات مضاعف رژیم صهیونیستی و فشار غیرمستقیم به ترامپ برای تغییر موضع وی درباره مذاکره با ایران شده است.