نبرد هوش‌های مصنوعی بر سر اثر «رافائل»

«رافائل» ۵۰۵ سال پس از درگذشتش، همچنان جهان هنر را شگفت‌زده می‌کند. قرن‌ها گذشته اما این استاد رنسانس همچنان سوژه کشف، بحث و خرید و فروش‌های رکوردشکن است.

کد خبر: ۷۸۸۳۶۱

تاریخ: ۱۹ فروردين ۱۴۰۴ - ۰۱:۰۶

به گزارش ایران اکونومیست، وقتی صحبت از بزرگان رنسانس به میان می‌آید، «رافائل» بی‌نیاز از معرفی است. تأثیر عظیم او بر مسیر هنری غرب به خوبی شناخته شده، چراکه او همراه با لئوناردو داوینچی و میکل‌آنژ، سه‌گانه‌ی افسانه‌ای بودند که صحنه‌ی هنری فلورانس قرن شانزدهم را تحت سلطه داشتند.

پنجم آوریل مصادف با پانصد و پنجمین سالی است که این استاد قدیم نقاشی در ۶ آوریل ۱۵۲۰ درگذشت. این نقاش و معمار در تنها ۳۷ سال زندگی‌اش به‌واسطه ترکیب بی‌نقصی از پیشرفت‌های جدید در کالبدشناسی، پرسپکتیو و هماهنگی کلاسیک در ترکیب‌بندی‌هایش، طرفداران زیادی را به دست آورد. اما چیزی که بیش از همه، شهرت رافائل را در طول این پنج قرن حفظ کرده، ظرافت فریبنده آثار اوست.
جای تعجب نیست که این هنرمند افسانه‌ای در قرن ۲۱ همچنان تیترساز می‌شود.
با توجه به اینکه هر سانتی‌متر از بوم‌های رافائل قبلاً بارها توسط مورخان هنری بررسی شده، ممکن است فکر کنید چیز جدیدی درباره آثار او برای کشف کردن باقی نمانده است. با این حال، در سال ۲۰۱۷، کشف مهمی از آثار جدید این نابغه نقاشی در «واتیکان» انجام شد. مرمت نقاشی‌های دیواری در «اتاق کنستانتین» در آپارتمان‌های پاپی، به کارشناسان اجازه داد تا تشخیص دهند که این کار، که پیش‌تر به کارگاه رافائل نسبت داده می‌شد، در واقع شواهدی از هنرمندی خود او را نشان می‌دهد.

وقتی نقاشی بی‌قیمت رافائل قربانی خرابی سیستم تهویه مطبوع شد

شاید تصور کنید شاهکارهای گران‌بهای رنسانسی که در موزه‌های مشهور جهانی نگهداری می‌شوند از آسیب‌های جدی در امان هستند اما در سال ۲۰۱۴ گزارش شد که نقاشی «شهادت‌نامه» (۱۵۰۷) اثر رافائل، به دلیل نقص در سیستم تهویه گالری Borghese در رُم، آسیب دید. پنل چوبی این نقاشی بدون خنک‌سازی مناسب، در گرمای تابستانی ایتالیا تاب برداشت. تلاش‌های موقت کارکنان موزه برای نجات این گنجینه هنری، از جمله باز کردن پنجره‌ها و قرار دادن پنکه و دستگاه رطوبت‌گیر در اطراف چندان مفید واقع نشد. خوشبختانه، تلاش‌های اضطراری برای مرمت، توانست میزان آسیب را کاهش دهد.

مطالعه‌ای جدید علت واقعی مرگ استاد رنسانس را فاش می‌کند

علت مرگ زودهنگام رافائل مدت‌هاست که رازآلود باقی مانده است. برخی نظریه‌پردازان، مرگ او را به بیماری سیفلیس نسبت داده‌اند، اما این دیدگاه در سال ۲۰۲۰ تغییر کرد. در آن سال، مطالعه‌ای در مجله پزشکی داخلی و اورژانس نشان داد که او بر اثر بیماری ریوی درگذشته است.

شاهکار کوچک رافائل با اثر انگشت او حراج شد

یکی از آثار مینیاتوری او، مریم مجدلیه مقدس، که رافائل در سن ۲۰ سالگی خلق کرده، بیننده را به یک قدم فراتر دعوت می‌کند. در این اثر چشمان تیزبین علاقه‌مندان به هنر در واقع می‌توانند یکی از اثرانگشت‌های رافائل را در پشت این نقاشی مشاهده کنند.

این اثر ارزشمند، در حراج آثار استادان قدیم در خانه حراج ساتبیز نیویورک در فوریه گذشته ارائه شد و طبق پایگاه داده، قیمت‌های آرت‌نت به مبلغ چشمگیر ۳.۱ میلیون دلار به فروش رسید؛ در حالی که تخمین بالای آن سه میلیون دلار بود. این رقم، به‌مراتب بیشتر از ۶۱۱ هزار دلاری است که آخرین‌ بار در سال ۲۰۰۰ برای این اثر در کریستی نیویورک پرداخت شده بود.

هوش مصنوعی و بررسی اصالت یک نقاشی منسوب به رافائل

با چنین قیمت‌هایی، تعجبی ندارد که همه آرزو کنند نقاشی که از اجدادشان به ارث برده‌اند و در اتاق زیرشیروانی خاک می‌خورد، یک رافائل واقعی باشد. بعضی‌ها برای احراز اصالت آثار، به هوش مصنوعی روی آورده‌اند؛ به این امید که الگوریتم‌ها بتوانند نقاشی را تایید اصالت کنند که هنوز کارشناسان انسانی قانع نشده‌اند که یکی از آثار «رافائل» باشد. یکی از این موارد، اثر مشکوک «de Brécy Tondo» بود که در سال ۲۰۲۳ توسط یک مدل شناسایی چهره مبتنی بر هوشی مصنوعی که در دانشگاه بردفورد ساخته شده است، آزمایش شد. جامعه هنری از تأیید این تکنولوژی مبنی بر واقعی بودن اثر، شوکه شد.
اما این ادعا خیلی زود به چالش کشیده شد و نکته جالب اینجاست که این بار نه یک انسان، بلکه هوش مصنوعی دیگری آن را رد کرد. الگوریتمی که توسط شرکت سوئیسی Art Recognition برای بررسی صحت یک نقاشی دیگر منسوب به رافائل در اوایل همان سال آموزش دیده بود، هنگامی که «de Brécy Tondo» را بررسی کرد، آن را جعلی اعلام کرد. البته توسعه‌دهنده این ابزار، کارینا پوپوویکی، در مقاله‌ای در Artnet News توضیح داد که چرا این «نبرد هوش‌های مصنوعی» به معنای پایان قابلیت اعتماد به این تکنولوژی نیست.