آیا باتری‌های بادکرده منفجر می‌شوند؟ همه‌چیز درباره‌ خطرات پنهان باتری‌ها

پس از انتشار خبر منفجر شدن باتری گوشی‌ ناتینگ در هند، بار دیگر سؤالی مهم دنیای فناوری را فرا گرفت: آیا همه‌ی باتری‌های بادکرده منفجر می‌شوند؟

کد خبر: ۷۷۱۳۳۵

تاریخ: ۱۱ دی ۱۴۰۳ - ۱۳:۲۱

به گزارش ایران اکونومیست، به نقل از زومیت، چند وقت پیش خبری مبنی‌بر انفجار گوشی CMF Phone ۱ ناتینگ در هند منتشر شد. ماجرا از این قرار بود که یک موتورسوار درحالی‌که گوشی CMF Phone ۱ ناتینگ در جیبش بود، پس از انفجار باتری گوشی، جانش را از دست داد و فرد دیگری که روی موتورسیکلت بود، به‌شدت مجروح شد. این حادثه بار دیگر دغدغه‌ای قدیمی را به جریان انداخت: چگونه می‌توانیم با تهدید خاموش باتری‌های بادکرده مقابله کنیم؟

در دو دهه گذشته، مسیر عرضه محصولات باتری‌دار با تغییرات بنیادینی مواجه شده است؛ مثلاً ما در محصولاتی مثل کنسول‌های بازی شاهد باتری‌های یک‌بارمصرف نیستیم و آن‌ها را صرفاً در کنترل‌های تلویزیون، ریش‌تراش‌ها و سایر وسایل مصرفی می‌بینیم؛ درحالی‌که هر دستگاهی مانند گوشی هوشمند یا کنسول بازی که به قدرتی مداوم و قابل‌توجه نیاز دارد، امروزه معمولاً با باتری‌های لیتیوم‌-یونی قابل شارژ عرضه می‌شود و کاربران این دستگاه‌ها نیز با باتری‌شان کار چندانی ندارند؛ مگر در مواردی که باتری به تعویض نیاز پیدا کند.

همان‌طور که احتمالاً متوجه شده‌اید، همراه دستگاه‌های مجهزبه باتری لیتیوم‌-یونی، دفترچه‌ای است که درباره خطرات باتری به شما هشدار می‌دهد؛ هشدارهایی ازجمله اینکه دمای بیش‌ازحد باتری می‌تواند فجایعی جبران‌ناپذیر را به بار بیاورد. اگرچه امروزه با درگاه USB-C به‌عنوان استاندارد شارژ، معمولاً حوادث کمتری رخ می‌دهد، بازهم نمی‌توان خطرات انفجار باتری‌های بادکرده را نادیده گرفت.

با توجه به اینکه به نظر می‌رسد هیچ‌کس انفجار باتری‌های لیتیوم‌-یونی را گردن نمی‌گیرد و هیچ مسئولیتی در قبال خسارات جانی و مالی افراد وجود ندارد، در مقاله پیش‌رو خطرات باتری‌های بادکرده و نحوه مواجهه با آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

علت انفجار باتری‌ گوشی

اول از همه لازم است بدانیم که همه باتری‌ها مستعد تورم و ایجاد خطر هستند، اما چنین اتفاقی برای باتری‌های لیتیوم‌-یونی بیشتر پیش می‌آید. اگرچه شاید اکثر خبرهایی که تاکنون درباره انفجار باتری شنیده باشیم درباره گوشی‌ها باشند، باتری‌های لیتیوم-یونی در انواع تبلت‌ها، لپ‌تاپ‌ها، دوربین‌های دیجیتال و سایر دستگاه‌های الکترونیکی نیز به کار می‌روند.

مشکل در اتصال الکتریکی دستگاه یا شارژر، یکی از علل بادکردن باتری‌های لیتیوم-یونی است

اگر بخواهیم علت بادکردن و انفجار باتری‌های لیتیوم-یونی را توضیح دهیم، باید به این چند مورد اشاره کنیم:

عیوب مربوط به فرآیند تولید: استفاده از مواد تولیدی مشکل‌دار و اشتباهات فرآیند تولید از جمله دلایل انفجار باتری‌ها است. بسیاری از رسانه‌ها انفجار باتری‌ را به عیوب مربوط به فرآیند تولید نسبت می‌دهند؛ اما در واقع، به لطف انواع کنترل‌های فنی و کیفی که توسط تولیدکنندگان معتبر صورت می‌گیرد، عیوب مربوط به فرآیند تولید جزو نادرترین دلایل انفجار باتری‌ها هستند.

طراحی معیوب و محصولات تقلبی: طراحی معیوب باتری یا استفاده از باتری‌های تقلبی مشکلی است که معمولا در مورد محصولات تقلبی مشاهده می‌شود. محصولاتی که از این مشکلات رنج می‌برند، توسط شرکت‌هایی تولید می‌شوند که آشنایی کاملی با طراحی و تولید باتری ندارند یا شرکت‌های سازنده آن‌ها درصدد کاهش مخارج خود هستند. متأسفانه چنین محصولاتی در فروشگاه‌های آنلاین به‌وفور یافت می‌شوند.

شارژ بیش‌ازحد دستگاه: هنگامی که جریان برق اضافی به باتری وارد می‌شود، تجمع گاز و گرما را ایجاد می‌کند و همین باعث می‌شود باتری باد کند؛ سپس اگر باتری متورم به هر دلیلی سوراخ شود، موجب انفجار خواهد شد. امروزه شارژ طولانی‌مدت دستگاه به‌تنهایی علت تورم باتری نیست، اما اگه به‌هردلیلی اتصال شارژ با مشکل روبه‌رو شود، شاهد بادکردن باتری خواهیم بود.

قرار گرفتن در معرض گرما: قرار دادن دستگاه الکترونیکی در معرض دمای زیاد، می‌تواند واکنش‌های شیمیایی درون باتری را تسریع کند و به باد کردن باتری و سپس خطر انفجار آن بینجامد.

استفاده از شارژر بی‌کیفیت: استفاده از شارژرهای ارزان، بی‌کیفیت یا فیک می‌تواند قاتل باتری دستگاه الکترونیکی شما باشد، زیرا ممکن است روند شارژ را به‌طور صحیح تنظیم نکند و موجب شارژ بیش‌ازحد باتری و تورم آن شود.

چگونه از باتری گوشی مراقبت کنیم؟ بایدها و نبایدهای شارژ باتری گوشی

در اکثر مواقع شما با تغییرات فیزیکی دستگاه متوجه باد کردن باتری آن می‌شوید، زیرا معمولاً باتری پس از باد کردن به بدنه دستگاه فشار آورده و موجب جدا شدن آن می‌شود؛ پس هرگونه برآمدگی در محل باتری می‌تواند به تورم باتری مربوط باشد.

باتری بادکرده علاوه‌بر ظاهر دستگاه، عملکرد آن را نیز تغییر می‌دهد

اما نشانه‌های تورم باتری، فقط تغییرات فیزیکی نیستند و عملکرد دستگاه را با افت قابل‌توجهی روبه‌رو می‌کند. افزایش دمای دستگاه، کاهش چشمگیر و ناگهانی عمر باتری و خاموش شدن‌های پی‌درپی، می‌توانند نشانه‌ای از تورم باتری باشند.

آیا باتری متورم حتما منفجر می‌شود؟

واقعیت این است که باتری‌های متورم در معرض خطر سوراخ شدن و سپس انفجار قرار دارند. هرچند چنین مواردی نادر هستند، با توجه به خطرات آن‌ها، باید سریعاً نشانه‌های باد کردن باتری را جدی گرفت.

باتری‌های بادکرده علاوه‌بر خطر انفجار، باتوجه به افزایش اندازه قابل توجهشان، به اجزای داخلی دستگاه آسیب می‌زنند و می‌توانند سایر ارگان‌های دستگاه الکترونیکی‌تان را نیز با مشکل مواجه کنند.

راه‌های جلوگیری از تورم و انفجار باتری

اصلاح عادات شارژ کردن: پیش‌تر تصور می‌شد که اگر گوشی را بیش‌ازحد شارژ کنیم به باتری آسیب می‌زنیم، اما رفته‌رفته این تصور کمرنگ‌تر شد؛ زیرا امروزه مدارهای محافظتی هوشمند دستگاه‌های الکترونیکی، پس از شارژ کامل، به‌طور خودکار ورود برق را قطع می‌کنند. توصیه کارشناسان این است که همچنان باید از شارژ بیش‌ازحد پرهیز کرد، زیرا هم می‌تواند عملکرد باتری را مختل کند و هم اگر شارژر آسیب دیده باشد، ممکن است ورود جریان برق به باتری را قطع نکند.

اجتناب از قرار دادن دستگاه در دمای بالا: یکی از راه‌هایی که می‌توانید خیال خودتان را از متورم نشدن باتری‌ راحت کنید، پرهیز از قراردادن دستگاه در دمای بالا است. سعی کنید همیشه دستگاه را در جای خشک و با دمای مناسب نگهداری کنید. حواستان باشد که نور مستقیم خورشید و دستگاه‌های داغ به‌سرعت می‌توانند باتری شما را متورم و سپس منفجر کنند.

استفاده از شارژرهای باکیفیت: نسبت به شارژر و کابل شارژ خود حساسیت ویژه‌ای داشته باشید؛ زیرا شارژر باکیفیت به‌گونه‌ای طراحی شده است که ورود جریان برق به باتری را کنترل کند و خطر شارژ بیش‌ازحد را از بین ببرد.

چگونه با خطرات باتری بادکرده مقابله کنیم؟

باتوجه به خطرات جبران‌ناپذیری که انفجار باتری می‌تواند رقم بزند، باید به هرگونه بادکردن باتری دستگاه الکترونیکی‌تان حساس باشید.

باتری‌های بادکرده تعمیر نمی‌شوند و باید آن‌ها را به تعمیرکار دستگاه‌های الکترونیکی بسپارید تا برایتان تعویض کند

در این مواقع بهتر است دستگاه را در ابتدا خاموش کرده و سپس از هرگونه منبع برقی جدا کنید؛ زیرا باتری بادکرده حتی اگر کارایی نداشته باشد، بازهم مثل یک بمب ساعتی عمل می‌کند.

باتری‌های بادکرده هیچ‌گاه تعمیر نمی‌شوند، پس توجه داشته باشید که در اولین فرصت باید دستگاه را پیش تعمیرکار ببرید تا باتری را برایتان تعویض کند. توصیه می‌کنیم هرگز خودتان اقدام به تعویض باتری نکنید؛ زیرا ممکن است طی روند تعویض، باتری را به‌هرشکلی سوراخ کنید و موجب انفجار آن شوید. از سوی دیگر، باتری‌های لیتیوم-یونی حاوی اسیدهایی هستند که پوست را می‌سوزاند و همچنین بخارهایی سمی تولید می‌کند.

باتری‌های بادکرده را چگونه دور بیندازیم؟

باتری‌های بادکرده جزو «زباله‌های خطرناک» دسته‌بندی می‌شوند و به‌هیچ‌وجه نباید در سطل‌های زباله معمولی انداخته شوند؛ بلکه باید در کیسه‌های مخصوص ضدآتش یا ظرفی جداگانه در محیط خشک و خنک قرار بگیرند. انداختن باتری‌های بادکرده در سطل زباله معمولی، می‌تواند باعث آسیب جدی به افراد و محیط‌زیست شود.

آیا ممکن است باتری در دستگاه‌های نو متورم شود؟

باتری‌ها لزوماً در دستگاه‌های کارکرده، باد نمی‌کنند؛ بلکه گاهی ممکن است باتری یک دستگاه کاملاً نو و استفاده‌نشده نیز متورم شود؛ بنابراین درصورت مشاهده هر مورد مشکوکی در دستگاه الکترونیکی تازه‌خریداری‌شده، مثل تغییر در بافت قسمت پشتی دستگاه یا ترک‌های غیرعادی، باید دستگاه را خاموش کنید و به تعمیرکار بسپارید.

*بازنشر مطالب دیگر رسانه‌ها در ایران اکونومیست به منزله تأیید محتوای آن نیست و صرفا جهت آگاهی مخاطبان می‌باشد.