مسجدی که با چنگال لودر زخمی شد چرا ثبت نمی‌شود؟

تابستان ۱۴۰۳ بخشی از مسجد کازرونی در اصفهان، بازمانده از دوره پهلوی، پشت درهای بسته تخریب شد؛ اگرچه تخریب این مسجد اکنون متوقف شده است، اما نگرانی‌ها درباره تکرار آن واقعه ادامه دارد. قرار بود مسجد کازرونی که خاطره جمعی مردم اصفهان است، در فهرست میراث ملی ثبت شود، اما پرونده آن همچنان زمین مانده و معلوم نیست چرا در ثبت آن تعلل می‌شود؟

کد خبر: ۷۸۰۰۵۳

تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۳:۳۰

به گزارش ایران اکونومیست، مسجد کازرونی، در اواخر دوره پهلوی اول و اوایل پهلوی دوم به همت خانواده کازرونی و علی‌اکبر کازرونی (معمار) در نزدیکی چهارباغ عباسی بنا شده است. در نیمه تابستان سال گذشته بخش‌هایی از این مسجد به بهانه گسترش و نوسازی تخریب شد، که با حکم دادستان اصفهان، تخریب آن متوقف شده است.

نظر دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان اصفهان بر این بود که «با توجه به اقدام غیرقانونی هیأت امنای این مسجد نسبت به تخریب بنا و بنا به توافقات اولیۀ صورت گرفته در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور مبنی بر ثبت مسجد کازرونی در فهرست میراث ملی، و نیز درخواست موکد اهالی محلۀ عباس آباد بر حفاظت از این مسجد، لذا تا بررسی همۀ جوانب امر دربارۀ این موضوع، هیأت امنای مسجد کازرونی و هیچ فرد و هیچ نهاد دیگری اجازۀ هیچ‌گونه اقدام مخربانه در هیچ یک از بخش‌های این مسجد ازجمله شبستان داخلی را نخواهد داشت.»

آن زمان مطرح شد که وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درحال طی کردن مراحل ثبت این مسجد در فهرست میراث ملی ایران است و تا نهایی شدن آن، نباید هیچ اقدام تخریب‌گرانه‌ای در مسجد رخ دهد، با این وجود ثبت این مسجد که سرمایه اجتماعی اصفهان معرفی شده و حفاظت از آن مطالبه مردمی محسوب می‌شود و از طرفی، مشاوران وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی این مسجد را واجد ارزش اعلام کرده‌اند، هنوز به سرانجام نرسیده است.

علی دارابی، معاون میراث فرهنگی و قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درباره چرایی تعلل در ثبت پرونده مسجد کازرونی اصفهان در فهرست میراث ملی ایران به ایران اکونومیست گفت: اتفاقا گزارشی از این مسجد دریافت کرده‌ام و به دکتر ایزدی ـ مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی ـ سفارش کردم این مسجد را در اولویت ثبت قرار دهد. متاسفانه بخشی از این مسجد هم خراب شده و نگرانی درباره آن وجود دارد. به هر حال، مسجد در نوبت ثبت است.

او در پاسخ به این‌که شائبه‌ای مطرح است، چون موضوع تخریب مسجد کازرونی به بهانه نوسازی و توسعه در زمان مدیریت آقای ایزدی در اداره کل میراث فرهنگی اصفهان مطرح شده و او درباره تاریخی بودن این مسجد نظر دیگری داشتند، در جریان ثبت این پرونده تعلل و ممانعت ایجاد شده است، اظهار کرد: ممانعتی در کار نیست.

دارابی در ادامه از علیرضا ایزدی درباره روند ثبت پرونده مسجد کازرونی در فهرست میراث ملی سوال پرسید که مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی در پاسخ به آن گفت: به استان (اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اصفهان) اعلام کرده‌ایم، واجد ارزش بودن این مسجد را اعلام کند.

ایزدی در پاسخ به پرسش ایران اکونومیست درباره اینکه یعنی تعلل درباره ثبت این مسجد از طرف میراث فرهنگی استان اصفهان اتفاق افتاده، درحالی که شما مامور پیگیری این پرونده شده‌اید؟ گفت: به استان تفویض اختیار شده است اگر برای استان، این مسجد واجد ارزش است، آن را ثبت کند.

مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی در پاسخ به این پرسش که از زمانی (مهرماه ۱۴۰۳) که اعلام شده ثبت این پرونده به جریان افتاده، چندماه گذشته است، چرا این پرونده در شورای ثبت وزارت میراث فرهنگی مطرح نشده است، چرا تعلل می‌شود؟ اظهار کرد: همه چیز به استان تفویض اختیار شده است. استان باید واجد ارزش بودن این مسجد را اعلام کند.

پیش‌تر، علیرضا انیسی، عضو شورای ثبت آثار تاریخی وزارت میراث فرهنگی، کردشگری و صنایع‌ دستی درباره ضرورت ثبت مسجد کازرونی در فهرست میراث ملی به ایران اکونومیست این توضیح را داده بود که «مدت‌ها قبل موضوع ثبت این بنا در شورای ثبت وزارت میراث فرهنگی، گرشگری و صنایع‌دستی مطرح شده و قرار بود پروندۀ آن کامل شود که متأسفانه این اتفاق تاکنون رخ نداده، این درحالی است که مسجد کازرونی واجد ارزش است و ضرورت دارد که در فهرست میراث ملی به ثبت برسد.»

انیسی تاکید کرده بود «مسجد کازرونی اگرچه متعلق به دوران معاصر است، ولی از آنجا که واجد ارزش است لازم است به‌عنوان بخشی از میراث معاصرِ ما به ثبت برسد.»

مسجد کازرونی به بهانه نوسازی و گسترش فضا در چند نوبت تخریب شده و هر بار با اعتراض و واکنش گسترده مواجه شده است؛ آخرین بار اواخر شهریورماه ۱۴۰۳ خانۀ پشت مسجد و ستون وسط ضلع جنوبی شبستان داخلی مسجد کازرونی تخریب شد که باعث خم شدن تیرآهن سقف به سمت پایین شده است. دبیر هیات امنای مسجد کازرونی در جریان تخریب‌های تابستان به رسانه‌ها درباره تخریب این مسجد با وجود مخالفت میراث فرهنگی و ضرورت توقف آن تا زمان رسیدگی به پرونده ثبت مسجد کازرونی گفته بود «قرار است طبق نقشه‌ای که به تایید میراث فرهنگی و نظام مهندسی رسیده است، کار پیش برود. معاونت وقت میراث فرهنگی اصفهان طرح توسعه شبستان را امضا کرده‌اند و به ما گفتند وقتی خواستید اجرا کنید، به ما خبر بدهید که ما طی یک جسله قبل از عید غدیر، صورت جلسه کردیم و شهردار منطقه یک (شهر اصفهان) و معاونت وقت میراث فرهنگی تایید کردند که کار شروع شود.»