تلاش برای ارائه طنز سالم به تماشاچی

در بحبوبه پیروزی انقلاب که درهای زندان‌ها باز شد، فردی به نام ابی که به عنوان یک دزد چهار سال در زندان به سر برده بود به همراه شوهر خواهرش تصمیم به سرقت یک کتیبه می‌گیرند. کتیبه‌ای که مسیر زندگی آنان را تغییر می‌دهد.

کد خبر: ۷۷۹۵۷۱

تاریخ: ۱۵ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۵:۲۹

«هادی ناییجی» فیلمسازی که در سه ساخته قبلی‌اش مضامین دینی و مذهبی را دستمایه کارش قرار داده در فیلم جدیدیش به سراغ مضمونی کمدی رفته و البته در ورای این مضمون رگه‌های پر رنگ دینی و اعتقادی نیز به چشم می‌خورد. قصه ۲ دزد بد شانس که هر نقشه‌ای که می‌کشند با شکست مواجه می‌شود و آنها تلاش می‌کنند در عین بدشانسی از شکست‌ها و یا بن بست‌های به وجود آمده برای خود راه حل و مسیر گریزی پیدا کنند. البته در موقعیت‌های بعدی در مسیرهای جدید باز هم دچار اشتباه و بدشانسی و زیاده‌خواهی و طمع خود می‌شوند و در نهایت باز هم قدرت اثرگذار عشق از یکسو و اعتقادات دینی از سوی دیگر است که سرنوشت را برای ابی و ولی به گونه‌ای دیگر رقم می‌زند.

گروه فیلمنامه‌نویس اثر عمده توجه خود را بر کمدی کلامی استوار کرده‌اند و انبوهی از کمدی‌های کلامی ریز و درشت را در بخش‌های گوناگون فیلم شاهد هستیم. البته این مساله در قسمت‌هایی از اثر نیز با کمدی موقعیت ترکیب شده و لحظات مفرحی را برای تماشاچیان رقم زده است. ناییجی در آنتیک تلاش کرده طنز سالمی را به مخاطبان ارائه کند، اگرچه در برخی لحظات قصه به ورطه دیالوگ‌های طنز دوپهلو سقوط کرده اما مقدار اندک اینگونه طنزهای کلامی دوپهلو در کل فیلم باعث می‌شود که از آنها چشم‌پوشی کنیم. شوخی با برخی شخصیت‌ها و بعضی آثار سینمای ایران نیز در جای جای فیلم در قالب دیالوگ‌های گذرا آمده که شوخی با ماجرای نیمروز مهدویان و هادی حجازی‌فر از آن جمله است.

فیلم اما ریتم کندی دارد و ساختار به ۲ بخش کاملا مجزا تقسیم شده است؛ بخش اول معرفی شخصیت‌های داستان و معرفی موقعیت‌های اصلی است که ریتم خوب و ساختار مناسبی دارد و بخش دوم که با ورود ابی و ولی به روستای محل دفن حاج الهی آغاز می‌شود و به شدت کُند است. وجود دیالوگ‌های که پیش برنده نبوده و سکانس‌هایی که بعضاً یا تکراری هستند یا قصه را جلو نمی‌برند از معضلات جدی این اثر محسوب می‌شود و در این میان وجود مثلث عشقی هم بر مشکلات اثر افزوده است.

نقطه ضعف دیگر آنتیک را باید در بازی نه چندان دلچسب بازیگران جستجو کرد. پژمان جمشیدی که شخصیت اصلی داستان است هیچ تلاشی برای ارائه تصویر مطلوبی از یک دزد متظاهر و فرصت‌طلب نمی‌کند و به همین دلیل بازی به شدت تصنعی را از او شاهدیم. بیژن بنفشه‌خواه نیز اگرچه همه تلاش خود را به خرج داده تا متفاوت باشد اما متاسفانه نتوانسته از قالب‌های همیشگی‌اش به ویژه بیان و تونالیی صدای خود خارج شود.

پایان‌بندی فیلم نیز از همان کلیشه‌های رایج پیروی می‌کند. متنبه شدن دزدان، چیره شدن قدرت عشق و در نهایت فروپاشی؛ فروپاشی هرآنچه که خود از ابتدا با زحمت و مشقت زیاد ساخته‌اند و حال برای ورود به یک فضای متفاوت‌تر شخصیتی مجبور به از بین بردن آن هستند.

در مجموع آنتیک فیلم مفرحی است که می‌توان آن را طنز خانوادگی نام نهاد اما در وضعیت کنونی با توجه به ضعف‌های کوچک و بزرگ در ساختار و محتوای آن امیدی به موفقیت چشمگیر و خیره کننده‌اش در اکران ۱۴۰۴ نمی‌رود. فیلم سینمایی «آنتیک» به کارگردانی هادی نائیجی است که پیش از این با ساخت فیلم‌هایی چون «هیهات» و «حق سکوت» در سینمای اجتماعی و دینی فعالیت داشته است. همچنین محمود بابایی تهیه‌کننده جوان این فیلم کمدی نیز پیش از این، آثاری چون «بدون قرار قبلی» و «بعد از رفتن» را در کارنامه خود دارد. براین‌اساس، با توجه به سابقه و دغدغه سازندگان این اثر، می‌توان حدس زد که این فیلم سینمایی احتمالاً با نگاه و قصه‌ای متفاوت تولید شده است.

«آنتیک» که قصه آن در دل تاریخ معاصر ایران می‌گذرد، به سراغ یک سوژه ملتهب رفته است. این فیلم درباره ۲ دله‌دزد است که گذرشان به یک امامزاده می‌افتد و تصمیم می‌گیرند با تأسیس امامزاده‌ای قلابی پول‌وپله‌ای به جیب بزنند. در خلاصه داستان «آنتیک» آمده است: «انقلاب شده و کاسبی اِبی و وَلی، آنتیک بازهای قبل انقلاب کساد است اما در باز ضریح پُر از پول یک امامزاده، مسیر زندگی‌شان را تغییر می‌دهد».

امیر نوروزی، غلامرضا نیکخواه، فرزین محدث، علی باقری، مجتبی شفیعی، هادی افتخارزاده، آرش نوذری، لادن ژافه‌وند، یدالله شادمانی، رحمان باقریان و … با معرفی مهدی قربانی بازیگران اصلی هستند که در کنار پژمان جمشیدی، بیژن بنفشه‌خواه، ستاره پسیانی و آناهیتا افشار در «آنتیک» ایفای نقش کرده‌اند.

*عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران