مستعد در کرانه و پسکرانه؛ از دریا تا کشاورزی خارج از فصل

هرمزگان را بیشتر به ظرفیت‌های دریایی و بندری‌اش می‌شناسند اما باتوجه به شرایط اقلیمی و داشتن آب و هوای مطلوب در کرانه و پسکرانه، فضایی استثنایی برای تولید محصولات کشاورزی خارج از فصل به‌ویژه توسعه کشت‌های گلخانه‌ای دارد که می‌طلبد مورد توجه مسوولان و فعالان اقتصادی کشور قرار گیرد.

کد خبر: ۷۷۵۴۳۵

تاریخ: ۲۲ دی ۱۴۰۳ - ۱۶:۳۲

به گزارش ایران اکونومیست، بیشتر مردمِ کشورمان استان هرمزگان و بندرعباس را با بندر شهید رجایی می‌شناسند؛ بندری راهبردی که به‌عنوان بزرگترین بندر تجاری و پیشرفته ترین بندر کانتیری ایران شناخته می شود و در ۲۳ کیلومتری غرب بندرعباس و شمال جزیره قشم و تنگه هرمز قرار دارد و درواقع این بندر یکی از مهم‌ترین کریدورهای ترانزیتی بین المللی در جهان بوده و در مرکز کریدور ترانزیتی جنوب به شمال واقع شده است.

یا اینکه از هرمزگان به عنوان یکی از مراکز پالایشگاهی و صنایع مرتبط با دریا یاد می شود اما این استان در پسکرانه های خود نیز دارای ظرفیت های بی بدیلی بوده که بخش کشاورزی یکی از این ظرفیت ها است، هرمزگان علاوه بر ماهی و میگو و تولیدات دریایی، به خرمای پیارُم و مرکبات حاجی‌آباد و بزرگترین نخلستان مجول جهان در بشاگرد نیز شهرت دارد و از تمامی این ظرفیت ها که بگذریم تازه به گوشه ای از آفرینش و ابتکار پروردگار می رسیم که در یک منطقه اقلیمی را بوجود آورده که انسان می تواند همه مواهب الهی را یکجا داشته باشد! «تولیدات خارج از فصل» و کشت‌های گلخانه‌ای یکی دیگر از شگفتی های خالق هستی در استان هرمزگان است، این استان بندری، در پسکرانه خود زمین های حاصلخیز و اقلیمی مناسب برای تولید محصولاتی را دارد که تولید آنها در مناطق دیگر کشور به علت یخبندان زمستان و سرمای بیش از حد هوا ممکن نیست.

آری، شرایط اقلیمی و آب و هوایی و استفاده از مصرف انرژی پایین‌تر مناطق جنوبی کشور همچون هرمزگان نسبت به مناطق سردسیر به‌گونه‌ای است که تغییرات فصلی، تاثیر چندانی در فعالیت‌های زراعی و باغی ندارد و بهره‌برداران و کشاورزان در هر زمانی که اراده کنند، می‌‎توانند دست به کشت محصولاتی بزنند و برهمین اساس این استان به بهشت کشاورزی محصولات خارج از فصل و گلخانه‌ای درسطح کشور شهرت یافته است.

همچنین با وجود گرم و خشک بودن هرمزگان، اما این استان توانسته با توجه به چهار فصل بودن در زمینه تولیدات متنوعی از جمله محصولات باغی و کشاورزی به یکی از مناطق مهم کشور در این زمینه تبدیل شود و علاوه بر تامین نیازهای استان و سایر مناطق، در زمینه صادرات به کشورهای منطقه به‌ویژه حوزه خلیج‌فارس نیز زبانزد باشد.

در حال حاضر بخش عمده‌ای از محصولات کشاورزی کشور به وسعت ۱۶۱ هزار هکتار و میزان برداشت سه میلیون و ۹۵۰ هزار تن در استان هرمزگان تولید می‌شود که هم‌اکنون ۹۵۹ هکتار از محصولات کشاورزی هرمزگان با تولید ۲۰۳ هزار تن به کشت‌های گلخانه‌ای اختصاص دارد.

سازمان جهادکشاورزی هرمزگان در دهه ۸۰، با هدف پیش‌بینی حفظ منابع آب‌ و خاک، استفاده بهینه از منابع آبی و همچنین افزایش بهره وری در تولید محصولات با کیفیت‌ تر و صادراتی، احداث و توسعه مجتمع‌های گلخانه‌ای با زیرساخت مناسب را پیشنهاد داد که این طرح‌ها به دلایل متعددی بیش از ۱۰ تا ۱۵ سال راکد ماند و با برنامه‌ریزی‌ها و تلاش‌های انجام شده در حدود چهار تا پنج سال اخیر، شاهد پیشرفت ۲ برابری فعالیت، تولید و اشتغال در این مجتمع‌ها هستیم و سطح گلخانه‌های هرمزگان از ۵۰۰ هکتار به حدود هزار هکتار رسید.

وسعت گلخانه‌های استان هرمزگان هم‌اکنون ۹۵۹ هکتار با تولید سالانه ۲۰۳ هزار تن محصول است که حدود ۵۰۰ هکتار آن به سطح زیرکشت فلفل‌های رنگی، ۴۰۰ هکتار گوجه‌فرنگی و مابقی به خیار سبز، بادمجان و سایر محصولات از جمله گل و گیاهان دارویی اختصاص دارد؛ زمان آماده‌سازی و کشت محصولات گلخانه‌ای در استان هرمزگان از ابتدای تیرماه تا پایان شهریورماه هرسال است.

عبور تولیدات گلخانه‌ای هرمزگان از مرز ۲۰۰ هزار تن

مدیر باغبانی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان گفت: وسعت گلخانه‌های استان هرمزگان امسال به ۹۵۹ هکتار و میزان تولیدات آن به ۲۰۳ هزار تن رسیده است؛ این درحالی است که با تلاش و برنامه‌ریزی‌های انجام شده نسبت به سال گذشته به میزان ۳۳ هکتار به وسعت و هفت هزار تن به تولیدات این محصولات در استان افزوده شده است.

محمد رضا شیخ‌زاده در گفت و گوی اختصاصی با ایران اکونومیست افزود: سطح تولید محصولات گلخانه ای در هرمزگان از ۷۵ هزار تن سال‌های گذشته به بیش از ۲۰۳ هزار تن افزایش یافته که این امر به افزایش سطح گلخانه‌های استان از ۵۰۰ هکتار به حدود هزار هکتار مربوط می‌شود.

سطح تولید محصولات گلخانه‌ای هرمزگان از ۷۵ هزار تن سال‌های گذشته به ۲۰۳ هزار تن افزایش یافته است که این امر به افزایش سطح گلخانه‌های استان از ۵۰۰ هکتار به حدود هزار هکتار مربوط می‌شود.وی شهرستان‌های حاجی‌آباد، میناب، رودان و بندرعباس را از مناطق مهم تولید محصولات گلخانه‌ای هرمزگان نام برد و بیان کرد: محصولات گلخانه ای هرمزگان شامل انواع فلفل دلمه ای رنگی، گوجه فرنگی، خیارسبز و بادمجان است که فلفل دلمه‌ای رنگی بیشتر در شهرستان رودان و میناب در شرق و گوجه فرنگی در حاجی آباد در شمال استان به عمل می‌آید.

مدیر امور باغبانی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان با اشاره به اینکه شهرستان رودان با ۳۸۰ هکتار و حاجی آباد با ۳۰۰ هکتار بیشترین سطح زیرکشت محصولات گلخانه ای را در استان به خود اختصاص داده اند، اظهار کرد: درحال حاضر حدود ۵۰۰ هکتار سطح زیرکشت فلفل رنگی، ۴۰۰ هکتار گوجه فرنگی و مابقی به کشت خیار سبز، بادمجان و سایر محصولات از جمله گل و گیاهان دارویی در این استان اختصاص دارد.

بیشتر بخوانید

۹ هزار و ۳۰۰ نفر در گلخانه‌های هرمزگان مشغول کار هستند

صادرات محصولات گلخانه‌ای هرمزگان در دولت سیزدهم ۲ برابر شد

۱۲۰ هزار تُن محصول گلخانه‌ای از هرمزگان صادر شد

تولید محصولات گلخانه‌ای هرمزگان به ۱۸۰ هزار تُن رسید

۲۰۰ هزار تن محصولات گلخانه‌ای در هرمزگان برداشت شد

شیخ‌زاده یادآور شد: میزان صادرات محصولات گلخانه‌ای هرمزگان نیز در حال حاضر ۱۷۰ هزار تن است؛ این در صورتی است که میزان صادرات در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۲۰ هزار تن و در سال ۱۴۰۲ نیز حدود ۱۵۰ هزار تن بوده است.

وی ابراز کرد: محصولات صادراتی گلخانه‌ای هرمزگان شامل انواع فلفل دلمه ای رنگی، گوجه فرنگی، خیارسبز و بادمجان است که فلفل دلمه‌ای بیشتر به کشورهای اوراسیا و روسیه و گوجه‌فرنگی نیز علاوه بر روسیه به مقصد کشورهای کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و به‌ویژه امارات و آسیای میانه بارگیری می‌شود.

مدیر امور باغبانی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان یادآور شد: از ۱۷۰ هزار تن محصول صادراتی گلخانه‌های هرمزگان، ۳۳ هزار تن آن، به داخل استان‌های کشور همچون اصفهان، تهران و تبریز ارسال می‌شود.

هدف‌گذاری ساخت ۴۹۰ هکتار گلخانه جدید در هرمزگان

شیخ‌زاده بهره‌وری در بخش کشاورزی و توسعه کشت‌های گلخانه‌ای را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های وزارت جهادکشاورزی عنوان کرد و ابراز داشت: در سال‌جاری ۴۹۰ هکتار کشت گلخانه‌ای جدید در قالب برنامه توسعه در سطح استان در دست ساخت داریم.

وی با تاکید بر اینکه برای ساخت گلخانه‌ها نیاز به پنج همت اعتبار داریم، یادآور شد: این کشت‌های گلخانه‌ای هم اکنون با پیشرفت ۲۰ تا ۹۰ درصد در مناطق مختلف استان همچون رودان، حاجی آباد، میناب، پارسیان و بستک در حال ساخت است.
در سال‌جاری ۴۹۰ هکتار کشت گلخانه‌ای جدید در قالب برنامه توسعه در سطح استان در دست ساخت داریم.

مدیر امور باغبانی هرمزگان، سرمایه گذاری در توسعه گلخانه‌ها را مهم برشمرد و گفت: سازمان جهادکشاورزی از متقاضیان و علاقه‌مندان فعالیت در این عرصه حمایت خواهد کرد و اکنون نیز شاهد ورود سرمایه گذاران در بخش گلخانه‌ها هستیم که امیدواریم با این اقدام بتوانیم سطح گلخانه‌ها را در تولید و کیفیت محصولات افزایش دهیم.

اشتغالزایی ۱۰ هزار نفر در گلخانه‌های هرمزگان

مدیر امور باغبانی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان ادامه داد: اشتغالزایی در بخش کشاورزی نسبت به سایر صنایع و بخش‌های اداری بسیار سریع‌تر و کم هزینه‌تر صورت می‌گیرد و از همین رو نقش بسزایی در ایجاد اشتغال پایدار و تثبیت جمعیت در شهرها و روستاها دارد و از مهاجرت روستاییان به دلیل نبود اشتغال جلوگیری می‌کند؛ به‌گونه‌ای که هم اکنون ۱۰ هزار نفر در گلخانه‌های استان هرمزگان مشغول به کار هستند.

شیخ زاده اضافه کرد: سطح زیرکشت محصولات گلخانه ای در هرمزگان حدود هزار هکتار است که در هر هکتار ۱۰ نفر و در هزار هکتار ۱۰ هزار نفر مشغول به فعالیت هستند.

سطح زیرکشت محصولات گلخانه‌ای هرمزگان حدود هزار هکتار است که در هر هکتار ۱۰ نفر و در هزار هکتار ۱۰ هزار نفر مشغول به کار هستند.وی بیان کرد: پیش از سال ۱۴۰۰ حدود پنج‌هزار نفر در واحدهای گلخانه ای هرمزگان اشتغال داشتند که اکنون با اشتغال پنج هزار نفردیگر، افزایش حدود ۲ برابری نسبت به قبل از ۱۴۰۰ را نشان می‌دهد.

مدیر امور باغبانی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان ابراز کرد: سالانه نزدیک به ۳۲ میلیون نشا در واحدهای گلخانه های این استان نیاز است که ۲۰ میلیون نشا در استان تولید می شود و مابقی از سایر استان همجون اصفهان و فارس تامین می شود.

مزایای کشت‌های گلخانه‌ای در هرمزگان

وی ادامه داد: تغییر الگوی کشت و روی آورن به کشت‌های گلخانه‌ای در هرمزگان باتوجه به کمبود آب و افزایش بهره‌وری در تولید، یکی از ضرورت‌ها بوده که توسعه و رونق سطح زیرکشت این محصولات به اصلاح الگوی کشت و همچنین افزایش تولید در حوزه کشاورزی کمک می‌کند؛ کشت‌های گلخانه‌ای به گونه‌ای است که صرفه‌جویی ۱۰ برابری در مصرف آب دارد و عملکرد تولید را نیز تا ۱۰ برابر افزایش می‌دهد.

شیخ‌زاده گفت: یکی از سیاست‌های مهم وزرات جهادکشاورزی، انتقال کشت محصولات از فضای باز به بسته و توسعه کشت‌های گلخانه ای است که ترویج این نوع کشت در استان باتوجه به خشکسالی و کمبود آب، علاوه بر اینکه به نفع کشاورز و بهره‌بردار بوده و برکسب درآمد و بهبود معیشت کشاورزان می افزاید، موجب حفظ منابع آبی نیز می شود.

وی بیان کرد: افزایش بهره‌وری و صرفه‌جویی در مصرف آب، استفاده بهینه از نهاده‌های تولید، کاهش ریسک تولید و افزایش تولید، تولید محصولات خارج از فصل، افزایش مدت زمان برداشت محصولات و همچنین افزایش بازدهی اقتصادی نسبت به فضای باز، امکان کنترل شرایط محیطی، مقاومت محصول و مصون بودن از تنش های محیطی همچون گرما، سرما و تگرگ، اشتغالزایی پایدار و افزایش ضریب امنیت غذایی را از دیگر مزایای کشت محصولات گلخانه‌ای است.

و اما کلام آخر؛ استان هرمزگان یکی از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین مناطق کشور است که از ظرفیت‌های بالایی در حوزه‌های مختلف از جمله کشاورزی و تجارت دریایی برخوردار است؛ وجود پایانه های صادراتی خاص برای صادرات محصولات تازه مثل هندوانه، خربزه، خیار سبز، گوچه، پیاز، بادمجان، فلفل و محصولات باغی سردسیری و گردمسیری از طریق بندر شهید باهنر به صورت روزانه با شناورهای محلی و تجاری از دیگر توانمندی‌های هرمزگان است.

این استان با داشتن پنج قطب مهم کشاورزی در طول سال و با تولید انواع محصولات کشاورزی و باغی خارج از فصل و همچنین داشتن ظرفیت دروازه‌های صادراتی، نقش راهبردی در رونق تولید و اقتصاد کشور دارد.

اینکه تاکنون آنگونه که باید از ظرفیت های هرمزگان استفاده نشده، خود محل سوال است و انتظار می رود در دوره جدید برای استفاده حداکثری از موقعیت بی نظیر هرمزگان برای رونق و شکوفایی اقتصاد کشور ضمن اتخاذ تدابیر لازم، اهتمام ویژه‌ای را شاهد باشیم.