فرازمینی‌ها، کاوشی درباره یکی از مهم‌ترین مسائل حل‌ نشده در علم

وِید راش، نویسنده کتاب، فارغ‌التحصیل رشته نجوم از مرکز اخترفیزیک هاروارد و دارای مدرک دکتری در رشته تاریخ و مطالعات اجتماعی علم و فناوری از دانشگاه ام‌آی‌تی، در کتاب «فرازمینی‌ها»، یکی از مسائل بزرگ حل‌نشده در علم را که آیا حیات، چه هوشمند، چه غیرهوشمند، در سیارات دیگر وجود دارد یا خیر را بررسی می‌کند.

کد خبر: ۷۹۳۶۳۴

تاریخ: ۳۱ فروردين ۱۴۰۴ - ۰۸:۳۹

محمدجواد کلائی متخصص فیزیک فضا، مترجم کتاب فرازمینی‌ها در گفت‌وگو با خبرنگار علمی ایران اکونومیست در معرفی این کتاب و در خصوص وجود حیات در دیگر سیارات اظهار داشت: با توجه به اندازه کیهان، و تعداد و تنوع سیاراتی که اکنون در حال کشف هستند، منطقی به‌نظر نمی‌رسد که تصور کنیم زمین تنها سیاره در کل کیهان است که سرشار از تنوع عظیمی از حیات است.

وی ادامه داد: زندگی در اینجا، روی زمین تقریباً در هر محیطی از جمله در خشکی، مناطق قطبی و تقریبا در تمام اعماق اقیانوس ها و حتی در جو وجود دارد.

مترجم کتاب فرازمینی‌ها خاطرنشان کرد: همانطور که انتظار می‌رفت، ستاره‌شناسان اکنون سیاره‌های متعددی را پیدا می‌کنند که به دور ستارگان دیگر می‌گردند و با توجه به نحوه شکل‌گیری منظومه‌های شمسی، تقریباً همه ستارگان سیاره خواهند داشت، اما تنها بخش کوچکی از آن‌ها احتمالاً برای زندگی پیشرفته مناسب هستند.

کلائی افزود: با توجه به این‌که زیست‌شناسان نسبت به شرایطی که حیات برای تکامل نیاز دارد دانش نسبی خوبی کسب کردند، می‌توان ادعا کرد که در زمان حاضر، در حال جمع‌آوری دانش کافی هستیم تا تخمینی دقیق از تعداد سیاره‌های حیات‌زا در بخشی از کیهان داشته باشیم.

وی بیان کرد: از مجموع این تعداد سیارات، می‌توانیم تخمین معقولی داشته باشیم که چه تعداد از سیاره‌ها ممکن است حیات ساده داشته باشند، و چه تعداد از آن‌ها ممکن است دارای هوشی باشند که می‌توانند فن‌آوری را توسعه دهند، همانطور که ما داریم. برای انجام این تخمین‌ها، باید بدانیم که احتمالاً چند سیاره در کیهان وجود دارد.

وی با بیان اینکه، در دهه های اخیر پیشرفت‌های زیادی در زمینه‌های مختلف علم و فن‌آوری از جمله ساخت رصدخانه‌های فضایی، ساخت آشکارسازها و طیف‌سنج های حساس‌تر انجام شده است، تصریح کرد: این پیشرفت‌ها این امکان را فراهم کرده که شمار فراوانی سیارات فرا خورشیدی کشف شود که این باعث شده نگرش ما در مورد تعداد سیارات فرازمینی متحول شود.

این متخصص فیزیک فضا افزود: تلسکوپ‌های فضایی از قبیل تلسکوپ فضایی کپلر که در سال ۲۰۰۹ پرتاب شد و تلسکوپ فضایی تِس که در سال ۲۰۱۸ در مدار قرار گرفت، هزاران سیاره فرازمینی را یافته اند. شکارچیان سیارات فراخورشیدی دریافتند که اکثر ستارگان مشابه خورشید دارای یک یا چند سیاره هستند.

کلائی ادامه داد: از طرف دیگر تجهیزات تلسکوپ جیمز وب برای مطالعه طول موج‌های مادون قرمز است، جایی که آب، متان و دی‌اکسیدکربن دارای خطوط طیفی قوی هستند. علاوه‌بر این، در چند دهه اخیر علم زیست‌شناسی در خصوص نحوه پیدایش حیات و شرایط زیستی مختلف به نتایج شگفتی رسیده است. این موضوع باعث شده که ایده پیدا کردن حیات و ارگانیزم‌های سازنده آن پررنگ‌تر شود.

وی خاطرنشان کرد : با این وجود هنوز گمانه‌زنی در وجود فرازمینی‌ها باقی است. چیزی که نمی‌دانیم این است که مسیر اکتشافی ما به کدام سمت خواهد رفت؟ تنها ۲ احتمال وجود دارد. یا در اکتشافات خود تنها می‌مانیم، یا درمی‌یابیم که همراهانی داریم. اما اگر تنها نیستیم، آن‌ها کجا هستند؟

مترجم کتاب فرازمینی‌ها در ادامه گفت: همه‌چیزهایی که در خصوص چگونگی شکل‌گیری سیارات و چگونگی پیدایش حیات می‌دانیم، نشان می‌دهد که تمدن بشری روی زمین نباید منحصربه‌فرد باشد. ما باید شواهد فراوانی از فعالیت فرازمینی‌ها ببینیم اما این‌طور نیست. پس باقی کجا هستند؟ کاوشی جذاب در خصوص یکی از مهم‌ترین مسائل حل‌نشده در علم.

کلائی افزود: وِید راش، نویسنده علم و فن‌آوری، در این جلد از مجموعه‌ دانش‌های ضروری از انتشارات ام آی تی پرس، متعلق به دانشگاه ام آی تی، یکی از مسأله‌های بزرگ حل‌نشده در علم را بررسی می‌کند که آیا حیات، چه هوشمند، چه غیرهوشمند، در سیارات دیگر وجود دارد؟

وی تصریح کرد: این پارادوکس که آن‌ها حتماً وجود دارند؛ اما کجا هستند؟ در واقع نخستین بار توسط فیزیکدان مشهور انریکو فرمی مطرح شد، دهه‌ها بحث، حدس و گمان را به‌دنبال داشته است و اخیراً، تحقیقات در این مورد، نظر برخی علوم واقعی را برانگیخته است.

این متخصص فیزیک فضا خاطرنشان کرد: وِید راش، علاوه‌بر اشاره به برخی جنبه‌های فلسفی موضوع، مسأله را هم در بافت تاریخی و هم امروزی آن طرح می‌کند و آخرین تفکرات اخترشناسان و اخترزیست‌شناسان را در این مورد را به‌طور خلاصه بیان می‌کند.

وی افزود: راش در واقع تاریخ طولانی حدس و گمان در خصوص بیگانگان (ما هزاران سال است که در مورد این ایده بحث کرده‌ایم)، ظهور «سِتی» یا «اس‌ایی‌تی‌آی» (در جستجوی هوش فرازمینی) به‌عنوان یک حوزه علمی در دهه ۱۹۶۰ و استفاده دانشمندان از تکنیک‌های رادیویی و نوری برای پایش سیگنال‌ها، تحولات در اخترزیست‌شناسی (مطالعه چگونگی پیدایش حیات در محیط‌های غیرزمینی) و تحقیقات و اکتشافات در خصوص سیارات فراخورشیدی (کشف سیارات خارج از منظومه شمسی) را توصیف می‌کند.

کلائی اضافه کرد: در نهایت، او راه‌حل‌های ممکن برای پارادوکس فرمی را مورد بحث قرار می‌دهد و راهی برای تمرکز مجدد کار «اس‌ایی‌تی‌آی» پیشنهاد می‌کند که ممکن است شانس حل پارادوکس و یافتن موجودات فرازمینی را افزایش دهد.

مترجم کتاب فرازمینی‌ها یادآور شد: وِید راش، در این کتاب با نگاهی عمیق به استراتژی‌های علمی پشت جست‌وجوی هوش فرازمینی این پرسش را مطرح می‌کند که چرا ما تاکنون در شناسایی نشانه‌هایی از سایر تمدن‌های پیشرفته شکست خورده‌ایم و این‌که چه معنایی ممکن است برای آینده ما به‌عنوان یک گونه داشته باشد.