ایران؛ سرزمین بی‌ قرار

توسعه شهری خطری برای میراث فرهنگی و تاریخی است

رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت: توسعه شهری، میراث فرهنگی و تاریخی مانند بناها، باغ‌ها، محوطه‌ها و حتی تپه‌ها در حاشیه شهرها را در معرض تهدید و خطر قرار می‌دهد.

کد خبر: ۷۹۱۶۳۹

تاریخ: ۲۶ فروردين ۱۴۰۴ - ۱۴:۵۲

به گزارش خبرنگار ایران اکونومیست، محمد ابراهیم زارعی روز سه‌شنبه در سلسله نشست‌های میراث فرهنگی و گردشگری که در پژوهشگاه این وزارتخانه برگزار شد، اظهار داشت: آثار فرهنگی، بناها و محوطه‌های تاریخی برای ما حائز اهمیت است و باید این آثار به خوبی نگهداری و حفظ شود.

وی افزود: در حوزه توسعه شهری راحت‌ترین گزینه حذف زیرساخت‌های فرهنگی و تاریخی است. در سفری که به تازگی به نیشابور داشتم، توسعه شهری و خیابان‌کشی یک بنای تاریخی و خانه باغ را تهدید می‌کرد، نباید اجازه آسیب و تخریب این منابع ارزشمند را داد.

زارعی ادامه داد: باغ‌ها غیرقابل تغییر کاربری هستند و قانون در این زمینه از آنها حمایت می‌کند در حالی‌که توسعه شهری مقابل آن‌هاست.

رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت: میراث فرهنگی بی دفاع است و متولیان این حوزه همکاری، همراهی و همدلی ندارند.

زارعی تصریح کرد: باید مردم را نسبت به خطرات انسانی و تغییرات اقلیمی که میراث فرهنگی و تاریخی را تهدید می‌کند، آگاه کنیم‌.

وی با اشاره به وضعیت آب زاینده رود، اظهار داشت: نگران زاینده رود و پل‌های اطراف آن هستم که دائم خشک و خیس می شود باید مردم را نسبت به آسیب‌هایی که به این پل وارد می‌شود مطلع کنیم.

پژوهشگاه میراث فرهنگی، دانشگاه‌ها را برای مطالعه وضعیت اضطراری به خط کند

سیدمحمد بهشتی رئیس اسبق پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری نیز در این نشست گفت: میراث فرهنگی و تاریخی در خطر است، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری باید دانشگاه‌ها را برای مطالعه وضعیت اضطراری به خط کنند.

وی با بیان اینکه شعار امسال ایکوموس (شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی)، میراث در معرض خطر، بلایا و درگیری‌هاست، افزود: علاوه بر تهدیداتی که در شرایط عادی و طبیعی ایجاد می‌شود باید به بحران‌های ناشی از تغییرات اقلیمی توجه شود.

بهشتی تاکید کرد: زمانی که از مدیریت میراث فرهنگی صحبت می‌کنیم باید حفاظت، پژوهش و معرفی آن‌ها را مد نظر قرار دهیم تا در هر فعالیتی که در این حوزه انجام می‌شود این رویکردها مد نظر قرار گیرد.

وی افزود: در شرایط بحران بسیاری از فعالیت‌ها مانند پژوهش و معرفی آثار فرهنگی و تاریخی تعطیل می‌شود اما حفاظت از آثار در بحرانی‌ترین شرایط باید پرچمش افراشته شود.

رئیس اسبق پژوهشگاه میراث فرهنگی گفت: جهان در معرض بحران‌های متعدد است، اما قبل از رخ دادن بلای طبیعی مانند فرونشست زمین، زلزله و سیل، تصور می کنیم این اتفاق برای کشورهای دیگر رخ می‌دهد و تا موقع بحران تدبیری اندیشیده نمی شود.

بهشتی اذعان داشت: ایران سرزمین بی قراری است و همچنان خواهد بود در عرصه موضوعاتی که در طبیعت وجود دارد ستاد بحران کشور در سال ۱۳۸۸ اعلام کرد، پنج هزار و ۸۰۰ رویداد مخرب مانند سیل، ریزگرد و زلزله در کشور اتفاق افتاد.

وی خاطرنشان کرد: حفاری های کنار مسجد کبود مربوط به سه هزار و ۶۰۰ سال قبل و از قدیمی ترین آثار زیست در تبریز استب. با وجود اینکه در فاصله‌های کوتاه زلزله های مخرب رخ داده مردم از آنجا کوچ نکردند و حاضر نشدند شهر خود را در جای دیگری بنا کنند این اتفاق در تمام نقاط زلزله خیز و سیل خیز کشور وجود دارد و در جاهای پر خطر جمعیت بیشتری متمرکز است. افراد در خطرناک ترین نقاط مانند تهران که زلزله خیز است زندگی می کنند. اگر تابلوی ایستادن ممنوع را در مکان های حادثه خیز می زدیم فقط به شکل کوچ نشینی می توانستیم زندگی کنیم اما مهمترین ویژگی ایرانی‌ها قرار در بی قراری است.

باید از بی‌قراری استقبال و برای آن تدبیر کرد

رئیس اسبق پژوهشگاه میراث فرهنگی گفت: دامنه نوسان در شرایط بی قرار زیاد است. به خاطر شرایط بی قراری در فرهنگ ما روز مبادا وجود دارد. در سرزمین بی قرار تحولات شیمیایی زیاد و حرکت نابه‌هنگام مانند زلزله وجود دارد، باید از بی‌قراری استقبال و برای آن تدبیر می کردیم. مثلاً سفال تدبیر بی قراری برای پختن غذا است.

بهشتی ادامه داد: یکی از تمهیدات در زمینه تمهید بی قرار مفصل کردن است که به آن اجازه چاپکی بدهد. سفال مفصل محسوب می شود. اگر از سرزمین ما بی قراری گرفته می شود بسیاری چیزها پدید نمی آمد در ۷۰ سال اخیر به ما تلقین کردند ما مبتنی بر سرزمین های باقرار زندگی کنیم در صورتی که در گذشته اینگونه نبود و روز مبادا را در نظر داشتیم.

وی تاکید کرد: ما قرار در بی قرار را فراموش کردیم و صدمه پذیر و بی پناه شدیم. در صورتی که در جایی که متمرکز بر میراث فرهنگی است باید متوجه این نسیان باشیم و دیگران را متوجه این موضوع کنیم که در سرزمینی بی قرار زندگی می کنیم و باید همیشه برای مواجه با خطر آماده باشیم. مثلاً به مساحت شهر یزد ۵۰۰ هکتار اضافه شده در حالی که تا ۱۵ سال آینده باید این جمعیت به یک سوم کاهش می یافت چون این سرزمین آب ندارد. انگار باید با بیل و سر و صدا ما را آگاه کنند.