سینگال‌های مثبت برای بازگشت به دوران طلایی

واکاوی دلایل افت شاخص بورس

علی رییس‌پور، عنوان کرد: واگذاری سهام دولتی، به بخش خصوصی عملا یک حباب مثبت در بورس بوجود آورد، که مطابق با اندازه اقتصاد ایران نبود.

کد خبر: ۷۹۰۲۰

تاریخ: ۰۳ خرداد ۱۳۹۴ - ۱۲:۳۰

ایران اکونومیست-  یک دکتری اقتصاد با اشاره به اینکه مشکلات ایجاد شده در بورس، پس از ماجرای خصوصی‌سازی و عجله در اجرای اصل 44 بوجود آمده است، گفت: اگر شرایط با لغو همزمان تحریم‌ها پیش رود، در سال 1395 شاهد رونق و رشد اقتصاد ایران خواهیم بود.

علی رییس‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا در منطقه کویر، عنوان کرد: واگذاری سهام دولتی، به بخش خصوصی عملا یک حباب مثبت در بورس بوجود آورد، که مطابق با اندازه اقتصاد ایران نبود.

وی ادامه داد: شاخص کلی که در آن زمان اتفاق افتاد و رشدی که شاهد آن بودیم، بیشتر به این علت بوده است. مقوله عرضه کلان سهام دولتی‌ها در بورس و به اصطلاح خصوصی سازی و مبادله آنها به صورت هیجانی سبب ارتقا شاخص بورس در کشور شد.

این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی کرمان اظهار کرد: بورس و رشد اقتصادی دو شاخص مرتبط با یکدیگر هستند که باید متناسب با یکدیگر حرکت کنند. زمانی که رفتار بورس خلاف جهت رشد اقتصاد کشور باشد، تاییدی بر یک اتفاق نادرست در بورس است که این اتفاق نادرست همان واگذاری عجولانه سهام دولتی به بخش خصوصی بود.

رشد غیر واقعی بورس

رییس پور با اشاره به شوک وارد شده به بازار بورس نیز به ایسنا گفت: عرضه سهام دولتی به بازار بورس یک شوک بزرگ به تالار شیشه‌ای بود، به دلیل آنکه، بلوک های بزرگ که با واسطه مالکیت آنها به دولت می رسد این سهام ها را خریداری کردند و این سهام‌های دولتی مستقیما به دست مردم نرسید و این شاخص غیر واقعی رشد پیدا کرد.

عضو هیات داوران نشریه اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد: سیاست رییس سابق بورس بر این بود که هر چه ما بتوانیم شاخص کل را ارتقا دهیم و سیگنال‌های مثبتی را ایجاد کنیم که باعث تحریک رشد اقتصاد و به عبارتی مردم جذب بورس شوند.

وی اضافه کرد: این سیاست موفقیت آمیز بود و مردم جذب بورس شدند، اما سهامی را خریداری کردند که پایه محکم نداشت و قیمت های حبابی وجود داشت اما در سال گذشته شاهد شکسته شدن قیمت ها بودیم و بالاخره این حباب متوقف شد.

سقوط بورس

این دکتری اقتصاد معتقد است: توقف رشد بورس زمانی شروع شد که عرضه‌های درشت در اقتصاد متوقف شد. در نتیجه اقتصاد باید با واقعیت بورس روبرو شده و در نتیجه قیمت ها روند نزولی پیدا کرد. شاخص بالای 70 هزار واحد با توجه به تعریف که شاخص کل در اقتصاد دارد در اسکیل اقتصاد کشور جایی ندارد.

وی با بیان اینکه، سقوط را بیشتر از این در بورس انتظار داشتیم گفت: به علت مذاکرات مثبت هسته ای ایران با 1+5، بورس به اندازه واقعی خود سقوط نکرد، بطوریکه معتقد بودیم، با توجه به شرایطی که بر اقتصاد ایران حاکم است، سقوطی بیش از این را انتظار داشتیم.

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی کرمان با بیان اینکه، در اسکیل اقتصاد ایران، رقم پیش بینی شده برای بورس بین 58 تا 68 هزار واحد است اظهار کرد: بنابراین فراتر از این رقم (70 هزار واحد)، کاملا امری حباب گونه بود و متاسفانه به علت عدم تقارن اطلاعاتی که در اقتصاد ایران وجود دارد، خیلی از افراد، متضرر شدند.

مشکلات داخلی بورس

وی با اشاره به مشکلات داخلی بورس بیان کرد: اکنون بورس دو مشکل جدی دارد که انتظار می رود هرچه سریعتر برطرف شود. اعتماد مردم نسبت به بورس از بین رفته است که با شفاف سازی این مشکل حل خواهد شد بطوریکه بورس باید شرکت ها را موظف کند، اطلاعات مالی خود را شفاف و به روز کنند ضمن آنکه شرکت ها باید تمام تصمیمات خود در حوزه بورس را قرینه سازی و به موقع اطلاع رسانی کنند، تا حدودی اعتماد مردم به بورس جذب شود.

این دکتری اقتصاد با اشاره به عدم ثبات قوانین در حوزه بورس افزود: تغییرات مقطعی و کوتاه مدت در قوانین جاری بورس سهامداران را گیج می کند، باید قوانینی را که به عنوان پایه ای و کلی بورس است به صورت پایدار تصویب شود و تغییرات این چنینی در قوانین اعتماد را از بورس خارج خواهد کرد.

وی با اشاره به مهمترین مشکلی که در بورس وجود دارد گفت: مردم در بورس نیستند، زمانی مردم به بورس باز خواهند گشت که مطمئن شوند، که آن اتفاقات و رفتارهای نادرستی که در گذشته در بورس رخ می داده است و حباب سازی ‌های موجود، دیگر وجود ندارد.

عضو هیات داوران نشریه اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد: متاسفانه برخی قیمت‌های اولیه سهام‌های وارده به بورس غیر واقعی بودند و یا خود کارگزاران و افرادی که دست اندرکار بورس بودند، برای اینکه بتوانند قیمت اولیه بالاتری را برای خود تثبیت کنند، شرایطی را به وجود آوردند که کاملا غیر واقعی بود، بنابراین نمی توان بر اساس یک خشت کجی که گذاشته می شود، یک مجموعه مستحکم را بنا کنیم.

اتفاقات بیرون بورس

وی با اشاره به اتفاقات بیرونی بازار بورس اضافه کرد: در حال حاضر کاهش نرخ بهره بانک ها به نفع سیستم بانکی و اقتصاد ایران نیست. کاهش دستوری نرخ های بهره به این علت است که صحبت کلی کسانی که با کاهش بهره موافق هستند حمایت از تولید است، اما در حال حاضر واکنش تولیدکنندگان به نرخ بهره خنثی است این کاهش بهره به افزایش تولید کمک نخواهد کرد.

رییس پور اذعان کرد: بهبود شاخص های کیفی از جمله، بهبود شاخص کسب و کار و سیاست تک نرخی کردن ارز، گرچه هزینه هایی به اقتصاد ایران تحمیل می کند اما اگر برای چند سال دنبال و حمایت کنیم قطعا به تولید کشور کمک خواهد کرد.

بانکها؛ منبع اصلی نقدینگی

این اقتصاددان یکی از دلایل اصلی سقوط بورس را کاهش نرخ بهره دستوری دانسته و گفت: با کاهش بهره عملا هزینه سرمایه را ارزان کرده‌ایم در حالی که در شرایط قدیم نیز صف برای دریافت تسهیلات در بانک وجود داشت.

این استاد اقتصاد با بیان اینکه، کاهش نرخ بهره نمی تواند جریان جدید نقدینگی را به بورس تزریق کند ادامه داد: بانکها، منبع اصلی تامین نقدینگی‌های ثابت و گردشی صنایع را تامین می کنند و بورس مهمترین منبع تامین مالی تولید نیست.

وی گفت: با کاهش نرخ بهره، مردم در بانک‌ها سپرده گذاری نخواهند کرد و زمانی که سهامداران آینده تولید را مناسب نمی‌دانند، دیگر رغبتی به خرید سهام پیدا نخواهند داشت و مردم ترجیح می دهند سرمایه های خود را در حوزه های دیگر همان فرایند گذشته یعنی دلالی مسکن، ارز، طلا و ... واریز کنند. به علت تغییر نرخ بهره، اکنون بیشترین افت را در سهام بانکی مشاهده می کنیم.

تاثیر مذاکرات بر بورس

این دکتری اقتصاد با بیان اینکه در سال 1395 باید انتظار رونق بازار بورس و مسکن را داشت و این امر با اعتماد مردم و بخش خصوصی به دولت عملیاتی خواهد شد اظهار کرد: بحث مذاکرات به دو قسمت، تحلیل واقعی و تحلیل انتظاری تقسیم می‌شود. اینکه مردم و فضای اقتصادی چه انتظاری از مذاکرات دارند، قاعدتا نتیجه دادن مذاکرات یک فشار مثبت برای آرام شدن فضای کسب و کار و آرامش قیمت ها ایجاد خواهد کرد. اما پیش بینی می شود، بازگشت و کاهش قیمت در این امر صورت نگیرد.

وی با بیان اینکه، بعد از توافق نباید انتظار یک شوک جدی اقتصادی را داشته باشیم ادامه داد: بعد از توافق اگر تمامی تحریم ها یکباره برداشته شود، همانگونه وضع تحریم ها اثر یکباره در اقتصاد نگذاشتند، لغو آنها نیز به یکباره اثر مثبتی در اقتصاد ایران نخواهند گذاشت.

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی کرمان با اشاره به اینکه، رفع تحریم ها اثر مثبت در بورس دارد، اما دیگر شوک‌های افزایشی دو سال گذشته را تجربه نخواهیم کرد، اضافه کرد: به علت تحریم‌ها، ایران بازارهای خود را در بین بازارهای بین المللی از دست داده است و حتی اگر شرایط عادی شود، برای بدست آوردن این بازارها به زمان و و هزینه نیاز داریم.

بورس ایران؛ بین المللی نیست

وی گفت: به علت وجود تحریم ها و عدم ارتباط مستقیم بورس ایران با بورس سایر کشورها، بعضا رفتار یکسانی بین بورس ایران با سایر بورس های جهان مشاهده نمی شود و در زمانی که بورس ما مثبت بوده است، بورس های معتبر و مهم بین المللی حتی بورس های خاورمیانه روند نزولی داشته اند، در نتیجه این رفتار را نمی توان یک رفتار متقابل و مستقیم دانست.

رییس پور با اشاره به اینکه، بورس ایران، تعریفی برای عرضه بین المللی ندارد گفت: در حوزه بورس رفتار بین المللی نداریم و بورس ایران به صورت بسته عمل می کند که از دلایل عدم عرضه بین المللی، بخشی مربوط به تحریم ها و بخشی دیگر به شرایط بورس ایران بر می گردد.

وی اذعان کرد: زمانی بورس نفت مطرح شد که می توانست، گامی برای ورود به بورس های بین المللی باشد، اما متاسفانه اجرایی نشد. اگر بخواهیم، درگاه جدید ارتباطی بورس ایران با بورس بین المللی تعریف کنیم عرضه برخی محصولات استراتژیک کشور، توسط بورس دنیا است.

پسته، بورس ایران را بین المللی می کند

این دکتری اقتصاد تصریح کرد: راه اندازی بورس پسته یکی از مقولاتی است که می تواند برای اولین بار بورس ایران را به عنوان بورس بین‌المللی در دنیا معرفی کند. مطالعاتی در این خصوص صورت گرفته است اما متاسفانه اتاق بازرگانی کرمان و اتحادیه تولیدکنندگان پسته در کرمان با این طرح مخالفت کردند، با وجود اینکه، این طرح به لحاظ اقتصادی می توانست کمک شایانی به اقتصاد ایران کند و حداقل مزیت آن معرفی بورس ایران به عنوان بورسی که می تواند فعالیت بین المللی داشته باشد، بود.