بازتعریف «واقعیت» به سبک آمریکایی

«فاجعه‌بار» توصیفی بود که واشنگتن‌پست درباره لایحه نظارت کنگره بر توافق هسته‌ای با ایران به کار برده بود.

کد خبر: ۷۸۷۲۸

تاریخ: ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۴ - ۰۹:۲۸

ایران اکونومیست- اما فاجعه‌ای که این روزنامه آمریکایی توصیف می‌کرد، اتفاق افتاد و جزئیات لایحه این اجازه را به کنگره داد که نگذارد همه چیز پای میز مذاکره تمام شود. واشنگتن‌پست هم مانند رئیس‌جمهور آمریکا فراموش کرد تعبیرهای گذشته‌اش از این لایحه چه بوده و همان‌طور که اوباما این لایحه را پذیرفت، رسانه‌های آمریکایی نیز خط‌مشی قبلی خود را درباره دخالت کنگره در این توافق و تهدید‌های آن فراموش کردند.

واشنگتن پست چند روز پیش تیتر زد: «شانس توافق هسته ای افزایش یافته است» این روزنامه با این تیتر به حمایت دموکرات های مجلس نمایندگان از اوباما و مذاکرات اشاره کرد و با یک گمانه زنی پیش بینی کرد اگر جمهوریخواهان کنگره توافق با ایران را تصویب نکنند و رئیس جمهور رای آنان را وتو کند با حمایت دموکرات ها کنگره نمی تواند وتوی اوباما را بی اثر کند. شاید بهترین توصیفی که از این تیتر واشنگتن پست و چرخش موضع این رسانه می توان داشت، همان واژه «فاجعه بار» باشد. این روزنامه با چرخش در مواضع قبلی، درباره احتمالات دیگر این سناریو صحبت نمی کند و گزاره احتمالی تحلیل خود را با «قطعیت» موجب افزایش شانس توافق هسته ای می داند؛ اتفاقی که تنها یکی از سناریوهای محتمل پس از توافق هسته ای خواهد بود و این نامه حمایتی هیچ یک از امضاکنندگان را ملزم به حمایت از توافق نهایی نمی کند.

«واقعیت» به روایت رسانه های آمریکایی

وال استریت ژورنال دیگر روزنامه آمریکایی نیز واکنش چندان متفاوتی در برابر این مصوبه نداشت. این روزنامه در تحلیلی با عنوان «طرح نظارتی کنگره درباره توافق هسته ای به چه معناست؟» این گونه به بررسی ابعاد آن پرداخت: «سوالی که اکنون مطرح می شود این است؛ در صورتی که توافق با ایران پس از بررسی در کنگره به تصویب نرسد، چه خواهد شد؟ اول از همه باید توجه داشت که احتمال چنین عملی بسیار ناچیز است چرا که به نظر نمی رسد کنگره پای خود را تا این حد فراتر بگذارد. حتی اگر هر دو مجلس سنا و مجلس نمایندگان کنگره، مصوبه ای مبنی بر لغو این قرارداد تصویب کنند، این مصوبه توسط باراک اوباما وتو خواهد شد که البته تعداد رای لازم برای دستیابی به دوسوم اکثریت مجلس سنا و نمایندگان برای لغو وتوی اوباما وجود ندارد.»

پیش از این نیز همین رسانه ها این دخالت کنگره در مذاکرات را موجب اختلال در آن می دانستند و حالا پس از دخالت آشکار کنگره از احتمالاتی که این توافق را تهدید می کند سخن نمی گویند. آنچه موجب خواهد شد تا در تحریم های صورت گرفته از سوی کنگره که 18 تحریم درباره ایران است هیچ لغو یا حتی تعلیقی اتفاق نیفتد و اوباما درباره 10 تحریمی که از سوی دولت ایالات متحده اعمال شده است حق تصمیم گیری خواهد داشت؛ تحریم هایی که همه آنها نیز در موضوع هسته ای نیستند و عناوین دیگری همچون حقوق بشر نیز از سرفصل های مهم آن هاست.

در این مواقع معمولا رسانه ها با در نظر نگرفتن یکی از طرفین ماجرا اصطلاحا با «نابرابرسازی» تحلیل خود را با گزاره های قطعی و در برخی اوقات نامحتمل به نتیجه مورد نظر می رسانند؛ کاری که پس از تصویب «قانون بازنگری توافق هسته ای با ایران» در پوشش خبری رسانه های آمریکایی دیده می شود.

این رسانه ها منشأ تصویب این قانون را «بدبینی ذاتی» نمایندگان کنگره و به طور کل جمهوریخواهان نسبت به رفتار ایران گزارش کردند. در حالی که به این موضوع توجه نشان ندادند که بدبینی های طرف مذاکره به نتیجه بخش بودن مذاکرات نه تنها درباره طرف ایرانی بلکه در میان طرف های دیگر مذاکره نیز تقویت می شود. مذاکره ای که همه سرنوشتش در دستان مذاکره کنندگان نخواهد بود و امکان دارد پس از هر توافقی توسط نمایندگان آمریکا به سرنوشتی متفاوت دچار شود.

تیری که اروپایی ها نگذاشتند به هدف بخورد

فارغ از واکنش های طرف ایرانی و رسانه های جمهوری اسلامی واکنش رسانه های اروپایی از همین نتیجه خبر می دهد. رویترز در گزارشی عنوان کرد: «اصلاحات کنگره بر طرح نظارت بر توافق هسته ای احتمال شکست مذاکرات را افزایش می دهد.» این خبرگزاری با اشاره به تلاش برخی از جمهوریخواهان برای اعمال اصلاحات در متن، توافق احتمالی را در خطر می بیند. تحلیل رویترز این است که همین مصوبه نشان می دهد در میان نمایندگان اختلاف نظرهای بسیاری درباره توافق هسته ای وجود دارد و از همین الان می توان بحث های داغی را برای هفته های پس از توافق پیش بینی کرد؛ بحث های داغی که در میانه اختلافات 2 حزب معروف این کشور توافق را با خطر روبه رو می سازد.

رویترز در گزارش خود می نویسد: «کمیته روابط خارجی سنای آمریکا چندی قبل طرحی را با ۱۹ رای مثبت و بدون رای منفی مورد تائید قرار داد که «قانون بازنگری توافق هسته ای با ایران» نامیده شد؛ اقدامی که با اتحاد جمهوریخواهان و دموکرات های سنا در کنگره ای به دست آمد که اختلاف زیادی بر سر موضوع هسته ای ایران میان اعضای آن وجود دارد. از سوی دیگر هری رید، رهبر اقلیت دموکرات های مجلس سنا درباره طرح مذکور گفت: سناتورها تا حدی که امکان دارد خواهان حرکت به سمت رای گیری درباره این لایحه هستند. باید اصلاحیه ها و متمم هایی ایجاد شود. ما به یک بحث قوی نیاز داریم.»

با وجود این همچنان رسانه های آمریکایی سعی دارند این اقدام را طبیعی جلوه دهند. سی ان ان حتی در گفت وگویی با بن کاردین، سناتور ارشد کمیته روابط خارجی سنا این گونه اظهارات او را منعکس کرد: «اثر نظارت کنگره بر توافق هسته ای به تقویت موضع اوباما در مذاکرات منجر می شود» این شبکه خبری در ادامه بدون چالش درباره این ادعا از قول کاردین گفت: «فکر می کنم رئیس جمهور در حال حاضر در جایگاه محکم تری قرار گرفته است تا یک نوع راه حل دیپلماتیک را ارائه کند که ایران را از تبدیل شدن به یک کشور با تسلیحات هسته ای منع کند.»

عبور این رسانه ها از کنار سناریوهای دیگری که می تواند در صورت اختلاف کنگره و دولت آمریکا وجود داشته باشد تنها نادیده گرفتن یک سر ماجراست. هرچند آنها نتوانند مخاطب خود را با صحبت از بدبینی به ایران در میان نمایندگان مجلس آمریکا اقناع کنند، البته با این نوع پوشش رسانه ای می خواهند هزینه شکست احتمالی مذاکرات را از روی دوش آمریکا بردارند تا پس از آن افکار عمومی دنیا کارشکنی های طرف آمریکایی را در جریان دستیابی به توافق جامع، یک امر بدیهی تلقی کند؛ قضاوتی که البته ساده انگارانه به نظر می رسد.