آثار شگفت‌انگیزی که در مقبره فرعون کشف شدند

مصرشناسان و علاقه‌مندان به تاریخ در سراسر جهان همچنان از کشف نادر و بی‌نظیری که ماه گذشته اعلام شد، تحت‌تاثیر قرار گرفته‌اند. این کشف مربوط به گروه مشترک باستان‌شناسان انگلیسی ـ مصری است که سرانجام مقبره گمشده فرعون «تحوتموس دوم» مصرباستان را پیدا کرده‌اند. این نخستین‌بار است که یک محوطۀ دفن سلطنتی از زمان کشف مقبره «توت‌عنخ‌آمون» ‌ توسط «هاوارد کارتر» در سال ۱۹۲۲ میلادی پیدا می‌شود. اگرچه آثار به دست آمده از این قبر آسیب دیده‌اند اما حاوی سرنخ‌های مهمی درباره هویت فرعون هستند.

کد خبر: ۷۸۴۸۸۱

تاریخ: ۲۰ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۵:۲۴

به گزارش ایران اکونومیست، مقبره‌ای که در اوایل قرن بیستم میلادی کشف شد شامل چندین اتاق بود که از حدود ۵۳۹۸ گنجینه باستانی پُر شده بود. این آثار گرانبها یک تندیس از پادشاه، اسباب‌بازی‌های دوران کودکی او، یک صندوق نقاشی‌شده، دستکش‌های گلدوزی‌شده، ارابه و یک سپر تشریفاتی را شامل می‌شدند که اکنون در موزه بزرگ مصر در جیزه که پاییز گذشته افتتاح شد، به نمایش درآمده‌اند.

اما آیا کشف محل دفن «تحوتموس دوم»، به کشف مشابهی منجر شد؟ متاسفانه، مقبره او در شرایط بسیار بدی کشف شد. بلافاصله پس از مرگ فرعون، فضای قبر به زیر آب رفت و بیشتر محتویات احتمالا به مکان دیگری منتقل شدند.

با این حال، کاوشگرانی به رهبری باستان‌شناس انگلیسی «پیرز لیترلند» توانستند بقایای آسیب‌دیده‌ای از برخی از وسایل مقبره سلطنتی را پیدا کنند. «لیترلند» این اشیاء را به‌عنوان «قطعات بسیار کوچک از اشیاء که احتمالاً در اثر سیل قبر شکسته شده بودند و در تاریکی از قبر خارج شده‌اند» توصیف کرده است.

طبق بیانیه رسمی دولت مصر، این قطعات در شناسایی قبر متعلق به تحوتموس دوم کمک‌کننده بوده‌اند. در حقیقت، «آثار کشف‌شده در آنجا یک افزودنی مهم به تاریخ محوطه باستان‌شناسی و دوره سلطنت پادشاه تحوتموس دوم هستند.»

زمانی که تیم «لیترلند» در سال ۲۰۲۲ میلادی برای نخستین‌بار ورودی قبر را پیدا کردند، معتقد بودند که این مقبره ممکن است متعلق به یکی از همسران پادشاه باشد، زیرا در نزدیکی مقبره‌های همسران پسر و جانشین تحوتموس دوم قرار داشت. کشف قطعات شکسته که با نام فرعون و اصطلاح «پادشاه درگذشته» حکاکی شده بودند، باستان‌شناسان را به عظمت این کشف آگاه کرد. علاوه‌بر این، حکاکی نام همسر او، ملکه حتشپسوت، تایید کرد که نظارت بر دفن شوهرش را بر عهده داشته است.

«لیترلند» تایید کرده است که این قطعات بخشی از یک ظرف به شکل اردک بودند که در مصر باستان معمول بوده است. در آن زمان، ظروف سنگی بیشتر برای اهداف تشریفاتی یا نمایشی استفاده می‌شدند و نشانگر وضعیت اجتماعی بالا بودند. مقبره تحوتموس دوم همچنین شامل قطعاتی از ظروف سرامیکی مربوط به ظروف آیینی هِس (hes) و نمست (nemset) بود.

یکی دیگر از کشفیات برجسته در این مقبره، تعدادی از قطعات کاشی‌های شکسته‌ای بود که از سقف و دیوارها سقوط کرده بودند. تیم لیترلند امیدوار است بتواند این قطعات را دوباره کنار هم قرار دهد تا طراحی اصلی را بازسازی کند، اما حتی به‌عنوان قطعات جداگانه می‌توان دید که سقف زمانی دارای زمینه آبی بود که با ستارگان زرد آسمانی تزئین شده بود.

کارشناسان همچنین اشکال و پاراگراف‌هایی از کتاب «Amduat» را رمزگشایی کردند که داستان خدای خورشید مصر، «رع» را روایت می‌کند و روی دیوارها حکاکی شده بودند. استفاده از این متن مهم تشریفاتی در مقبره‌ها تا دودمان بیست‌ویکم مصر باستان مختص خانواده سلطنتی یا شمار اندکی از اشراف‌زادگان بوده است.

«لیترلند» اعلام کرده است که «تزئینات مقبره فقط در اتاق دفن بوده و به شدت توسط رطوبت ناشی از سیلاب و فروپاشی بعدی سقف و دیوارها آسیب دیده است. سقف رنگ شده آبی فقط در یک گوشه سالم مانده است.»

از دیگر اشیاء کشف‌شده در این مقبره به یک تکه چوب شکسته می‌توان اشاره کرد. این تکه چوب نیز مانند قطعات ظرفی که کشف شده است، با عنوان پادشاه حکاکی شده بود.

پیش از این و در یک قرن اخیر تنها محوطۀ دفن سلطنتی کشف‌شده در مصر به «توت‌عنخ‌آمون» تعلق داشت. «توت‌عنخ‌آمون» که امروزه با نام «پادشاه توت» هم شناخته می‌شود، از حوالی ۱۳۳۲ پیش از میلاد تا زمان درگذشتش در حوالی ۱۳۲۳ پیش از میلاد حکومت می‌کرد.

جست‌وجو طولانی‌مدت «کارتر» در نهایت در نوامبر ۱۹۳۳ میلادی و زمانی نتیجه داد که او و اعضای گروهش یک پله را کشف کردند که آن‌ها را به پایین و ورودی مقبره هدایت می‌کرد.

بیش از ۵۰۰۰ شیء به همراه بقایای پادشاه از جمله مبلمان، جواهرات، غذا، سلاح، ارابه و غیره کشف شد. محققان در سال ۲۰۱۶ گفتند یکی از خنجرهای یافت‌شده در مقبره از آهنی ساخته شده است که از یک شهاب سنگ به دست آمده است.

نقاب مرگ «توت‌عنخ‌آمون» احتمالا مشهورترین شئ است که در مقبره این فرعون کشف شده است. این نقاب ۵۳ سانتی‌متری که روی صورت مومیایی فرعون قرار داده شده بود، بیش‌تر از طلا تشکیل شده و برای تزئین آن از سنگ‌های زینتی رنگی استفاده شده است. این نقاب ۱۰ کیلوگرم وزن دارد و برای ساخت چشم‌های آن از سنگ ابسیدین و کوارتز استفاده شده است. این نقاب، چهره «توت‌عنخ‌آمون» را با ریشی بلند و سربندی به شکل مار کبری به تصویر می‌کشد.

برخلاف دیگر مقبره‌های کشف‌شده، مقبره «توت‌عنخ‌آمون» نسبتا سالم بود و هزاران سال مخفی باقی مانده بود. همچنین کوچک‌تر از مقبره‌های فراعنه دیگر بود که محققان را متحیر کرد. مرگ «توت عنخ آمون» در حدود ۱۹ سالگی ممکن است علت کوچک بودن این مقبره باشد. اگر مرگ او غیرمنتظره بوده باشد، ممکن است ساخت یک مقبره بزرگترِ کامل نشده باشد و ممکن است او در مقبره‌ای که برای شخص دیگری آماده شده بود، دفن شده باشد.