میراث جهانی «بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی» در خطر است؟

مدیر پایگاه جهانی شیخ صفی‌الدین اردبیلی و معاون میراث فرهنگی اردبیل به دنبال انتشار اخباری مبنی بر اعمال تغییراتی در بافت تاریخی شهر اردبیل و حریم بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی که در یونسکو ثبت جهانی شده است، تاکید کردند که «هر طرحی در حریم بقعه شیخ صفی‌الدین باید بر اساس ضوابط حریم این اثر جهانی باشد و جای نگرانی نیست.»

کد خبر: ۷۶۵۴۲۲

تاریخ: ۱۸ آذر ۱۴۰۳ - ۱۰:۲۷

به گزارش ایران اکونومیست، در مطالعه و بررسی طرح بافت تاریخی اردبیل، پیشنهادهایی مبنی بر ایجاد میدان‌گاه‌هایی در حریم درجه یک و دو «بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی» مطرح شده است که نگران‌هایی را برای این میراث جهانی ایران ایجاد است. در پی این دغدغه‌ها و دلنگرانی‌ها، سوالی مطرح می‌شود که آیا با اجرای این طرح پیشنهادی، قرار است چه بر سر حریم شیخ صفی‌الدین اردبیلی خواهد آمد؟ آیا این میراث جهانی را در معرض خطر قرار خواهد داد؟ تعرض‌ به حریم این بقعه تاریخی، با چه مجوزی و به چه بهانه‌ای انجام می‌شود؟

فردین عینی، مدیر پایگاه جهانی شیخ صفی‌الدین اردبیلی در این‌باره به ایران اکونومیست گفت: طرحی مبنی بر «مطالعه بافت تاریخی اردبیل» وجود دارد، که قسمتی از آن به بقعه شیخ‌صفی‌الدین مربوط می‌شود. در این راستا جلسه‌ای در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی  برگزار شد، ‌ که دغدغه‌های خود را مطرح کردیم. فکر نمی‌کنم این طرح عملی شود، چون سال ١٣٩٩ طرحی به منظور «ساماندهی محوطه پیرامون شیخ صفی‌الدین» تصویب و به استان ابلاغ شد و اگر قرار باشد طرحی اجرا شود، همین خواهد بود.  در این طرح، بافت پیرامونی شیخ‌صفی‌الدین اردبیلی به همین شکل محفوظ خواهد ماند و پشت قسمت شهیدگاه، سازه‌های متحرکی برای انجام برنامه‌ها و نمایشگاه‌های فرهنگی تعبیه خواهد شد، که البته این طرح، همچنان مسکوت مانده است.

مدیر پایگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در عین حال تاکید کرد: ۱۸ اردیبهشت ماه سال ١۴٠٢ حریم شیخ‌صفی‌الدین (که در فهرست میراث جهانی ثبت شده) تصویب و ابلاغ شده است و هیچ‌کس نمی‌تواند از این حریم تخطی کند. هر طرحی هم باید بر اساس این ضوابط اجرا شود و جای هیچ نگرانی نیست.

عینی درباره آخرین وضعیت این اثر جهانی و اقداماتی که در یکسال اخیر برای حفاظت و مرمت آن انجام شده است، گفت: بودجه تخصیصی سال ١۴٠٢ مبلغی حدود ۶/۵ میلیارد تومان از محل اعتبارات ملی بود که در زمینه‌های تعمیر و تجهیز سیستم گرمایشی بخش تجاری مجموعه، تجهیز موزه حمام شیخ و تعمیر سیستم گرمایشی آن، تکمیل رواق‌های مجموعه تجاری راسته اونچی میدان، مرمت کاشی‌کارهای سردر و صحن اصلی، افزایش دوربین‌های مدار بسته مجموعه، مرمت سنگ‌فرش حیاط باغ و قسمتی از آجر فرش پشت‌بام انجام دادیم. همچنین برنامه‌های اعتبار ١۴٠٣ مشخص شده است. براین اساس، تکمیل کاشی‌کاری‌های سردر، مخزن موزه باستان‌شناسی، پیشنهاد سه مطالعه به عنوان پروژه‌های شاخص و حفاظت و مرمت سالانه جزو برنامه‌های ما خواهد بود. همچنین مبلغ پنج میلیارد تومان در حوزه آزادسازی حریم هزینه کردیم و تملک‌هایی در این راستا انجام شد.

علیرضا دباغ عبداللهی، معاون میراث فرهنگی استان اردبیل نیز در گفت‌وگو با ایران اکونومیست با این تاکید که حریم بقعه شیخ صفی‌الدین یک حریم ثبت و ابلاغ شده است، افزود: این حریم نه کوچک خواهد شد و نه بزرگ و نه تغییری در مقررات آن رخ می‌دهد.

معاون میراث فرهنگی استان اردبیل گفت: اگر قرار باشد در حریم بقعه شیخ‌صفی‌الدین اتفاقی بیفتد، قطعا مطابق قانون و مقررات خواهد بود. اگر پیشنهادی هم مطرح شود تا زمانی که مطابق مقررات به نتیجه نرسد، قابلیت اجرایی نخواهد داشت.

دباغ عبداللهی درباره طرح پیشنهادی برای بافت اردبیل که گفته می‌شود حریم بقعه شیح صفی‌الدین اردبیلی را در تهدید قرار می‌دهد، توضیح داد: در حال حاضر «طرح ویژه حفاظت از بافت تاریخی اردبیل» توسط مشاور در بررسی و مطالعه قرار دارد و این طبیعی است که درباره تمام بافت تاریخی پیشنهادهایی را مطرح کنند. پیشنهادهای مشاور بررسی می‌شود و مطابق قانون و مقررات پیش‌ می‌رود. بر این اساس، جلسات متعددی در تهران، اردبیل و شورای عالی معماری و شهرسازی و اداره کل پایگاه‌ها، معاونت میراث فرهنگی تهران و اداره کل بافت‌ها برگزار شده و تا امروز هیچ اتفاق ناگوار و رخداد نگران‌کننده‌ای در بقعه شیخ صفی‌الدین صورت نگرفته است. بنابراین خیال دوستداران میراث فرهنگی راحت باشد که قطع به یقین «بقعه شیخ‌صفی‌الدین» به عنوان یک اثر جهانی به دقت، چه در حوزه حریم و بافت و چه در حوزه نگهداری و حفاظت پایش می‌شود.

معاون میراث فرهنگی استان اردبیل همچنین درباره طرحی که به ساماندهی محوطه شیخ صفی‌الدین مربوط می‌شود و از سوی مدیر پایگاه این اثر مطرح شد، گفت: این طرح در حریم درجه یک «بقعه شیخ‌صفی‌الدین» پیشنهاد شده بود و یکی دو جلسه هم پیرامون آن برگزار شد و تاییدیه این جلسه‌ها را گرفت اما به دلیل اینکه پیوست اقتصادی نداشت، تا امروز اجرایی نشده است و امروز هم ماهیت اجرایی ندارد. اداره کل پایگاه‌ها، وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاونت میراث فرهنگی اردبیل مشتاق به اجرای این طرح نیستند؛ چرا که هرگونه دخل و تصرفی در حریم بقعه شیخ‌صفی‌الدین باید به تایید مراجع ثبت جهانی نیز برسد و این طرح هم تاییدیه نداشت. امروز هم ما مشتاق به اجرایی کردن آن نیستیم.