چرا مستندی درباره صادق خلخالی به اکران آنلاین رفت؟

کارگردان فیلم مستند «ضد قهرمان» از نحوه اکران سینمایی فیلم‌های مستند گلایه و چرخه غلط اکران در هنر و تجربه را دلیل رفتن خود به اکران آنلاین بیان کرد.

کد خبر: ۷۷۰۷۷۰

تاریخ: ۰۹ دی ۱۴۰۳ - ۱۳:۵۹

به گزارش ایران اکونومیست، مستند سیاسی «ضد قهرمان» که به طور خاص به تصمیمات جنجالی صادق خلخالی در دوران تصدی خود می‌پردازد از فردا دوشنبه(۱۰ دی‌ماه) به صورت آنلاین در پلتفرم «هاشور» اکران می‌شود.

در همین راستا عارف افشار -کارگردان و تهیه‌کننده مستند «ضد قهرمان»- در گفت‌وگو با ایران اکونومیست، در مورد اینکه چرا ابتدا اکران سینمایی را برای مستند خود انتخاب نکرده‌اند، توضیحاتی ارائه کرد و گفت: اولا این مساله برای خودم یک ریسک‌ بود، جدای از اینکه باید مسیر اکران را هم طی می‌کردم. دوما هنوز اکران فیلم‌ مستند در سینمای ما جا نیافتاده است.

وی ادامه داد: ما هنوز به نقطه‌ای نرسیده‌ایم که فیلم مستند خارج از روال جشنواره‌ای اکران شود. یعنی ما برای اکران سینمایی نیاز داریم به اینکه یک فرآیندی طراحی شود که از حالت جشنواره مستند خارج شویم و سپس فیلم‌ها اکران شود. برای مثال در مارکت سینما یک فیلم ممکن است با تعداد بالا سینما و سانس‌ها اکران شود اما آیا در مورد فیلم مستند هم این امکان وجود دارد؟

این کارگردان خاطرنشان کرد: اساسا ما در سینمای مستند به لحاظ قانونی و آیین‌نامه مشکلاتی داریم، شما تصور کنید ما برای فیلم مستند «ضد قهرمان» درخواست اکران سینمایی می‌دادیم چه اتفاقی می‌افتاد، فیلم ما باید به اکران هنر و تجربه می‌رفت جایی که سانس‌ و تعداد سینما آن محدود است و همین روند غلط اکران به راحتی فیلم ما را از تب و تاب جشنواره سینماحقیقت می‌انداخت.

افشار یادآور شد: این چرخه در سینمای داستانی متفاوت است و کاملا یک پروسه درست برای آن تعریف شده است، فرض کنید یک فیلم در جشنواره فیلم فجر اکران شود، تهیه‌کننده در جریان جشنواره به راحتی می‌رود و پروانه نمایش هم می‌گیرد و پس از جشنواره در زمانی که تب و تاب فیلمش زیاد است فیلم‌ خود را به پرده سینما می‌برد.

بهترین بستر پخش فیلم مستند تلویزیون عمومی و خصوصی است، در این میان تلویزیون عمومی یا همان صدا و سیما قطعا مستندی همچون «ضد قهرمان» را پخش نمی‌کند.

وی افزود: ما در سینما مستند هنوز چرخه‌ی مشخص و تضمین شده‌ای برای پخش فیلم مستند نداریم. برای مثال در کشور ما بهترین بستر پخش فیلم مستند تلویزیون عمومی و خصوصی است، در این میان تلویزیون عمومی یا همان صدا و سیما قطعا مستندی همچون «ضد قهرمان» را پخش نمی‌کند. پس وقتی امکان اکران تلویزیونی نداریم و سینماها هم به صورت محدود اکران می‌دهد باید به سراغ پخش تلویزیون خصوصی(اکران آنلاین) برویم و چاره‌ی دیگری نداریم.

این کارگردان در ادامه مطرح کرد: ما در طول جشنواره سینما حقیقت با استقبال زیادی از سوی مخاطیبن روبه‌رو شدیم و به سانس فوق‌العاده رفتیم و پس از جشنواره هم بازخوردهای مثبت زیادی را شاهد بودیم و بسیاری از مجموعه‌ها درخواست اکران داشتند. برای مثال بسیاری از دانشگاه‌ها به ما درخواست اکران دادند. در این‌ شرایط باید به یک شکلی حتی با اکران محدود و مجازی پیام‌ فیلم‌مان را به مردم برسانیم چون از ابتدا هدف ما از ساخت این فیلم مستند هم همین بود که همه کسانی که در ذهن‌شان نسبت به صادق خلخالی سوالی دارند پاسخ آن را دریابند.

سینما مستند تا کی باید گلخانه‌ای و محدود باشد؟

عارف افشار در مورد اینکه اکران آنلاین بستر خوبی برای پخش فیلم‌های مستند سیاسی است، توضیح داد: اکران آنلاین بستر خوبی برای فیلم مستند است زیرا تنها راه ما است و چاره‌ای نداریم وگرنه ما هم دوست داریم اکران دیگری را تجربه کنیم. شما تصور می‌کنید اگر ما در یک شهری غیر از تهران فیلم خود را اکران کنیم استقبال نمی‌شود؟، قطعا مردم استقبال می‌کنند اما اجازه اکران به ما داده نمی‌شود.

وی بیان کرد: امیدوارم «ضد قهرمان» در اکران آنلاین بازخورد خوبی داشته باشد و آن وقت شاید بازخورد خوب این فیلم باعث شود تا مسئولین واکنشی نشان بدهند. تا کی سینما مستند ما باید گلخانه‌ای و محدود باشد، در نگاه مدیران ما یکی از جرم‌ها و اتهامات من این است که مستندهایی می‌سازم که همه با آن ارتباط می‌گیرند. این مدیران مثلا فرهنگی به این فکر نمی‌کنند که موضوعات ما دغدغه مردم است که مورد استقبال قرار می‌گیرد.

این کارگردان تصریح کرد: در همین فیلم‌ مستند «ضد قهرمان» تندترین افراد جریان چپ و راست فیلم‌ را دیده و با آن ارتباط گرفتند، در عین حال در هر دو جریان مخالف‌هایی هم داشتیم. این در حالی است که ما به یک زبان و فهم مشترک از مخاطب رسیدیم و می‌فهمیم اگر مخاطب این کار را ببیند دوست دارد و این‌ فیلم مستند را می‌پسندد.

افشار با طرح این پرسش که چرا هیچ مدیر یا نهاد فرهنگی به ما مستندسازها سفارش کار نمی‌دهد، خاطرنشان کرد: امروزه مدیران فرهنگی ما مساله‌محور نیستند از این رو به سراغ مستندهایی همچون «ضد قهرمان» نمی‌آیند. از این رو می‌توان گفت امروز تنها رسانه دغدغه فیلم مستند را دارد وگرنه مدیران ما این دغدغه را ندارند.

وی در خصوص اینکه اکران آنلاین تا چه اندازه می‌تواند موفق باشد، گفت: وقتی شما تنها راه‌حل‌تان حضور در اکران آنلاین است خیلی نمی‌توانید به این فکر کنید که برای فیلم‌تان اتفاق خوب می‌افتد یا نه. اما در همین فاصله کوتاه از جشنواره سینما حقیقت بازخوردهای خوبی از مخاطبین گرفتیم و به نظرم در اکران آنلاین اتفاق خوبی برای «ضد قهرمان» می‌افتد.

این کارگردان با بیان اینکه نسخه اکران آنلاین «ضد قهرمان» هیچ تفاوتی با نسخه جشنواره سینما حقیقت ندارد، گفت: فیلم مستند به سینما داستانی نزدیک است ولی متاسفانه جدی گرفته نمی‌شود.

ناگفته‌های از ساخت مستندی درباره صادق خلخالی