وضعیت مرمت یک امامزاده ۷۰۰ ساله

بنای حدودا ۷۰۰ ساله امامزاده محمدتقی در شهرستان دماوند در استان تهران درحال مرمت است، اما شیوه مرمت آن که بنا را از ریخت انداخته و از هویت اصلی دور کرده، انتقاد کارشناسان مرمت و میراث فرهنگی را برانگیخته است.

کد خبر: ۷۵۹۸۴۶

تاریخ: ۰۲ آذر ۱۴۰۳ - ۱۴:۴۸

به گزارش ایران اکونومیست، در ارتفاع حدودا ۱۸۸۰ متری از سطح دریا، در شهر رودهن در شهرستان دماوند استان تهران، برج سنگی مقبره‌ای قرار دارد که به امامزاده محمد تقی فرزند امام جعفر صادق (ع) مشهور است.

بنای امامزاده برج هشت‌ضلعی است که در داخل هر ضلع بیرونی آن‌ طاق‌نمایی تعبیه شده است اما از داخل دارای طاق‌نما نیست. گنبد امامزاده از نوع دو پوشه است که از خارج به صورت گنبد رُک و از داخل عرقچین است. زیر گنبد از داخل دارای رسمی‌بندی‌های زیبایی است که در برخی منابع آن را بی‌نظیر توصیف کرده‌اند.

مصالح اصلی بنا از سنگ لاشه و ملات گچ و ساروج بوده، نمای بیرونی آن در ابتدا با ملات گچ سنتی و در سال‌های اخیر با سیمان سفید اندود شده بود. تمام سطوح فضای داخلی امامزاده با گچ اندود شده و معجر چوبی ساده‌ای روی قبر قرار داده‌ بودند.

با توجه به سبک و سیاق بنای امامزاده و مقایسه آن با موارد مشابه، قدمت آن را به قرون  ۷ و ۸ هجری قمری نسبت داده‌اند.

عکسی قدیمی از بنای امامزاده محمدتقی

این بنا در گذشته نیز مرمت شده بود، در دهه هشتاد بدنه بیرونی ضلع غربی بنای امامزاده محمد تقی بر اثر ریزش کوه مجاور حدود ۲ متر انباشته از خاک و خاشاک شده بود، درخت تنومند «داق داقونی» از پی بنا در طی دو سه سده گذشته رویید که آسیب‌های جدی به بنا وارد کرد.

در سال ۱۳۸۰ خورشیدی اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در برنامه حفاظتی خود از این بنا، اقدام به تخلیه خاک‌های انباشته شده در بدنه مقبره  کرد و درخت «داق داقون» را که خشکیده بود، قطع کرد و دیواری به فاصله‌ یک متر  برای جلوگیری از ریزش دوباره خاک و سنگ کوه مجاور در ضلع غربی آن احداث کرد.

مشخص نیست در دوره‌های واپسین این بنا چگونه مرمت شده است، اما اوایل امسال، تصاویری از بنای این امامزاده منتشر شد که نشان می‌داد بخش‌هایی از گنبد آن ریخته و جداره بیرونی سازه نیز با نفوذ رطوبت مواجه شده بود که در وضعیت خوبی به‌سر نمی‌برد. اکنون در مرمت اخیر، جداره‌های بیرونی بنا را تراشیده‌اند که به گفته کارشناسان میراث فرهنگی که این سازه را از نزدیک دیده‌اند، به نظر می‌رسد در این شیوه از مرمت، فرم‌ها و ساختار نمای بیرونی با تغییراتی مواجه شده است، ضمن اینکه از آجر صنعتی که با ساختار این بنا هیچ نسبتی ندارد، ‌استفاده شده است.

همچنین این پرسش‌ها از سوی کارشناسانی که تصاویری از شیوه مرمت بنای امامزاده محمدتقی در اختیار ایران اکونومیست قرار داده‌اند مطرح شده مبنی بر این‌که آیا مرمت این بنا دارای طرح مصوب مرمت است؟ ‌ آیا مرمت آن با حظور ناظر میراث فرهنگی درحال انجام است؟ آیا از مرمتگر میراث فرهنگی استفاده شده است؟