هوش مصنوعی و تصمیم‌گیری در سیاست خارجی

هوش مصنوعی دیگر تنها یک فناوری آینده‌نگرانه نیست؛ بلکه به بخشی از زندگی روزمره ما تبدیل شده است. یکی از حوزه‌هایی که این فناوری در آن نقش‌آفرینی می‌کند، سیاست خارجی است؛ اما آیا هوش مصنوعی می‌تواند تصمیمات کلان بین‌المللی را متحول کند؟

کد خبر: ۷۸۴۱۲۳

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۰:۵۵

به گزارش ایران اکونومیست، در سال‌های اخیر، با رشد فزاینده داده‌ها و پیچیدگی تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی، سیاست‌گذاران به دنبال روش‌هایی برای بهبود تصمیم‌گیری‌های خود بوده‌اند. به‌طور سنتی، این تصمیمات بر تجربه، دانش و تحلیل کارشناسان متکی بوده است؛ اما افزایش حجم اطلاعات و سرعت تحولات جهانی، نیاز به ابزارهای جدید را بیشتر کرده است.

در این میان، هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری توانمند مطرح شده که می‌تواند حجم انبوهی از اطلاعات را تحلیل کرده و به سیاست‌گذاران در پیش‌بینی نتایج تصمیماتشان کمک کند. با این وجود، این فناوری چالش‌هایی نیز به همراه دارد، از جمله نگرانی‌های مربوط به دقت الگوریتم‌ها، سوگیری‌های داده‌ای و مسائل اخلاقی مرتبط با استفاده از هوش مصنوعی در سیاست خارجی.

در همین راستا، علی امیدی، دانشیار روابط بین‌الملل در دانشگاه اصفهان، به همراه یکی از همکاران دانشگاهی خود، پژوهشی را در این زمینه انجام داده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های استفاده از هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری سیاست خارجی انجام شده است. محققان تلاش کرده‌اند تا مشخص کنند که هوش مصنوعی تا چه اندازه می‌تواند در این حوزه نقش ایفا کند و آیا می‌تواند جایگزین تصمیم‌گیرندگان انسانی شود یا خیر.

برای انجام این پژوهش، از یک روش ترکیبی استفاده شده است. به این معنا که محققان هم از روش‌های کیفی و هم از روش‌های کمی بهره برده‌اند. در مرحله اول، اطلاعات مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی در سیاست خارجی از طریق بررسی پژوهش‌های پیشین جمع‌آوری شد. سپس، برای سنجش دقت و اعتبار فرضیات پژوهش، از نظرات ۱۲ متخصص حوزه سیاست خارجی و هوش مصنوعی استفاده شد.

در نهایت، نتایج این پژوهش با استفاده از ابزارهای تحلیل داده بررسی شد تا مشخص شود که هوش مصنوعی چگونه می‌تواند در فرآیند تصمیم‌گیری سیاست خارجی مورد استفاده قرار گیرد.

نتایج این مطالعه نشان دادند که هوش مصنوعی، علی‌رغم توانایی بالای خود در پردازش و تحلیل داده‌های کلان، هنوز قادر به تصمیم‌گیری مستقل در سیاست خارجی نیست. این فناوری می‌تواند به‌عنوان یک ابزار کمکی برای تحلیل داده‌ها، ارزیابی ریسک‌ها و شبیه‌سازی مذاکرات دیپلماتیک مورد استفاده قرار گیرد، اما تصمیم‌گیری نهایی همچنان نیازمند قضاوت انسانی است.

همچنین پژوهشگران دریافتند که هوش مصنوعی می‌تواند به سیاست‌گذاران کمک کند تا تصمیمات سریع‌تر و آگاهانه‌تری بگیرند. به عنوان مثال، این فناوری می‌تواند اطلاعات گسترده‌ای را که در فرآیندهای دیپلماتیک مطرح می‌شود، پردازش کرده و پیش‌بینی‌هایی درباره پیامدهای احتمالی هر تصمیم ارائه دهد. با این حال، چالش‌هایی نیز وجود دارد، از جمله امکان سوگیری در داده‌ها، آسیب‌پذیری در برابر اطلاعات جعلی و ملاحظات اخلاقی مانند کاهش خلاقیت انسانی در تصمیم‌گیری.

یکی از نکات کلیدی که این پژوهش بر آن تأکید دارد، این است که اگرچه هوش مصنوعی می‌تواند به بهبود کیفیت تصمیم‌گیری‌ها کمک کند، اما وابستگی بیش از حد به این فناوری می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند. برای مثال، تصمیم‌گیری‌های کاملاً مبتنی بر الگوریتم‌ها ممکن است نتوانند پیچیدگی‌های سیاست خارجی را به‌درستی درک کنند، زیرا این حوزه نیازمند توجه به عوامل انسانی، فرهنگی و تاریخی است که به‌راحتی در داده‌های کمی قابل اندازه‌گیری نیستند.

با توجه به این یافته‌ها، محققان پیشنهاد می‌کنند که کشورها از هوش مصنوعی به‌عنوان یک ابزار کمکی برای سیاست‌گذاران استفاده کنند، نه به‌عنوان جایگزینی برای آن‌ها. همچنین، لازم است که در طراحی و استفاده از این فناوری، به مسائل اخلاقی و امنیتی آن توجه ویژه‌ای شود.

در نهایت، آنچه مشخص است این است که هوش مصنوعی می‌تواند نقش مهمی در آینده سیاست خارجی ایفا کند؛ اما این نقش باید به‌گونه‌ای باشد که در خدمت تصمیم‌گیری انسانی قرار گیرد، نه اینکه جایگزین آن شود.

نتایج جالب این پژوهش در فصلنامه «پژوهش‌های راهبردی سیاست» منتشر شده است؛ نشریه‌ای علمی که وابسته به دانشگاه علامه طباطبائی است و به انتشار تحقیقات حوزه سیاست‌گذاری و روابط بین‌الملل می‌پردازد.