برگ‌های برنده‌ اکران

بازیگران، ویترین فیلم‌های سینمایی هستند و مردم با دیدن چهره بازیگران محبوبشان روی سردرسینماها یا تبلیغات محیطی و تیزرهای تلویزیونی است که به تماشای اثری ترغیب می‌شوند.

کد خبر: ۷۶۷۳۳

تاریخ: ۰۵ ارديبهشت ۱۳۹۴ - ۰۹:۱۱

ایران اکونومیست- ستاره‌ها و بازیگران همواره و از آغاز تاریخ سینما نقش تعیین‌کننده‌ای در جذب تماشاگران داشتند و نسل‌های مختلف، چهره‌های محبوب خود را داشتند.

موفقیت و درخشش ستاره ها به مرور باعث می شد تماشاگران فیلم های آینده آنها را انتظار بکشند و مرتب پیگیر اخبار فعالیت های جدید آنها باشند. از این رو خبر نقش آفرینی ستاره هایی چون کلارک گیبل، سوفیا لورن، مریلین مونرو، مارلون براندو و در سال های بعد دنیرو، پاچینو، براد پیت و تام کروز تا امروز جانی دپ، اسکارلت یوهانسون، کریستین بیل و دیگران بلافاصله در مطبوعات، خبرگزاری ها و فضای مجازی سر و صدا به پا می کند و خیلی ها از لحظه انتشار خبر منتظر آغاز اکران فیلم می مانند.

این بازیگران و ستاره ها هستند که در نوک پیکان یک فیلم حضوری تعیین کننده و موثر دارند و می توانند یک اثر سینمایی را به عرش ببرند یا بر زمین گرم بکوبند. به همین خاطر کستینگ و انتخاب بازیگران مناسب برای یک فیلم اهمیت فراوانی پیدا می کند و نمی توان این وظیفه خطیر را سبک و کم اهمیت پنداشت و آن را به اشخاص ناتوان و نابلد سپرد.

اما آیا برای موفقیت مادی و معنوی یک فیلم فقط باید به حضور ستاره ها و بازیگران دل بست؟ یا یک اثر سینمایی برای رسیدن به پیروزی و جلب نظر مساعد تماشاگران به ابزار و مصالح دیگری هم نیاز دارد؟ پرواضح است که حتی بهترین ستاره های سینما هم همیشه در اوج نیستند و نمی توانند یک تنه موفقیت یک اثر را تضمین کنند. آنها حتی در بهترین شرایط هم به اهرم های دیگری برای بهتر دیده شدن و در نهایت جذب تماشاگران نیاز دارند.

فیلم های بسیاری را در تاریخ سینما می توان مثال زد که باوجود بهره مندی از بازیگران محبوب و شناخته شده راه به جایی نبردند و نتوانستند مانع شکست تجاری یک فیلم شوند. درست مثل تیم های فوتبال بارسلونا یا رئال مادرید که باوجود استفاده از خیل عظیم بازیکنان بزرگ و مشهور، گاهی در مقابل یک تیم مهجور و فقیر نیز زانو می زنند و کاری از اسم های پرآوازه برنمی آید.

عنصر دیگری که نقش موثری در موفقیت یک فیلم دارد، کارگردان است؛ درست است که بیشترین زحمات فیلم بردوش کارگردان است و اصلا مسئولیت کیفیت یک اثر سینمایی به عهده اوست و او بیشتر از همه عوامل با فیلم عجین و مانوس است، اما کمتر پیش می آید که تماشاگران عام سینما به خاطر نام یک کارگردان جلوی سینماها صف ببندند؛ البته فیلمسازان شهیری را در تاریخ سینمای جهان می توانیم مثال بزنیم که به دلیل تسلط، مهارت و کارنامه قابل اعتنایشان، اسم خود را به یک برند ارتقا دادند و بسیاری از تماشاگران به خاطر وجود نام و به اعتبار آنها راهی سالن های سینما می شدند. جان فورد، آلفرد هیچکاک، فرانک کاپرا و بیلی وایلدر در جذب نظر تماشاگران دست کمی از ستاره های افسونگر مرد و زن سینما نداشتند و مردم برای دیدن فیلم های جدید آنها لحظه شماری می کردند. یا نام افرادی همچون جیمز کامرون، استیون اسپیلبرگ، دیوید فینچر، مارتین اسکورسیزی، وودی آلن و کریستوفر نولان برای پرکردن سالن های سینما کفایت می کند.

فیلمنامه؛ مهم ترین عنصر فیلم

اما حضور بازیگران و کارگردانان چهره گر چه عناصری لازم برای موفقیت یک فیلم در گیشه محسوب می شوند ولی این قطعا کافی نیست و چه بسیار آثاری که این مولفه های لازم را داشتند اما ماندگار نشدند . آنچه یک اثر سینمایی را در ذهن نسل ها حفظ و شاخص می کند قصه و فیلمنامه قوی است. فیلمنامه در جذب تماشاگران به یک فیلم مهمترین نقش را دارد. فیلمنامه نویس ها هیچوقت این بخت را ندارند که به اندازه بازیگران و فیلمسازان مشهور شوند و مورد توجه قرار بگیرند، اما کسی نمی تواند منکر نقش بسیار تاثیرگذار فیلمنامه نویس در شکل گیری یک فیلم شود. اگر متن استوار و جذابی وجود نداشته باشد، خبری هم از هنر کارگردانی و بازی خوب بازیگر نخواهد بود و بازیگران و کارگردانان نمی توانند با فیلمنامه ای ضعیف معجزه کنند و خروجی چشمگیری ارائه دهند. گاهی فیلمی بازیگر و کارگردان شاخص و ستاره ای ندارد، اما به قدری ایده و خلاصه داستان جذابی دارد که می تواند خیلی ها را مشتاق دیدنش کند.درواقع حالت ایده آل ماجرا این است که بازیگر، کارگردان، فیلمنامه نویس و دیگر عوامل یک فیلم، در ترکیب و توازنی مثال زدنی یک فیلم سینمایی را به سامان و سرانجامی خوب برسانند و در نهایت موفق به جلب نظر و البته رضایت تماشاگران پرشماری شوند.با این همه، فکر می کنید اگر بخواهیم این موارد را تفکیک کنیم، سهم هر کدام از این بخش ها در دیده شدن و موفقیت مالی فیلم های پرفروش اکران فعلی سینمای ایران چقدر است؟

ایران برگر

«ایران برگر»، تازه ترین فیلم مسعود جعفری جوزانی در سینما موفق شد در زمانی اندک عنوان نخستین فیلم پرفروش سینما در سال 94 را از آنِ خود کند و در آستانه فروش سه میلیارد تومانی قرار بگیرد.

فکر می کنید چه چیزی باعث استقبال تماشاگران و موفقیت مالی این فیلم شده است؟ به نظر مهم ترین عامل فروش بالای این فیلم، ترکیب بازیگران آن باشد. استفاده از بازیگران چهره و امتحان پس داده تلویزیونی همچون محسن تنابنده، احمد مهرانفر (که در مجموعه پایتخت همبازی های خوبی برای هم بوده و هستند)، هادی کاظمی و محمدرضا هدایتی، برگ برنده کارگردان است. به این جمع بیفزایید چهره هایی چون حمید گودرزی و نیوشا ضیغمی را که برخی به واسطه دیدن آنها به سینما می روند. علی نصیریان هم که با سابقه درخشانش در بازیگری نیازی به معرفی ندارد و تماشاگران همواره مشتاق دیدن نقش آفرینی های استادانه او هستند.

مسعود جعفری جوزانی هم نامی آشنا برای مردم و علاقمندان سینماست و خاطرات خوش تماشای آثاری چون در چشم باد، شیر سنگی و جاده های سرد نقش بسزایی در گرایش مردم به دیدن ایران برگر دارد. در واقع کارنامه موفق جوزانی می تواند برای هر فیلم به کمک او بیاید.

افزون بر اینها ایده و فضای کمدی فیلم هم نقش مهمی در اقبال مردم به این فیلم دارد. تماشای اثر مفرح ایران برگر در میان فیلم های عبوس و جدی سینمای ما غنیمت است و تماشاگرانی که از دیدن غم و مصیبت و تلخی خسته و دلزده شده اند، ترجیح می دهند به جای اشک ریختن، بخندند.

بنابراین ایران برگر به دلیل برخورداری از عناصری کارا و موثر، موفق به فروشی بالا در گیشه می شود. هرچند شاید فیلم به مذاق برخی از دوستداران جدی تر و نکته سنج تر سینما و حتی دوستداران سینمای جوزانی خوش نیامده باشد.

رخ دیوانه

فیلم جوان پسند ابوالحسن داوودی هم که در آستانه فروشی دو میلیارد تومانی قرار دارد، به نوعی آنچه خوبان همه دارند را تنها داراست. «رخ دیوانه» در بخش مسابقه سینمای ایران جشنواره فیلم فجر توانست در اتفاقی کم نظیر و مثال زدنی، نظر مساعد مردم و هیات داوران را بصورت همزمان جلب کند و دو سیمرغ بلورین ارزشمند بهترین فیلم از نگاه تماشاگران و بهترین فیلم را به دست آورد.

حضور بازیگران و کارگردانان چهره گر چه عناصری لازم برای موفقیت یک فیلم در گیشه محسوب می شوند، ولی این قطعا کافی نیست و چه بسیار آثاری که این مولفه های لازم را داشتند، اما ماندگار نشدند . آنچه یک اثر سینمایی را در ذهن نسل ها حفظ و شاخص می کند قصه و فیلمنامه قوی است

ترکیب بازیگران جوان فیلم متنوع است و به همین دلیل توانست تماشاگران نسل های جوان و نوجوان را با خود همراه کند. زیرا تماشاگران جوان به دلیل حضور کاراکترهایی هم سن و سال خود گرایش بیشتری به یک اثر نشان می دهند. طناز طباطبایی، صابر ابر، ساعد سهیلی و نازنین بیاتی چهار بازیگر خوب و آینده دار سینمای ما هستند و در مدت اندک حضورشان در دنیای بازیگری توانسته اند نقش های قابل قبول و تاثیرگذاری بازی کنند. به اینها بازیگر کمتر شناخته شده ای به نام امیر جدیدی را هم بیفزایید که پیشتر در آثاری چون سیزده و آفریقا هم بازی های خوبی کرده بود و اینجا هم در نقش اصلی و درواقع راوی قصه، بازی روان و دلپذیری ارائه می دهد.

داوودی هم یدطولایی در جذب مخاطب دارد و در طول سال های فعالیتش نشان داده راه ارتباط درست و البته بدون باج دادن به تماشاگر را خوب بلد است. من زمین را دوست دارم، سفر جادویی، نان، عشق و موتور 1000 و تقاطع، هنگام اکران بسیاری از مردم را با خود همراه و جذب کرد.

در کنار همه اینها ایده و قصه جذاب رخ دیوانه هم نقش مهمی در جذاب تر شدن فیلم دارد. طرح چند کلمه ای فاجعه بار بودن قرار اینترنتی چند دختر و پسر جوان به قدری ظرفیت و کشش دارد که خیلی ها را علاقه مند به دیدن آن کند. حالا چه بهتر که کارگردان توانایی چون داوودی پشت اثر باشد و بازیگران شناخته شده ای در آن بازی کنند.

استراحت مطلق

عبدالرضا کاهانی در کمتر از ده سال توانست نام خودش را به عنوان یکی از کارگردانان توانا و خوش ذوق سینمای ایران تثبیت کند. او با فیلم پربازیگر «بیست» بسیاری از توجه ها را به خود جلب کرد و باعث شد تماشاگران همواره منتظر نمایش فیلم جدیدی از او باشند. هرچند تقریبا حاشیه ها از همان آغاز فیلمسازی حرفه ای کاهانی با او بوده و هر فیلم او با حرف و حدیث های زیادی روبه رو شده است.

امتیاز مهم کاهانی، انتخاب درست بازیگران است و او از بهترین و تواناترین و البته محبوب ترین بازیگرها برای جان بخشی به شخصیت های قصه اش استفاده می کند. نگاهی به بازیگران بیست، هیچ، اسب حیوان نجیبی است و بی خود و بی جهت بیندازید تا متوجه نقش غیرقابل انکار بازیگران در دیده شدن و موفقیت این فیلم ها بشوید.

فیلم های کاهانی قصه ها و فیلمنامه های چندان جذاب و متفاوتی ندارند و دوربین او بیشتر روی تلخی های جامعه زوم می کند، اما این شیوه روایتی، فرم و هنر کارگردانی اوست که باعث ساخت اثری جذاب و متفاوت می شود. البته همان طور که اشاره شد برگ برنده فیلم های او بازیگران هستند؛ بازیگرانی که کاهانی بهترین وجوه را از وجود آنها بیرون می کشد و به تصویر می کشد.آنچه که بیش از هر چیز باعث دیده شدن و فروش خوب و بالای «استراحت مطلق» ـ جدیدترین ساخته کاهانی ـ شده، وجود رضا عطاران است که در این سال ها با هر نقش آفرینی، خیلی ها را به سالن های سینما کشانده است. بجز او وجود بازیگران خوب و نام آشنای دیگری همچون ترانه علیدوستی و مجید صالحی هم نقش بسزایی در این استقبال مردمی دارد. گرچه به خاطر نام کاهانی، همیشه احتمال رغبت به تماشای آثار او وجود دارد، اما بدون این چهره ها استراحت مطلق به این اندازه از موفقیت دست نمی یافت.