سه ضلع مهم حوزه کتابخوانی از نگاه وزیر ارشاد

سیدعباس صالحی در آیین گرامیداشت بیست‌ویکمین سالگرد تأسیس نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گفت: جذاب‌کردن کتابخانه‌ها در کنار افزودن منابع و تعداد کتابخانه‌ها، سه ضلع مهم حوزه کتابخوانی هستند. باید کاری کرد که کتابخانه، گلستان روح و جان شود.

کد خبر: ۷۸۵۱۴۲

تاریخ: ۲۱ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۰:۲۰

به گزارش ایران اکونومیست به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، عصر امروز (دوشنبه، ۲۰ اسفند)، آیین گرامیداشت بیست‌ویکمین سالروز تاسیس نهاد کتابخانه‌های کشور و اختتامیه سیزدهمین دوره جشنواره کتابخوانی رضوی با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجت‌الاسلام مهدوی راد، عضو هیئت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور، آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، احمد مسجدجامعی، وزیر اسبق فرهنگ و قائم‌مقام مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، نیکنام حسینی‌پور، مشاور وزیر و مدیرکل روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، قادر آشنا، مشاور وزیر و دبیر شورای فرهنگ عمومی، و شهباز حسن‌پور، نماینده مردم کرمان و راور در مجلس شورای اسلامی و همچنین برگزیدگان ستاد نهاد و سیزدهمین جشنواره کتابخوانی رضوی در ساختمان ستاد مرکزی نهاد برگزار شد.

سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این مراسم با اشاره به بیست و یک سالگی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، به دو نکته اصلی در حوزه کتاب اشاره کرد و گفت: موضوع اول، بحث مصرف کتاب و میزان کتابخوانی است. آنچه که ما در ایران به عنوان کتاب و کتابخوانی می‌شناسیم شایسته تاریخ، فرهنگ و تمدن ایرانی نیست و حتماً باید اتفاقات مثبتی در این حوزه رخ بدهد. دریافت ۹۰۰ هزار اثر در جشنواره کتابخوانی رضوی، نشان‌دهنده رویش‌ها و حرکت‌هایی جدید در حوزه کتاب و کتابخوانی است که به سهم خودم از همه دست‌اندرکاران اینگونه اتفاقات سپاسگزارم.

او ادامه داد: مسئله دوم، که مهم‌تر است، نیاز ما به توسعه کتاب است. منابع دسترسی به کتاب، یکی خرید کتاب است و دیگری مراجعه به کتابخانه‌ها. در حوزه خرید کتاب، با توجه به اتفاقاتی که در شرایط اقتصادی کشور پدید آمده، مصرف سبد فرهنگی خانوار را کمتر کرده است و خود این، زنگ خطری است که اگر این نیاز حداقل از راه دوم تأمین نشود، مسیر کتابخوانی به شدت تهدید خواهد شد. طبق آمار، در سال ۱۳۹۶، میانگین هزینه فرهنگی هر خانوار ایرانی با احتساب پوشاک و خوراک و سرگرمی، ۲۳ میلیون تومان بوده است که این عدد در سال ۱۴۰۲، به ۱۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان کاهش پیدا کرده است.

صالحی منظور از حوزه نشر را کتاب درسی، کمک‌درسی، غیردرسی، روزنامه و مجله دانست و تصریح کرد: میزان سهم مصرف کتاب در خانوار، در سال ۱۳۹۶، ۱۸ صدم درصد بوده و در سال۱۴۰۲، ۱۰ صدم درصد شده؛ یعنی ۸ صدم درصد کاهش یافته است. این شرایط برای خانواده، در ۲۰ سال گذشته، به‌ویژه در سال‌های اخیر، به علت شرایط اقتصادی پدید آمده است. خانوارها در مصرف فرهنگی توانایی کمتری دارند و این موضوع برای دسترسی به کتاب، با شیب شدیدتری اتفاق می‌افتد. بنابراین، خرید کتاب، که یکی از راه‌های دسترسی به کتاب جهت کتابخوانی است، عملاً شرایط سخت‌تری پیدا کرده است. اگر بخواهیم به آینده کتاب و کتابخوانی فکر کنیم باید توجه جدی‌تری به کتابخانه‌ها داشته باشیم و در این مسیر وظیفه ما و شما بیشتر و بیشتر است.

باید کاری کرد که کتابخانه، گلستان روح و جان شود

رئیس شورای فرهنگ عمومی تصریح کرد: برای این معضل‌ها سه راهکار وجود دارد که اولین آنها، منابع کتابخانه‌ها است که به‌شدت مهجورند. در سال ۱۴۰۱، ۴۹ میلیون نسخه کتاب در کتابخانه‌های عمومی نهاد موجود بوده است و این آمار بسیار کمی در زمینه توزیع کتاب در مجموعه کتابخانه‌ها است. طرحی که دوستان ما در نهاد کتابخانه‌ها آماده کرده‌اند، باعث می‌شود اعتبارات خوبی در خرید کتاب برای کتابخانه‌ها اختصاص یابد. اگر ما می‌خواهیم ملتی کتاب‌خوان داشته باشیم، با شرایطی که فضای خرید کتاب سبد فرهنگی خانواده را محدود کرده، باید در زمینه تأمین منابع کتابخانه‌ها جدی‌تر عمل کنیم.

او نکته دوم را، گسترش کتابخانه‌ها برشمرد و خاطرنشان کرد: به ازای هر صد هزار نفر در ایران، تقریباً ۴ کتابخانه وجود دارد در حالی که در برخی از کشورها مثل روسیه ۶۱ کتابخانه، ایتالیا ۲۱ کتابخانه و در هند ۱۱ کتابخانه وجود دارد. اگر می‌خواهیم کتاب و کتابخانه و کتابخوانی به تاریخ نپیوندد، هم دستگاه‌های دولتی و هم بخش خصوصی باید همت کنند و توسعه کتابخانه‌ها را جدی‌تر بگیریم. باید برای نسبت جمعیت و کتابخانه‌ها به رقم قابل قبول‌تری برسیم.

رئیس هیئت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور در پایان سخنان خود، یادآور شد: نکته سوم هم لزوم جذاب کردن کتابخانه‌ها است. در حال حاضر آمارها نشان می‌دهد که بیش از ۵۰ درصد از کتاب‌خوان‌های ما، به کتابخانه‌ها مراجعه نمی‌کنند؛ پس هم باید موانع را برداشت و هم بر جذابیت‌ها افزود. در این باره، دوستان در دوره‌های قبل اقداماتی را شروع کردند و در دوره جدید امیدواریم که حداقل در منطقه، همه بدانند کتابخانه‌ای در محل زندگی خود دارند. فرصت‌هایی که در حوزه کتاب است، هم باید معرفی شود و هم زمینه استفاده بیشتر از آن فراهم شود. جذاب‌کردن کتابخانه‌ها در کنار افزودن بر منابع کتابخانه‌ها و تعداد کتابخانه‌ها، سه ضلع مهم حوزه کتابخوانی هستند. اینکه کتابخانه‌ها زیاد شود و به منابع افزوده شود، کافی نیست و باید کاری کرد که کتابخانه، گلستان روح و جان شود. امیدواریم با زحماتی که شما عزیزان می‌کشید و همت و توانی که مدیریت جدید دارد و اقداماتی که انجام خواهد داد، اتفاقات خوبی رقم بخورد.

آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، هم در این آیین ضمن خوش‌آمدگویی به حضار و آرزوی قبولی طاعات و عبادات، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور را پس از ۲۱ سال تلاش بی‌وقفه چون درختی تناور دانست که ریشه در تعهد و عشق به مردم دوانده و سایه‌گستر دانش و آگاهی شده است و گفت: از روزهای آغازین تأسیس با رویاهایی بزرگ و امیدهایی سترگ، تا امروز، نهاد کتابخانه های عمومی کشور مسیری پرافتخار پیموده است و پس از دو دهه تلاش و پویایی، بذرهای علم فرهنگ و امید را در خاک امروز می‌کارد تا فردایی روشن‌تر برای این سرزمین رقم زند.

او ادامه داد: این شکوفایی مرهون همت کتابدارانی است که با عشق و شکیبایی کتابخانه‌ها را به خانه‌هایی گرم بدل کرده‌اند و مردمی که با حضورشان، روح زندگی را در کتابخانه‌ها جاری ساخته‌اند.

آمیختگی فرهنگ با ایمان و عشق، افق‌هایی تازه پیش روی جامعه می‌گشاید

نظربلند همچنین با اشاره به همزمانی این مراسم با اختتامیه سیزدهمین جشنواره کتابخوانی رضوی، آن را رویدادی ارزشمند و دریچه‌ای به معارف والای اهل بیت علیهم السلام، به‌ویژه حضرت امام رضا(ع)، دانست و تصریح کرد: این جشنواره فراتر از یک رقابت است که نشان می‌دهد چگونه می‌توان از دریچه هنر و ادب، میان معنویت و زندگی امروزی پیوندی عمیق برقرار کرد.

او افزود: از تمام تلاشگران این مسیر از جمله نویسندگان، پژوهشگران و هنرمندانی که با آثار و اندیشه خود رنگ و روح به این حرکت بخشیده‌اند و همچنین، کتابدارانی که بستر این رویداد را فراهم آورده‌اند، کودکان و جوانانی که با اشتیاق معارف اهل بیت(ع) را در قالب آثار خود به تصویر کشیده‌اند و همه کسانی که بی چشم‌داشت این جشنواره را یاری کرده‌اند، سپاسگزارم. این جشنواره گواهی است بر این حقیقت که آمیختگی فرهنگ با ایمان و عشق، افق‌هایی تازه پیش روی جامعه می‌گشاید و راه تعالی را هموار می‌کند.

دبیرکل نهاد اظهار کرد: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، امروز در آستانه تحولی بزرگ و چشم‌اندازی بزرگ ایستاده است که همگان را به تلاش و همراهی فرا می‌خواند. در جهانی که شتابان به سوی نوآوری پیش می‌رود، این نهاد رسالتی عظیم بر دوش دارد که از آن جمله «توسعه و تجهیز کتابخانه‌ها متناسب با نیازهای نوین»، «توسعه دسترسی به منابع کتابخانه‌ای»، «گسترش کتابخانه‌های سیار برای پوشش تعداد بیشتری از مناطق روستایی»، «ارتقای برنامه‌های فرهنگی و آموزشی»، «تقویت زیرساخت‌های دیجیتال» و «ترویج فرهنگ مطالعه در میان همه اقشار» را می‌توان نام برد.

وی با بیان اینکه آرزو داریم قصه‌های شبانه به گوش هر کودک این سرزمین برسد و لذت مطالعه سهمی همگانی در زندگی ایرانیان شود، خاطرنشان کرد: این برنامه‌ها تعهدی است به عدالت فرهنگی و اثبات این باور که کتاب، میراثی همگانی و حقی برای همه است.

هر کتابخانه، خانه‌ای صمیمی و هر کتاب، پنجره‌ای به آینده‌ای روشن

نظربلند در پایان یادآور شد: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با این آرمان که هر کتابخانه، خانه‌ای صمیمی برای مردم و هر کتاب، پنجره‌ای به آینده‌ای روشن باشد، این مسیر را با جدیت دنبال می‌کند و «بهره‌گیری از فناوری‌های نوین»، «تقویت زیرساخت‌ها» و «گسترش همکاری‌های میان‌بخشی برای اجرای پروژه‌های ملی»، بخشی از رویاهایی است که در سر می‌پرورانیم.

وی افزود: باشد که تلاش برای ساختن ایرانی سربلندتر، فرهنگی غنی‌تر و آینده‌ای درخشان‌تر، ذخیره آخرت و مایه افتخار دنیایمان باشد.

برگزیدگان ملی سیزدهمین دوره جشنواره کتابخوانی رضوی در آیین گرامیداشت بیست‌ویکمین سالگرد تأسیس نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شدند.

اسامی برگزیدگان به تفکیک رشته‌ و مسابقه جشنواره در ادامه آمده است:

پویش کتابخوانی

الف. خوانش بخشی از کتاب

آریا فرخی‌نژاد از استان یزد (گروه سنی خردسال)

ستایش آهنگر از استان گلستان (گروه سنی کودک)

آناهیتا رضایی از استان سمنان (گروه سنی کودک)

رقیه بهرام‌نژاد از استان خوزستان (گروه سنی کودک)

ریحانه زارعی از استان کرمان (گروه سنی نوجوان)

فاطمه جعفری بندرآبادی از استان یزد (گروه سنی نوجوان)

امیرحسین قائدامینی هارونی از استان اصفهان (گروه سنی نوجوان)

ب. قصه‌گویی

مهسا زمانی از استان چهارمحال و بختیاری (گروه سنی خردسال)

نازنین زینب محمودی از استان البرز (گروه سنی کودک)

مهنا معینی از استان سیستان‌وبلوچستان (گروه سنی بزرگسال)

سحر کوشکی از استان خراسان رضوی (گروه سنی بزرگسال)

مریم میرزاپور از استان آذربایجان غربی (گروه سنی بزرگسال)

ج. معرفی کتاب

هلنا مرشدی پیکانی از استان اصفهان (گروه سنی خردسال)

رضا علیپور از استان قزوین (گروه سنی کودک)

اسرا مخدومی از استان گلستان (گروه سنی کودک)

عسل شعربافیان از استان هرمزگان (گروه سنی کودک)

هانیه محمدیان از استان همدان (گروه سنی کودک)

آسنا سادات موسوی از استان سمنان (گروه سنی نوجوان)

زهرا صیدانلو از استان مازندران (گروه سنی نوجوان)

پویش گروهی

خادمیاران خدمت

یوکابد محمدپور از استان آذربایجان غربی (گروه سنی کودک)

ثنا شفیعی از استان خراسان رضوی (گروه سنی کودک)

سنا محمدی از استان البرز (گروه سنی کودک)

ندا حبیبی از استان زنجان (گروه سنی بزرگسال)

مائده نوری از استان خراسان شمالی (گروه سنی بزرگسال)

چهارگزینه‌ای

سونیا شریفی از استان قزوین (گروه سنی نوجوان)

ارغوان جعفری از استان خوزستان (گروه سنی نوجوان)

ریحانه یوسف‌زاده تکاس از استان گلستان (گروه سنی نوجوان)

فائزه اسلامپور از استان مرکزی (گروه سنی بزرگسال)

زینب محمدی واجاری از استان گیلان (گروه سنی بزرگسال)

نجمه محمودآبادی از استان کرمان (گروه سنی بزرگسال)

داستان و شعر

شعرسرایی

زهرا باقی پور از استان خوزستان (گروه سنی بزرگسال)

نجمه باقی‌پور از استان خوزستان (گروه سنی بزرگسال)

سمانه خلف‌زاده از استان قم (گروه سنی بزرگسال)

دست‌سازه

روزنامه‌ دیواری

ثمین خدابخشی از استان همدان (گروه سنی خردسال)

طاها شعبانی از استان گیلان (گروه سنی کودک)

زهرا بابایی از استان تهران (گروه سنی نوجوان)

سارا صراطی‌نژاد از استان فارس (گروه سنی بزرگسال)

کبری مطلبی از استان قزوین (گروه سنی بزرگسال)

کاردستی و کتاب‌سازی

محمدمهدی سهرابی از استان همدان (گروه سنی خردسال)

یاسمین زهرا داودآبادی از استان مرکزی (گروه سنی کودک)

آوا میرزادوستی از استان سمنان (گروه سنی کودک)

علیرضا تمجیدی‌فر از استان فارس (گروه سنی کودک)

نازنین زهرا دهقان از استان خراسان جنوبی (گروه سنی نوجوان)

آتنا ولی‌زاده از استان بوشهر (گروه سنی نوجوان)

معصومه وحیدی‌نیا از استان ایلام (گروه سنی بزرگسال)

عرشیا عطائی‌مقدم از استان خراسان رضوی (گروه سنی کودک)

پریا تکبیری از استان خراسان رضوی (گروه سنی کودک)

کامراد کریمی از استان خراسان رضوی (گروه سنی کودک)

الیسا سادات فاطمی از استان تهران (گروه سنی کودک)

کتابخوانی خانوادگی

خانواده دونفره

حدیث سیف پناهی از استان کردستان

زهرا دهقانی‌نژاد از استان هرمزگان

نورا گلزاده از استان مازندران

خانواده سه‌نفره

یاسمین زهرا عابدی از استان خراسان شمالی

رویا برزمینی از استان گلستان

زهرا نوری از استان اردبیل

خانواده چهارنفره

کیمیا ذهبی از استان خراسان جنوبی

زهرا پادگانه از استان خوزستان

درسا خیاط از استان سیستان و بلوچستان

خانواده پنج‌نفره و بیشتر

زهرا آقایاری از استان گیلان

فاطمه بهار بنی حسن از استان قم

زینب نورمحمد از استان بوشهر

هنرهای تجسمی

خطاطی و خوشنویسی

فاطمه خواجه‌زاده از استان هرمزگان (گروه سنی کودک)

رضا مشهدی غلام از استان آذربایجان غربی (گروه سنی بزرگسال)

وحید حسن‌شاهی از استان فارس (گروه سنی بزرگسال)

نقاشی

آرین موسوی از استان تهران (گروه سنی خردسال)

محمداحسان صادقی از استان البرز (گروه سنی خردسال)

سیدستایش طاهری‌نژاد از استان بوشهر (گروه سنی کودک)

ثنا روستایی از استان همدان (گروه سنی کودک)

مهدی بیگ‌زاده از استان اردبیل (گروه سنی نوجوان)

آلا فرهانیان از استان آذربایجان شرقی (گروه سنی نوجوان)

نگار دربندی از استان مرکزی (گروه سنی نوجوان)

فاطمه آذرپندار از استان گیلان (گروه سنی بزرگسال)

کلاژ

مریم لله گانی دزکی از استان چهارمحال و بختیاری (گروه سنی کودک)

بهار قهرمانی کانی باغی از استان کرمانشاه (گروه سنی کودک)

حسین محمدی از استان خراسان رضوی (گروه سنی کودک)

ملیکا مولایی از استان هرمزگان (گروه سنی کودک)

آوا مظلومی‌زاده از استان بوشهر (گروه سنی نوجوان)

هنرهای دیجیتال

پادکست

مهرنوش بذرافشان از استان سمنان (گروه سنی نوجوان)

کوثر شکیبایی از استان تهران (گروه سنی نوجوان)

مریم سهرابی از استان فارس (گروه سنی نوجوان)

مهتاب نیازمند از استان خراسان رضوی (گروه سنی نوجوان)

زهرا بودهن دریس از استان یزد (گروه سنی بزرگسال)

علیرضا نامور از استان خراسان جنوبی (گروه سنی بزرگسال)

مریم آذری از استان خراسان رضوی (گروه سنی بزرگسال)

تینا امیدوار از استان خراسان رضوی (گروه سنی بزرگسال)

زهرا نادری از استان فارس (گروه سنی بزرگسال)

آزاده دهقان از استان سیستان‌وبلوچستان (گروه سنی بزرگسال)

کلیپ

فائزه نظیفی از استان چهارمحال و بختیاری (گروه سنی بزرگسال)