رضایت مردم را ملاک عمل قرار دهید

برگزیده سرمقاله روزنامه‌های صبح یکشنبه

روزنامه‌های صبح امروز ایران در سرمقاله‌های خود به مهمترین مسائل روز کشورو جهان پرداخته‌اند از جمله «عملیات هوایی علیه یمن و ارزیابی شتاب‌آلود آل‌سعود»،«بد و خوب بیانیه لوزان»،«رفع تحریم‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها»،«مردم هم توقع معجزه ندارند».

کد خبر: ۷۵۴۰۶

تاریخ: ۱۶ فروردين ۱۳۹۴ - ۰۹:۴۱

ایران اکونومیست- روزنامه‌های صبح امروز ایران در سرمقاله‌های خود به مهمترین مسائل روز کشورو جهان پرداخته‌اند از جمله «عملیات هوایی علیه یمن و ارزیابی شتاب‌آلود آل‌سعود»،«بد و خوب بیانیه لوزان»،«رفع تحریم‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها»،«مردم هم توقع معجزه ندارند»،«غیبت ملت در جشن دولت»،«پازل تحولات یمن»،«رضایت مردم را ملاک عمل قرار دهید»،«بیانیه لوزان؛ توافق حقوقی یا سیاسی بین‌المللی»،«سیاست ارزی پس از لوزان»و... که برخی از آنها در زیر می‌آید.

کیهان:عملیات هوایی علیه یمن و ارزیابی شتاب آلود آل سعود

«عملیات هوایی علیه یمن و ارزیابی شتاب آلود آل سعود»عنوان یادداشت روز روزنامه کیهان به قلم سعدالله زارعی است که ر آن می خوانید؛عملیات هوایی عربستان علیه یمن که از روز پنجشنبه ششم فروردین ماه جاری آغاز شده و تاکنون به شهادت صدها و مجروح شدن صدها نفر دیگر منجر گردیده، نتوانسته است گره یمن را برای آل سعود باز کند. چرا که این عملیات پرهزینه، هیچ تحرکی در روی زمین مطابق با فلسفه و الگوی عملیات هوایی به نفع عربستان به وجود نیاورده است.

عملیات هوایی به خودی خود موضوعیت ندارد و برتری در آن در مواجهه با مردم و کشوری که از توان هوایی محدودتری برخوردارند، به معنای به نتیجه رسیدن اهداف عملیاتی به حساب نمی آید. عملیات هوایی، عملیات پشتیبانی است و به منظور شکل دهی به حرکت زمینی نیروی مهاجم و یا کمک به حرکت نیروی معارض با دولت مورد تهاجم دنبال می شود اما اگر عملیات هوایی در حد مقدور انجام شود ولی زمینه را برای ورود زمینی کشور مهاجم فراهم نکند و یا نیروی معارض داخلی نتواند از آن برای تغییر شرایط به نفع کشور مهاجم استفاده کند، بی نتیجه به حساب می آید و این در حالی است که کشور مهاجم باید تبعات و آثار درازمدت حمله هوایی علیه خود را مورد توجه قرار دهد.

عملیات هوایی رژیم آل سعود علیه یمن نتوانسته است کمک مؤثری به مخالفان انقلاب مردمی یمن بنماید. دو گروه مهم «اصلاح» و «لقاء مشترک» که پس از عزیمت منصور هادی به عدن به او پیوستند، بعد از عملیات هوایی رژیم سعودی سکوت کرده و مشروعیت اقدامات ضد یمنی سعودی را تأیید نکرده اند. در این میان دبیر کل حزب ناصری یمن، عبدالله نعمان که مهمترین گروه چهاربخشی «لقاء مشترک» می باشد، پس از عملیات هوایی رژیم سعودی زبان به انتقاد علیه منصور هادی گشوده و او را مسبب اصلی وضعیت کنونی برشمرده است. سکوت جریان شبه اخوانی- وهابی اصلاح و اعتراض رهبر جریان ناصری به خوبی نشان می دهد که اقدامات رژیم سعودی به تقویت جریان معارضه کمکی نکرده است.

براساس آنچه از سوی مقامات سیاسی و نظامی عربستان- و از جمله ملک سلیمان بن عبدالعزیز- بیان شده، رژیم آل سعود از حملات هوایی اهداف زیر را مورد توجه داشته است:

- عقب راندن مردم و عقیم گذاشتن انقلاب یمن؛ رژیم سعودی برابر الگوی «مبادره - طرح - خلیجی» که انقلاب فوریه 2011 یمن را متوقف کرد، در نظر داشت با حمله هوایی، حرکت مردم یمن در زمینه استقلال این کشور از عربستان را نیز متوقف و وضعیت سابق را برگرداند. مقامات سعودی با بیان این نکته که تغییرات یمن، امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را به مخاطره انداخته و باید متوقف شود، سعی داشتند عواقب امنیتی وخیم تغییرات را به مردم انقلابی یمن گوشزد نمایند.

- ممانعت از توافق داخلی در یمن. مردم یمن پس از آنکه مصادره انقلاب فوریه خود توسط عربستان را مشاهده کردند، وارد میدان شده و انقلاب جدیدی را شکل دادند. این انقلاب مسالمت آمیز و مبتنی بر توافق داخلی بین گروه ها حول محور ارزش های ملی و مطالبات واقعی توده های محروم یمن بود. یکی از شعارهای اصلی «انصارالله» و میلیونها هوادار شافعی و زیدی آن، تحقق نتایج گفتگوها و توافقات میان گروه های یمنی بود این توافق یک پایه محوری داشت و آن تشکیل دولت وحدت ملی به منظور حل مشکلات اقتصادی مردم و از جمله اجرای طرح «جرعه» در حوزه کشاورزی بود. توافق داخلی در یمن که به نتایج مهمی رسید و حتی از سوی منصور هادی رئیس جمهور وقت به رسمیت شناخته شد، عملاً به نقش آفرینی عربستان و دولت های عربی و نیز گروه های یمنی وابسته به آن پایان داد. یکی از مهمترین اهداف عملیات هوایی رژیم سعودی بر هم زدن توافق داخلی و باز گرداندن سرنوشت مردم یمن به تصمیمات شورای همکاری خلیج فارس با محوریت عربستان بود.

- روحیه دادن به نیروهای در حال فرار. گروه های وابسته به عربستان در یمن شامل حزب اخوانی اصلاح، لقاء مشترک، انصارالشریعه- شاخه یمنی القاعده- و میلیشیای وابسته به منصور هادی، پس از سیطره نیروهای انقلاب بر صنعا- در نیمه شهریور 93- دچار ضعف شدید شده بودند در این میان منصور هادی که طرح تقسیم یمن به شش اقلیم را ارائه کرده بود ناچار شد به شرایط نیروهای انقلاب مردمی به رهبری انصارالله تمکین کند پس از این بود که «محمد باسندوه» جای خود را به «خالد محفوظ بحاح» داد. اما منصور در نهایت با نقض توافق، اول بهمن ماه 93 استعفا کرد و یک ماه بعد به عدن گریخت و حکومت جدیدی در پایتخت یمن جنوبی سابق به وجود آورد اما این ابتکار که با پشتیبانی و بلکه طراحی عربستان همراه بود بیش از یک ماه دوام نیاورد و عدن هم به محاصره انصارالله درآمد.

پس از آنکه طرح عربستان در راه اندازی یک دولت جدایی طلب در عدن به شکست انجامید و عبد ربه فرار کرد و اکثر مقامات دولت خودخوانده او دستگیر شدند، ریاض حمله مستقیم هوایی به یمن را در ششم فروردین 94 آغاز کرد. این کشور گمان می کرد با این عملیات نیروهای از هم پاشیده دوباره به یک جریان قوی معارض تبدیل شده و مانع شکل گیری یک دولت هوادار انصارالله در صنعا می شوند. اما البته 10 روز پس از آغاز این عملیات، نیروهای وابسته به عربستان نتوانستند اقدام موثری انجام دهند و چهار استان جنوبی شامل عدن، ضالع، لحج و ابین نیز به منطقه تحت سیطره انصار ملحق گردید.

- نابود کردن پدافند هوایی و پایگاههای نظامی یمن، پس از آنکه ارتش یمن با انصارالله ائتلاف کرد و عملا به مردم ملحق گردید، رژیم آل سعود برای ضربه زدن به توان نظامی و تسلیحاتی یمن، حمله به مراکز پدافندی و پایگاههای نظامی یمن شامل مقر لشکر یکم زرهی که پیش از این تحت فرماندهی علی محسن الاحمر بود، پادگان های الدیلمی و الصباحه واقع در صنعا، پادگان ریمه حمید در منطقه سنجان، پایگاه هوایی الحدیده، پایگاه هوایی تعز و پادگان العند در استان لحج را در دستور کار گذاشته و بارها آنها را هدف تهاجم بمب افکن های خود قرار دادند. اما برخلاف تصور مقامات نظامی عربستان، این حملات لطمه چندانی به زیرساخت نظامی یمن وارد نکرد و مقامات ارتش با پیش بینی قبلی، تدابیر لازم را برای حفظ تسلیحات خود اندیشیده بودند.

- تحویل زمین سوخته به مردم انقلابی یمن؛ رژیم سعودی با هدف مواجه کردن انقلاب و مردم یمن با بحران و درگیر کردن آنان با مشکلات عدیده اجتماعی، زیرساخت های محدود این کشور را مورد حمله قرار دادند. آنان گمان می کردند نابود کردن تاسیسات محدود یمن در حوزه صنعت و کشاورزی و خدمات اجتماعی، مردم یمن را به زودی رویاروی نیروهای انقلاب و رهبران آن قرار می دهد.

مردم یمن دارای اقتصاد ضعیفی هستند و این درحالی است که این کشور در زمینه نفت، گاز، آلومینیوم، صنایع غذایی، صنعت نساجی، صنایع دریایی و موقعیت ممتاز ساحلی دارای توانایی های مناسبی است که اگر یک دولت ملی داشتند، امروزه در رفاه به سر می بردند. با این وجود برابر اعلام کمیساریای عالی سازمان ملل، نرخ بیکاری مردم یمن در سال 2013، 35 درصد بوده است. یمن موقعیت مناسبی در زمینه تولید و صدور محصولات کشاورزی شامل غلات، میوه ها، سبزیجات، پنبه، قهوه و لبنیات و انواع دام دارد. در این میان ذرت خوشه ای، پنبه و انبه یمن در سطح منطقه هواخواهان بسیاری دارد حملات عربستان به زیرساخت های محدود یمن با هدف ترساندن مردم از فقر بیشتر و در نتیجه دور کردن آنان از انقلاب و رهبران آن دنبال شده است، اما علیرغم گذشت 10 روز از آغاز حملات این رژیم به استانهای اقتصادی تر یمن، نشانه ای از جدا شدن مردم از انقلاب دیده نمی شود.

امکان اجرایی عملیات زمینی؛ بی نتیجه بودن عملیات هوایی و بعضی از اظهارات و تحرکات رژیم سعودی بحث انجام عملیات زمینی علیه مواضع ائتلاف یمنی حول محور انصارالله را به میان کشیده است. در عین حال بسیاری از ناظران نه تنها درباره مفید بودن آن بلکه درباره اجرایی شدن آن نیز ابراز تردید کرده اند.

عملیات زمینی علیه مواضع ارتش و انصارالله از سه استان یمن در شمال، غرب و جنوب محتمل می باشد. عملیات زمینی سعودی از طریق مرزهای غربی عربستان و شمالی یمن قاعدتا متوجه دو استان صعده و جوف است. این دو استان تحت سیطره انصارالله و ارتش یمن است و عربستان در جریان جنگ ششم حوثی ها که از نیمه شهریور تا نیمه بهمن ماه 1388 امتداد داشت، تجربه جنگ با انصارالله را دارد. در جریان آن جنگ، نیروی زمینی و هوایی عربستان، نیروی هوایی اردن و نیروهای زمینی و هوایی یمن- در دوره علی عبدالله صالح- علیه حوثی ها که تعداد آنان از چندهزار نفر فراتر نمی رفت، وارد جنگ شدند و در نهایت شکست خورده و چهار استان شمالی یمن- صعده، حجه، جوف و عمران- بطور کامل به تصرف حوثی ها درآمد.

انصارالله امروز تشکل یافته از نیروهای پراکنده حوثی ها در جنگ ششم و جمعیت های جدیدی از زیدی هاست که اینک تعداد آنان از هزاران نفر به دهها هزار نفر رسیده و تشکل منسجمی دارند و از سوی هزاران «لجان شعبی» - گروههای مقاومت مردمی- در سراسر شهرها و روستاهای یمن کمک می شوند و به قوی ترین نیروی دفاعی یمن تبدیل شده اند. علاوه بر این امروز ارتش یمن در اتحاد کامل با انصارالله بوده و ائتلاف واحدی تشکیل داده اند و از سوی دیگر از سوی میلیون ها توده یمنی حمایت می شوند. بنابراین سرنوشت درگیری زمینی در مناطق شمالی یمن- و غربی عربستان- مشخص است.

احتمال دیگر این است که عربستان از طریق استان «الحدیده» در غرب یمن اقدام به عملیات زمینی کند. این استان طولانی ترین مرز دریایی یمن در دریای سرخ را دارد و از این منظر دارای اهمیت استراتژیک می باشد. این استان که اکثریت مردم آن شافعی مذهب هستند، در اختیار ارتش و انصارالله می باشد. عربستان برای حمله زمینی از طریق سواحل الحدیده نیازمند استفاده از نیروی دریایی و بمباران سواحل غربی یمن و سپس پیاده کردن نیروی نظامی از طریق شناورهای نظامی و هلی برن می باشد. اما درگیری در دریای سرخ موضوعی است که برای تردد آزاد کشتی های تجاری بین المللی از جمله دستکم 50 نفتکش که روزانه از این دریا تردد می نمایند خطرآفرین بوده و سبب توقف و تاخیر در انتقال 3/8 میلیون بشکه نفت که روزانه از این آبراه استراتژیک به اروپا منتقل می شود، خواهد شد. این در حالی است که بروز بی نظمی در آبراه دریای سرخ نه فقط ارتش یمن و انصارالله را وارد عمل می کند بلکه، هر شهروند الحدیده که خانه اش مورد حمله قرار می گیرد را برای انتقام گیری وارد عمل می کند و این یعنی حرکت صدها قایق مسلح مردمی در دریای سرخ. بنابراین حمله زمینی به الحدیده نیز تا حد زیادی غیرممکن خواهد بود.

احتمال سوم این است که عربستان از طریق استان کوچک «عدن» در جنوب یمن اقدام به حمله زمینی کند. عدن در یک دوره کوتاه حدود دو ماهه، مرکز تحرک مشترک القاعده و میلیشیای وابسته به منصورهادی بود. اینها می توانستند مقدمات انجام عملیات زمینی عربستان علیه مواضع ارتش و انصارالله را فراهم نمایند. اما در مورد امکان اجرایی این عملیات در جنوب دو نکته اساسی وجود دارد؛ نکته اول این است که عدن و از جمله سواحل آن، اینک بطور کامل در اختیار ارتش و انصارالله است و از حضور نیروهای انصار الشریعه- القاعده- و نیروهای هادی پاکسازی شده است. نکته دوم این است که انجام عملیات از طریق سواحل عدن و الحدیده یک تله برای نیروهای نظامی عربستان به حساب می آید چرا که به محض نفوذ نیروهای نظامی عربستان به عمق یک تا دو کیلومتری این استانها به محاصره ارتش یمن و انصارالله و کمیته های مردمی وابسته به آن درمی آیند و تارومار می شوند.

جمهوری اسلامی:رفع تحریم ها، فرصت ها و تهدیدها

«رفع تحریم ها، فرصت ها و تهدیدها»عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی به قلم سیدسروش صاحب فصول است که در آن می خوانید؛اقتصاد ایران پس از تحریم ها چه شرایطی پیدا می کند؟ این پرسشی است که طی چند روز اخیر ذهن تمام مردم را به خود مشغول کرده و هر کس در سطح زندگی و دایره فعالیت های اقتصادی و معیشتی به دنبال پاسخی برای آن است. اما مهم تر و فوری تر از تشریح و گمانه زنی شرایط اقتصاد کشور پس از لغو تحریم ها، توجه به اقتضائات و نیازهای ورود به این مرحله است. واقعیت این است که لغو و رفع تحریم ها برای اقتصادی مانند اقتصاد کشور ما با مجموعه ای از فرصت ها و تهدیدات همراه است که غفلت از این تهدیدات و دلخوش کردن به فرصت ها، خود مجموعه ای از مشکلات جدید را به همراه می آورد.

درک فرصت ها و شناسایی تهدیدها بی گمان حاصل نمی شود مگر با شناخت شرایط فعلی و ظرفیت ها و کاستی ها.
الف – یکی از تهدیدهای جدی در شرایط فعلی، فربه شدن بیش از اندازه انتظارات و توقعات جامعه از دولت و ایجاد امیدواری های غیرواقع بینانه از لغو تحریم ها است. نگاهی دقیق تر به شرایط اقتصادی کشور نشان می دهد که در یک دسته بندی کلی، اقتصاد ایران گرفتار دو مشکل عمده است؛ مشکلات ساختاری و روبنایی که البته بی ارتباط با گرفتاری های ساختاری نیستند. بخش عمده ای از مشکلات ساختاری اقتصاد کشورمان ارتباط مستقیمی با تحریم های چند سال اخیر نداشته اند و علل عمیق تری در پیدایش و استمرارشان نقش داشته است. به عنوان مثال وابستگی شدید به درآمدهای نفتی و حضور پررنگ نهاد دولت در اقتصاد از جمله مشکلاتی است که به یکی دو سال اخیر بلکه سه دهه گذشته و حتی پیش از آن نیز محدود نمی شود. نکته مهم این است که آثار زیان بار و پیامدهای خسارت بار این مشکلات در برهه ای مانند چند سال گذشته که دشمنان با وضع تحریم های سختگیرانه، درآمدهای نفتی ما را هدف قرار داده بودند، بیش از گذشته مشهود و محسوس شده است.

این دسته از مشکلات که اتفاقاً خطرناک تر و حل آنها در اولویت است، در کوتاه مدت و با رفع تحریم ها، قابل حل نیستند و چه بسا مجدداً مغفول واقع شوند. به همین دلیل، انتظار حل و فصل چنین مشکلاتی نمی تواند توقع منطقی باشد و طرح این انتظارات، جز دمیدن در توقعات بی جا معنای دیگری ندارد.

دسته دوم، مشکلات که بیشتر برای بدنه جامعه به چشم می آید و رگه های پررنگی از انتظار برای حل آنها را نیز می توان به روشنی در گفت و گوهای جاری مردم مشاهده کرد، مسائلی هستند که عمدتاً ریشه در همان مشکلات ساختاری دارند و با وضع تحریم ها، تشدید شده بودند. به عنوان مثال جهش شدید قیمت ارزهای مختلف در چند سال اخیر اگرچه تا حدودی معلول تحریم های بانکی و نفتی بود ولی ریشه این جهش را باید در اصرار بر اجرای سیاست نادرست تثبیت نرخ ارز طی دو دهه گذشته جستجو کرد چنانکه با وجود ادامه تحریم ها، دیدیم که نرخ دلار در محدوده سه هزار تومان باقی ماند چرا که این قیمت در واقع ارزش نسبی واقعی دلار نسبت به ریال بود. به همین خاطر نیز نباید انتظار داشت پس از لغو تحریم ها هم دلار به حد هزار تومان باز گردد.

در چنین شرایطی است که انتشار عکس های مردم درحالی که دلار و اسکناس 500 تومانی را کنار هم قرار داده بودند، نگران کننده است و به نظر می رسد دولت، رسانه ها و نخبگان جامعه باید اقدامات جدی و سریعی در زمینه مدیریت انتظارات جامعه از رفع تحریم ها انجام دهند.

ب – اقتصاد ایران پیش از دولت نهم با اقبال خوبی از سوی سرمایه گذاران خارجی مواجه بود. در دوران دولت نهم نیز با افزایش قیمت جهانی نفت، درآمدهای بی نظیری عاید کشور شد ولی در کمال تاسف در هیچ یک از این دو مقطع آن گونه که شایسته بود از فرصت های مناسب استفاده نشد. در دولت هشتم صرفاً به وارد کردن فناوری بسنده شد و در دولت نهم هم درآمدهای ارزشمند نفت صرف امور جاری شد. یادآوری این تجربه از آن جهت در شرایط فعلی ضروری است که ممکن است با رفع تحریم ها مجدداً شاهد حضور سرمایه گذاران و شرکت های دارای فناوری خارجی و افزایش درآمدهای نفتی باشیم. بنابر این مسئولان و فعالان اقتصادی باید این بار از تکرار اشتباهات قبلی پرهیز کنند و الگوی کسب و کارها را به گونه ای طراحی کنند که سرمایه گذاران و شرکت های خارجی، شرکای تولید کنندگان داخلی باشند نه رقبای آنان.

ج – در میان اهالی اقتصاد مشهور است که «سرمایه ترسو است». از این رو پایین بودن ریسک سیاسی و... جزو بدیهی ترین شروط هر سرمایه گذاری برای حضور در یک کشور است. با رفع تحریم ها این مانع بزرگ از سر راه سرمایه گذاران برداشته می شود ولی این، تمام مسئله نیست. حضور سرمایه گذاران اعم از داخلی و خارجی کافی نیست. این حضور زمانی مفید خواهد بود که سود و انتفاع سرمایه گذاری نیز چشم انداز روشنی داشته باشد. این افق امیدوار کننده هم نیازمند وجود قوانین مناسب و متناسب با شرایط جدید کشور، فضای مناسب کسب و کار، ایجاد امنیت در تبادلات، فراهم بودن زیرساخت های ارتباطی و... است.

رسالت:بد و خوب بیانیه لوزان

«بد و خوب بیانیه لوزان»عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم محمدکاظم انبارلویی است که در آن می خوانید؛بیانیه لوزان را نباید کم اهمیت تلقی کرد. این بیانیه حاوی مطالب مهمی است که باید در مورد آن تعمق کرد. پس از 18ماه گفتگو درباره مناقشه هسته ای در دولت یازدهم آن را باید محصول تلاش های دیپلماتیک در دولت جدید ارزیابی کرد. گفتگوهای هسته ای طی 11 سال گذشته هیچ گاه قطع نشده و در دولت های گذشته با فراز و نشیب های فراوانی روبه رو بوده است. در دولت های نهم و دهم این گفتگوها در حالی تداوم داشت که جهان مجبور بود ورود ایران به باشگاه هسته ای با غنی سازی 20 درصد را به رسمیت بشناسد. در همین دوره بود که پیشرفت های هسته ای ایران به نقطه برگشت ناپذیر رسید به گونه ای که حمله به تاسیسات هسته ای ایران ناممکن شد.

گزینه فشار سیاسی و اقتصادی هم جواب نداد، لذا دولت های زورگوی جهان مجبور شدند در گفتگوها تن به امتیاز دادن بدهند. فتنه 88 این امتیازدهی را به تاخیر انداخت اما خبر پیشرفت های هسته ای ایران روز به روز آنها را نگران تر می کرد. ضمن اینکه کاری جز افزودن بر حجم تحریم ها نداشتند. حاصل تحریم ها سرعت گرفتن پیشرفت های ایران در ابعاد فناوری های نوین از جمله هسته ای و نظامی بود. با روی کار آمدن دولت یازدهم اشتیاق غرب به مذاکرات و امتیاز دادن شدت گرفت اما به دلیل غرور و استکباری که داشت در دادن امتیازات خسّت به خرج می داد.

غرب در توافق ژنو غنی سازی هسته ای را پذیرفت اما حاضر به اعتراف آن نبود، توافق ژنو را تفسیرپذیر کرد و در این مدت به دنبال تفسیری بود که زیر بار حقوقی غنی سازی اورانیوم نرود اما در لوزان شمشیر و سپر را زمین گذاشت و مجبور شد مشروعیت دانش هسته ای در ایران را به رسمیت بشناسد و غنی سازی را حداقل زیر 5 درصد قبول کند و در مورد تحقیق و توسعه هم علی رغم ان قلت هایی که دارد، بپذیرد که کارهایی در ایران صورت گیرد. لحن بیانیه لوزان لحن کسی را دارد که التماس می کند تو را به خدا بیش از این پیشرفت نکنید. لذا محدودیت هایی را پیشنهاد می کند. آمریکایی ها همین وضعیت را در سال 88 پذیرفته بودند اما دل به فتنه و تغییر از درون بسته بودند. ولی چیزی عاید آنها نشد. اکنون می بینند دولت اقتدار خود را حفظ کرده است. لحن آنها درباره دولت و رهبری انقلاب تغییر کرده است و با احترام و تکریم سخن می گویند ضمن اینکه "لات بازی جهانی" خود را نمی خواهند فراموش کنند. آنها چشم دیدن نطنز و فردو را نداشتند، از آب سنگین اراک هراس داشتند و به چیزی جز ویرانی و شخم زدن این سه مرکز با بمب و موشک رضایت نمی دادند اما خودشان هم می دانستند این کار عملی نیست.

اگر بود یک لحظه تردید نمی کردند. لذا 1+5 در لوزان دستها را بالا بردند و این حق را در بیانیه مشترک به رسمیت شناختند. به همین دلیل در عکس یادگاری زیاد خوشحالی نکردند، به هم دست ندادند و تبریک هم نگفتند و در برابر دوربین ها وزرای خارجه همدیگر را در آغوش نگرفتند.

آنها در بیانیه اعتراف کردند" ایران برنامه صلح آمیز هسته ای خود را دنبال می کند"، "نطنز به عنوان مرکز غنی سازی ایران می ماند"، "تحقیق و توسعه غنی سازی در ایران بر روی ماشین های سانتریفیوژ بر اساس یک جدول زمانی و سطح توافق شده انجام می گیرد "و...

این ادبیات هسته ای با ادبیات هسته ای چارواداری 6 قطعنامه سازمان ملل و قطعنامه های تحریم اتحادیه اروپا و کاخ سفید و کنگره آمریکا متفاوت است. بعد هم گفته اند اگر چنین و چنان شود قطعنامه های شورای امنیت و نیز تحریم های اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا لغو خواهد شد. این نوع "غلط کردم" گفتن 6 قدرت جهانی است. این دستاورد را نباید دستکم بگیریم لذا باید از تیم هسته ای به خاطر مقاومت در برابر زورگویی های غرب و بویژه آمریکا تشکر کرد. این وجه خوب بیانیه لوزان است ضمن اینکه بیانیه، یک بیانیه حقوقی الزام آور نیست و ممکن است تفسیرهای متفاوتی از آن شود کما اینکه آمریکایی ها از همان ابتدا تفسیرها و روایت های خود را بیان کردند. اما واکنش اوباما و نتانیاهو چیزی را عوض نکرد و نتوانست صورت مسئله عقب نشینی آنها در افکار عمومی جهان را عوض کند.

اوباما تصریح کرد که نمی توانستند گزینه نظامی یا فشار و تحریم ها را دنبال کنند لذا مجبور به تن دادن به راه حل سوم شدند و این راه به دلیل مقاومت ملت ایران و رشادت دانشمندان هسته ای بویژه شهدای هسته ای اجتناب ناپذیر بود.

با همه این اوصاف بیانیه لوزان یک تفاهم نامه است و هیچ ارزش اجرایی ندارد. ما هنوز تا متن توافق که دقت های حقوقی و تضمین های لازم در آن لحاظ شده باشد فاصله ای حداقل به مدت سه ماه داریم.

واکنش ها در برابر این بیانیه فوق العاده باید هوشمندانه باشدو از هر گونه ذوق زدگی و قهرمان سازی باید پرهیز شود، چرا که راه
پر سنگلاخی را در پیش داریم و نباید از آن راضی بود، چرا که در ازای چیزی که هنوز دریافت نکرده ایم امتیازات فوق العاده ای داده شده است که حاصل خون شهیدان هسته ای و دانشمندان دلسوز و زحمتکش در حوزه فناوری صلح آمیز هسته ای بوده است.

بیانیه لوزان یک تفسیر فنی دارد که رضایت بخش نیست. داده ها فوق العاده سخاوتمندانه بوده است.

ما می توانستیم در خصوص امتیازاتی که دادیم چانه زنی بیشتری کنیم و این قدر سخاوت به خرج ندهیم. بویژه اینکه بخشی از این امتیازات به دلیل اعتمادسازی نقداً پرداخت شده است. پذیرفتن پروتکل الحاقی با دقت هایی به لحاظ استقلال ملی باید همراه باشد و مجلس حتماً در این مورد حرف ملت را خواهد زد. در این مورد ملاحظات امنیت ملی رعایت نشده است و این را از مفاد "بد" بیانیه لوزان باید تلقی کرد. باید توازنی بین "داده ها" و "ستاده ها" وجود داشته باشد.

آقای صالحی مسئول فنی "تیم مذاکره کننده" باید به سئوالات و دغدغه هایی که در این مورد وجود دارد پاسخگو باشد. ما در آستانه تصمیم سازی و تصمیم گیری در سطح ملی هستیم که به لحاظ تاریخی فوق العاده مهم است. نباید هیچ ابهامی در این مورد وجود داشته باشد. البته مردم توقع فتح الفتوح در این مورد ندارند اما نباید به سمتی هم رفت که برخی بر این تفاهم یا توافق، نام تلخ "ترکمانچای" را بگذارند.

قرار نیست در خصوص خوب و بد بیانیه لوزان یک دو قطبی در جامعه شکل گیرد. برای این حالت غرب سناریو دارد. لذا هم دولت و هم موافقان و مخالفان باید این مراقبت را داشته باشند که تصویری درست از موضوع داشته باشند. بزرگ نمایی و کوچک نمایی دستاوردها همان قدر مخرب است که در مورد امتیازات داده شده همین مسیر طی شود، باید واقع بین بود.

دولت سه ماه مهلت دارد ابهامات را حل کند و به پرسش های پیش روی افکار عمومی پاسخ دهد تا هزینه این تصمیم گیری برای ملت حداقل باشد. نباید آنچه می دهیم دقیق و با اندازه گیری دقیق و آنچه قرار است بگیریم تفسیرپذیر و نسیه باشد. ملت به چیزی جز لغو یکباره تحریم ها آن هم یکجا و همزمان رضایت نمی دهد. اینکه غربی ها دل خود را به تعلیق آن هم 10 ساله و 15 ساله خوش کنند، یک سراب است. خطوط قرمز مردم و رهبری در حقوق هسته ای باید رعایت شود. هیچ دولتی نمی تواند از این خطوط عبور کند. لغو تحریم ها پس از اجرای توافق و یا انجام تعهدات ایران یک نیرنگ کثیف است. بیانیه لوزان در روشنگری نسبت به رعایت حقوق ملت کاستی هایی دارد که باید در متن حقوقی که قرار است طی سه ماه تا تیرماه سال جاری تدوین شود، رفع گردد. همه چیز باید صریح و روشن و بدون ابهام باشد. بین آنچه می دهیم و آنچه می گیریم باید توازن وجود داشته باشد. البته برای آنچه از دست می دهیم نباید عزا گرفت و برای آنچه هم به دست می آوریم جشن و پایکوبی معنا ندارد.توافق هسته ای یک قرارداد بین ایران و 6 قدرت جهانی است که ما را از یک گردنه صعب العبور می گذراند و به قله پیشرفت های هر چه بیشتر ایران نزدیک می کند. این عبور باید صبورانه، هوشیارانه و قهرمانانه صورت گیرد.

قدس:بازی دو سر باخت عربستان

«بازی دو سر باخت عربستان»عنوان یادداشت روز روزنامه قدس به قلم دکتر حسن حسن زاده است که در آن می خوانید؛نظام سعودی در زمان حاضر یکی از سخت ترین مراحل تاریخ خود را می گذراند و نظر به حساسیت این نظام، سران آل سعود، به هر تغییری از یک سو و تمرکز امتیازات در دست خانواده حاکم از سوی دیگر، هر اصلاح نسبی را خطری بزرگ برای نظام کنونی می دانند.

این کشوربه عنوان بزرگترین مدافع منافع غرب، بویژه آمریکا در منطقه تصمیم دارد بودجه نظامی خود را در سالهای آینده تا هفت برابر افزایش دهد . در بحرین حتی به قیمت استخدام نیروهای نظامی به مقابله با مردم پرداخته و درجریان اعتراضهای مصر نیز نقشی ارتجاعی ایفا کرده است؛ به طوری که در ابتدا و در روزهای نخست انقلاب و اعتراضها در مصر، از «حسنی مبارک» رئیس جمهور مصر حمایت و پشتیبانی کرد. بعدها ریاض کمکهای میلیاردی خود را برای حمایت و پشتیبانی از رژیم نظامی قبل و بعد از حاکمیت «محمد مرسی» اختصاص داد. ضمن اینکه پشتیبانی و حمایتهای گسترده عربستان از نیروهای ضد انقلابی در دو کشور بحرین و مصر با تلاشها و فعالیتهای این کشور در سوریه در تقابل آشکار قرار دارد. این کشور در موضوع سوریه ، موضع «مخالفت با شرایط کنونی و موجود» را در پیش گرفته و بر حمایت و پشتیبانی از مخالفان سیاسی و نظامی رئیس جمهور سوریه و حکومت وی تأکید غیر قابل انعطافی دارد.

از سوی دیگر پیگیری و تلاش ایران برای دستیابی به صنایع هسته ای تأثیر زیادی بر شکل گیری دستور کار منطقه ای این کشور داشته و تهدید بسیار مهمی برای خود تلقی کرده است، به طوری که این کشور به شکل علنی ویا غیر مستقیم به یکی از مخالفان جدی مذاکرات تبدیل شد .

به هر حال باید اذعان کرد که تمامی این اقدامها و تلاشها در راستای رویکردی است که عربستان از گذشته و پیش از آغاز بهار عربی اتخاذ کرده بود، اما پس از آن به اقدامهای خود شدت بخشید، به طوری که در صدد بر آمد قاطعانه تر از گذشته با مسایل منطقه ای برخورد کند و با تمام قدرت به منظور تغییر شکل نقشه اتحاد منطقه و دستیابی به منافع خود تلاش نماید.

وبه همین منظور است که این بار با شدت بیشتری وارد جنگ با یمن شده و حتی ننگ همکاری با اسراییل را هم به جان خریده است تا به این وسیله هم نقش منطقه ای خود را در جهت منافع غربی ها به درستی ایفا کرده باشد و هم بتواند منافع کسب شده از دهه های گذشته ناشی از دست نشاندگی حاکمان یمن را حفظ کند . منافعی که حداقل آن به اجاره گرفتن سه استان یمن به نفع سعودی هاست. بنابراین اگر از لحاظ تاریخی به این موضوع بنگریم، درمی یابیم که عربستان همواره خواهان نوعی رویکرد خاص در تقابلات خود بوده است، رویکردی با ریزه کاری های خاص و تا حد زیادی ارتجاعی.

عربستان حتی در موضوع سوریه نیز ترجیح می داد که متحد تاریخی خود یعنی آمریکا، از اپوزیسیون و گروه های مخالف بشار اسد بیشتراز اینها حمایت و پشتیبانی کند، بنابراین زمانی که متوجه شد آمریکا با اقدامها و تلاشهای این کشور به منظور تضعیف ایران و بشار اسد آن طوری که مایل است همراهی نمی کند، بسیار خشمگین و عصبانی شد و این بار در یمن مستقیم به صحنه آمد تا جلوی تزلزل سیاسی خود را بگیرد، غافل از آن که امروز این کشور در شرایطی قرار دارد که هر اقدامی به ضرر اوست و این به دلیل ناتوانی در اتخاذ سیاستهای مستقل و معقول در ارتباط با مسایل بحق داخلی و منطقه ای است.

سیاست روز:مردم هم توقع معجزه ندارند

«مردم هم توقع معجزه ندارند»عنوان سرمقاله روزنامه سیاست روز به قلم سیاوش کاویانی است که در آن می خوانید؛این که تاکید می شود، درباره موضوعی یا اتفاقی بزرگنمایی نشود، یا بر سر آن جنجالی صورت نگیرد، حرف درستی است، چون اگر با این بزرگنمایی، توقعاتی در میان افکار عمومی ایجاد شود، آنگاه که آن موضوع و اتفاق از واقعیت فاصله گرفت، به هر دلیلی، پاسخ دادن به افکار عمومی بسیار مشکل خواهد شد.

ایجاد توقع و انتظار خارج از ظرفیت هایی که وجود دارد، هزینه های زیادی را برای کشور می تراشد. این هزینه ها از هر جنبه و نظر، مادی و معنوی، باعث می شود که مردم نسبت به دستاوردی که قرار بود با گفت وگو و مذاکره به دست بیاید، دلسرد شوند. به همین خاطر تیمی که به دنبال دستیابی به یک هدف و منظور است، باید سعی کند تا سطح توقعات جامعه را نه تنها بالا نبرد، بلکه به پایین آوردن آن اقدام کند.

اکنون که گفت وگوهای هسته ای، شاید روزهای پایانی خود را سپری می کند و می رود تا احتمالاً به یک توافق نهایی برسد، بدون اغراق و بزرگنمایی، این یک دستاورد برای جمهوری اسلامی ایران است که ثابت کند و افکار عمومی جهان را اقناع کند که فعالیت های هسته ای ایران صلح آمیز است. باید توجه داشت که با وجود رسانه های گسترده نظام سلطه، افکار عمومی مردم دنیا هم با سیاست های منفی تبلیغی علیه ایران همراهی می کردند. اکنون این همراهی شکننده شده و بسیاری از مردم جهان هم پی به دروغ بزرگ آمریکا و غرب علیه ایران برده اند.

موضوع مهم در این بحث این است که، گرچه هنوز توافقی به دست نیامده است، اما راه آن با استمرار گفت وگوهای هسته ای هموار شده است، اما این که یک بیانیه سیاسی و تأثیرات آن اینگونه مورد توجه قرار گیرد، به صلاح نیست. چرا؟ برای این که اگر این توافق هم انجام شود ولی اتفاقی در امور اقتصادی و معیشت مردم هم نیفتد، مردم با خود چه فکری خواهند کرد؟!

اقتصاد دانان هم تأکید دارند که، برچیده شدن همه تحریم هایی که علیه ایران به خاطر موضوع هسته ای وضع شده، گره اقتصادی کشور را باز نمی کند.

هنگامی که خبر بیانیه لوزان منتشر شد، عده ای از مردم به خاطر آن ابراز خرسندی و شادمانی کردند، عده ای به فرودگاه رفتند تا از بازگشت تیم هسته ای کشورمان استقبال کنند، بدون شک کار تیم هسته ای، سخت و دشوار است. یک کشور در مقابل ۶ کشور که خود را قدرت جهانی می دانند، هماوردی دو طرفه، به مانند میدان شطرنج است. شطرنجی که یک طرف صحنه آن ایران نشسته و طرف دیگر ۶ کشور دنیا. بازی سنگین و نفس گیر است و برای هدایت بازی نیاز به همدلی میان نقش آفرینان تیم ایرانی است. مهمترین حامی این تیم رهبری انقلاب اسلامی و مردمی هستند که در این سال ها توانسته اند با ایستادگی خود، حامیان و مشوقان تیم باشند.

مردم به خوبی در جریان روند گفت وگوهای هسته ای و مواضع طرف مقابل قرار دارند و به خوبی اخبار این تحولات را رصد می کنند. آنها به خوبی می دانند که طرف مقابل، قابل اعتماد نیست و باید در این نبرد، هوشیاری و هوشمندی تیم هسته ای مهمترین موضوع باشد، چون احتمال نیرنگ آمریکا در این صفحه شطرنج بسیار محتمل است، در واقع یقین است.

مردم در این موضوع شاخص و نماد خوبی هستند که متوجه شویم، طرف مقابل یعنی آمریکا، تا چه اندازه در بیانیه لوزان، حسن نیت دارد و تا چه اندازه ایران به اهداف خود رسیده است.

ابراز خوشحالی و شادمانی مردم هم یکی از عوامل مهم این موفقیت است. به عنوان مثال هنگامی که تیم ملی فوتبال کشورمان در یک بازی بین المللی با پیروزی به خانه باز می گردد، مردم خودجوش برای ابراز احساسات خود، به خیابان ها می آیند و شادی خود را نشان می دهند، تعداد آنها هم قابل توجه است و می توان ادعا کرد که قاطبه مردم از این اتفاق خشنود هستند.

در یکی دو روز گذشته مردم به خاطر بیانیه «لوزان» به خیابان ها آمدند. تعداد آنها زیاد هم نبود بلکه با جمعیتی قلیل به خیابان آمدند. این اتفاق نشان می دهد که مردم از چند و چون نتایج گفت وگوها آگاه هستند و به خوبی درک می کنند که اکنون زمان بروز شادمانی نیست، چرا که همچنان نتایج گفت وگوها در ابهام است و نمی توان برای آن با شرایط موجود قضاوت کرد و البته به خوبی هم می دانند که اگر هم توافق نهایی به دست بیاید، باز هم تحول اقتصادی در کشور اتفاق نخواهد افتاد، مردم آگاه هستند که مشکلات اقتصادی کشور به تحریم ها ارتباط مستقیم ندارد، بلکه حل مشکلات اقتصادی کشور تنها با توجه به توصیه ها و برنامه هایی است که رهبر معظم انقلاب بارها بر آنها تاکید کرده اند. حمایت از تولید داخلی، عزم ملی و مدیریت جهادی، کار و تلاش و از همه مهمتر اقتصاد مقاومتی.

جمهوری اسلامی ایران در جریان گفت وگوهای هسته ای هر نتیجه ای حاصل شود، بازنده آن نخواهد بود. چه توافق بشود و چه نشود، پیروز میدان شطرنج هسته ای، جمهوری اسلامی ایران است. اگر توافق نشود، ایران چیزی را از دست نداده، بلکه اتفاقاً، وضعیت فعالیت های صلح آمیز هسته ای به شرایط قبل باز می گردد و اگر هم توافق بشود، فعالیت های هسته ای هر چند براساس توافق، محدودیت هایی را تحمل خواهد کرد، اما حقانیت ایران اثبات خواهد شد و بخشی از تحریم ها هم برچیده می شود.مردم هم توقع معجزه از توافق احتمالی هسته ای ندارند.

وطن امروز:غیبت ملت در جشن دولت

«غیبت ملت در جشن دولت»عنوان سرمقاله روزنامه وطن امروز به قلم سیدعابدین نورالدینی است که در آن می خوانید؛ 1- آقای روحانی قبل از آنکه به دنبال حل کردن سایر مسائل اختلافی با آمریکا باشد، ابتدا باید چاره ای برای همین موضوعی که فعلا درگیر آن هستند، یعنی موضوع هسته ای تدبیر کنند! هنوز موضوع هسته ای به جایی نرسیده است! مذاکره با آمریکا برای لغو تحریم ها آغاز شد و این مذاکرات هنوز هیچ دستاوردی برای مردم ایران نداشته است! به رغم تعطیلی و توقف بخش مهمی از صنعت هسته ای ایران، مذاکره تیم هسته ای آقای ظریف برای مردم ایران چه آورده ای داشت که اکنون در میانه راه مذاکرات، برای حل سایر موارد اختلافی ابراز تمایل می شود؟! یک واقعیتی وجود دارد و آن این است که رفتار و ادبیات دولت در قبال مذاکرات مدتی است با مطالبات ملت از این مذاکرات فاصله گرفته است. یعنی آن اهتمام لازم برای رعایت انطباق مطالبات دولت و ملت مشاهده نمی شود. گفت وگوهای هسته ای در ابتدا با محوریت «مذاکره برای لغو تحریم ها» آغاز شد اما اکنون پس از ماه ها گفت وگوهای دوجانبه و چندجانبه، گویا برخی به دنبال آن هستند که «مذاکره برای توافق» جایگزین مذاکره برای لغو تحریم ها شود! خب! این قطعا موجب سلب اعتماد عمومی می شود. دولت باید نهایت تلاش خود را انجام دهد که در افکار عمومی به عنوان نماینده ملت در مذاکرات هسته ای پذیرفته شود!
2- دولتی ها توافق لوزان را روی دست گرفتند و به رغم تمهیدات فراوان با استقبال عمومی مواجه نشدند!

در واقع به غیر از آنکه روایت دولت های آمریکا و ایران از توافق لوزان متفاوت و بعضا متناقض بوده است، در ایران نیز می توان یک نوع دوگانگی در برآورد از توافق لوزان را مشاهده کرد. دولت که به نمایندگی از ملت به مذاکرات هسته ای رفته است، معتقد است آنچه در لوزان انجام داده، مطالبات عمومی بویژه درباره لغو تحریم ها را محقق می کند! دولتی ها توافق لوزان را جشن گرفتند و وزرا به ظریف، ظریف به وزرا، روحانی به ظریف و ظریف به روحانی تبریک گفتند! اما طی این 2 روز همه ما دیدیم که واکنش مردم به توافق لوزان، با واکنش دولت متفاوت بود. گزاره ها و نشانه هایی که حاکی از همزبانی مردم و دولت درباره توافق لوزان باشد دیده نشده است. حتی به رغم تمهیدات گسترده برای ایجاد یک کارناوال خیابانی در حمایت از این توافق، توفیق چندانی به دست نیاوردند. توئیت معنادار ظریف درباره تجمع ساعت 20 جمعه و نیز سخنرانی روحانی یک ساعت قبل از زمان تجمع هم باعث نشد یک تجمع خیابانی قابل توجه در حمایت از توافق لوزان به دست آید. جالب آنکه اقدامات غیر منطقی صدا و سیما برای تهییج و تحریک افکار عمومی برای دفاع از توافق لوزان هم باعث تهییج و تحریک مردم برای آمدن به خیابان نشد. به هر حال پروژه دیپلماسی خیابانی ناکام ماند و به جای آنکه نشانگر همزبانی دولت و ملت در موضوع مذاکرات باشد، روایتگر یک شکاف نگران کننده شد!

3- «تردید»! این مهم ترین پیامی است که از رفتار مردم نسبت به توافق لوزان می توان دریافت کرد. البته این به معنای ناامیدی نیست اما کاملا مشخص است که محاسبات عمومی نسبت به مقوله تحریم ها و مذاکرات هسته ای نسبت به گذشته تغییر کرده است. متاسفانه این تردید می تواند به مرور باعث ایجاد بی اعتمادی میان ملت و دولت شود! تغییر رفتار مردم نسبت به مذاکرات هسته ای و نتیجه بخش بودن آن البته دلایل متعددی دارد.

اول، نقدهای جریان فعلی حاکم بر قوه مجریه به مذاکرات هسته ای گذشته و مقوله تحریم ها اساسا فاقد بنیان های عقلی و صرفا متکی بر هیجان ها و احساسات عامه پسند بود. آنها با تعابیر توده پسند تفسیری از مذاکرات و موضوع هسته ای مطرح کردند که حل مشکل معیشت و تحریم را وابسته به صرفا مذاکره با آمریکا کرده بود. یعنی افکار عمومی حل موضوع هسته ای و مخاصمه آمریکا با ایران را عامل بهبود معیشت و یک امر ساده می دانست. وعده های روحانی در انتخابات نیز بر همین انتقادات احساسی مبتنی بود. وعده حل مشکلات در 100 روز نیز مبتنی بر همین رفتار و ادبیات عامه پسند بود. در واقع یک نوع ساده انگاری و سطحی نگری نسبت به مقوله هسته ای و تحریم ها توزیع شد! اکنون با گذشت یک سال و نیم از مذاکرات اما تناقض نقدها و وعده ها با آنچه رخ داده را درک کرده و تا حدودی با واقعیت موضوع آشنا شده اند.

دوم، دولتی ها باید نسبت به مخدوش شدن صداقت خود در جامعه هوشیار باشند! آنچه دولتی ها درباره توافق ژنو روایت کردند به مرور رنگ باخت و به مرور صحت انتقادات نسبت به محتوای این توافق آشکار شد. در واقع جامعه متوجه شد که روایت اولیه دولتی ها از مذاکرات و توافق ژنو چندان با واقعیت تطابق نداشت. از سوی دیگر طرح دغدغه های حزبی از سوی ظریف در مذاکرات بر اعتماد مردم نسبت به دولت اثر گذاشت. اصرار دولتی ها بر محرمانه ماندن متن مذاکرات و به عبارتی مخفی کاری آنها هم تاحدودی افکار عمومی را مردد کرد. در واقع هرچه زمان گذشت امید جامعه نسبت به نتیجه بخش بودن مذاکرات کمرنگ شد و این منجر به بی اعتمادی و شکاف خواهد شد. برخی آمارهایی عجیب مدعی بهبود شاخص های اقتصادی هم در این ماجرا بی تاثیر نبوده و نیست. آمارهایی که نتیجه و اثر آن بر سفره مردم قابل مشاهده نبود.

سوم، جامعه شاهد آن بود که دولت به غیر از مذاکرات و امید به گشایش خارجی تقریبا هیچ تحرک قابل تاملی در سایر حوزه ها برای بهبود وضعیت معیشتی مردم وجود ندارد. اگرچه اکثر مردم طرفدار توافق هسته ای هستند اما سکون و کم تحرکی دولت در این حوزه سوال برانگیز بوده است! چراکه مردم تبعات و هزینه های قمار یک دولت بر مذاکرات هسته ای را می دانند.

چهارم، رفتار آمریکا در طول مذاکرات و ادبیات توهین آمیز آنها نسبت به دولت و مردم ایران نیز می تواند در ایجاد شکاف میان ملت و دولت موثر باشد. مقامات آمریکایی بارها مدعی شده اند دولت ایران ناگزیر از نشستن پای میز مذاکره بود و به نوعی این ادعا را مرتبا تکرار می کردند که کلید حل مشکلات ایران در اختیار آنها است! رئیس جمهور آمریکا بارها مدعی شد نتیجه انتخابات ریاست جمهوری 92، محصول فرآیندی است که او با کلید زدن تحریم ها ایجاد کرد! آنها همچنین مدعی شدند که بقای دولت نیز وابسته به توافق است! در واقع ادعاهای گزاف آمریکایی ها می گوید ظهور و بقای دولت ایران وابسته به اهرم هایی است که در اختیار کاخ سفید است. این قبیل رفتارهای متبخترانه و انفعال دولت در قبال آن نیز نوعی سرخوردگی را منجر می شود.

به هر حال به هر دلیلی که باشد مردم آنگونه که دولتی ها تصور می کردند از توافق لوزان استقبال نکردند. شاید برخی فکر می کردند مردمی که باخت مقابل آرژانتین یا بوسنی را جشن می گیرند، براساس همان معادله توافق لوزان را هم جشن خواهند گرفت اما در عمل این اتفاق نیفتاد! واقعیت این است که مردم هم دیگر به کسی چک سفید امضا نمی دهند! این البته موضوع خوشایندی است و این امیدواری را ایجاد می کند که حداقل در 3 ماه آینده تلاشی برای جلب اعتماد ملت صورت گیرد.
***
شاید به جز ادعای جان کری مبنی بر مادام العمر بودن اجرای پروتکل الحاقی توسط ایران، تقریبا هیچکدام از مفادی که در آمریکا درباره مفاد توافق لوزان گفته و نوشته شد، برای ما در ایران تازگی نداشت! در واقع ما در ایران شوکه نشدیم! رآکتور آب سنگین اراک همان اسفند 1392 که آمریکایی ها در مذاکرات پیشنهاد بازطراحی آن را دادند، دیگر قرار نبود افتتاح شود! نطنز نیز تنها با 5 هزار سانتریفیوژ قدیمی و برای غنی سازی اورانیوم به میزان 67/3 درصد فعالیت می کند. 13 هزار سانتریفیوژ ایران بلااستفاده خواهد ماند.

قرار است فردو به یک تراژدی ملی تبدیل شود. تاسیساتی که زیر کوه ایجاد شد و فلسفه آن امن بودن در مقابل حملات نظامی دشمن بود، حالا قرار است به یک پارک تحقیقاتی تبدیل شود! جواد ظریف فقط توضیح دهد این چه توافقی است که می گوید غنی سازی را روی زمین انجام دهید و تحقیقات را زیر زمین! آیا این اتفاق جوک نیست! از آن مضحک تر، اخذ رضایت طرف آمریکایی برای چرخش 1000 سانتریفیوژ بدون تزریق گاز در فردو است! «سانتریفیوژهای عقیم» هم آیا یک دستاورد هسته ای به شمار می رود؟ ماجرای ذخایر هم از مدت ها قبل مشخص بود! با هر فرمولی که باشد، چه ذخایر اورانیوم غنی شده ایران به روسیه منتقل شود و چه براساس یک زمان بندی ثابت تبدیل به اکسید شود، ایران حق ندارد بیشتر از 300 کیلوگرم اورانیوم غنی شده زیر 5 درصد داشته باشد!
حالا آقایان بگویند! اینها شادی دارد؟ باید برای آن جشن گرفت؟!

حمایت:پازل تحولات یمن

«پازل تحولات یمن»عنوان یادداشت روز روزنامه حمایت به قلم دکتر محمد حسن قدیری ابیانه است که در آن می خوانید؛تحولات اخیر یمن، تحولاتی استراتژیک است که بر اوضاع منطقه تاثیری شگرف دارد. اهمیت راهبردی باب المندب که یمن بر آن مشرف است، از اهمیت تنگه هرمز نیز به مراتب بیشتر است، چرا که در صورت مسدود شدن این آبراه حیاتی، کشتی ها مجبور خواهند بود برای تردد میان دریای مدیترانه و اقیانوس هند (از غرب به شرق) دور تا دور قاره آفریقا را بپیمایند و در این صورت وقت و هزینه بسیار زیادی بر حمل و نقل دریایی تحمیل خواهد گردید. علاوه بر این، بخش قابل توجهی از نفت عربستان برای رسیدن به کشورهای آسیایی از باب المندب عبور می کند و در صورت مسدود شدن، بخش مهمی از درآمدهای عربستان از دست خواهد رفت. جمعیت 23 میلیون نفری فقیر اما مقاوم یمن و پیروزی مردم و حاکمیت آنان بر کشورشان بر اثر انقلابی که حادث شده است، خطر بسیار بزرگی هم برای آمریکا، اسرائیل و غرب و هم برای عربستان سعودی به شمار می آید. به همین جهت، غرب تمام تلاش خود را به کار گرفته است که مردم بر این کشور دارای موقعیت استراتژیک مسلط نشوند و همواره عوامل دست نشانده غرب در این کشور حاکم بوده اند. در برهه ای از زمان، حتی اتحاد جماهیر شوروی سعی داشت بر این منطقه مسلط شود. به هر حال هر کشوری در منطقه که در آن انقلاب رخ دهد، مردم در آن به ارکان حاکمیت راه یابند و خواست مردم، اداره سرزمین شان با مشی مردمسالاری باشد، به خصوص مردمسالاری دینی، عربستان سعودی که مرتجع ترین کشور جهان است، احساس خطر می نماید.

مردم عربستان هیچ نقشی در اداره کشورشان ندارند و لذا وحشت عربستان نه از تحولات یمن بلکه از مردم سرزمین خود است، از این باب که ممکن است شهروندان سعودی روزی بخواهند بر سرنوشت خود حاکم شده و شاهزاده های سوار بر گرده مردم جزیرة العرب را از اریکه قدرت به زیر بکشند.

تا زمانی که انقلاب اسلامی واقع نشده بود- هر چند ایران کشوری شیعی محسوب می گردید- به خاطر حاکمیت رژیم دیکتاتوری در ایران مشکلی بین حکومت شاه با حاکمیت های سلطنتی در منطقه وجود نداشت و همگی بردگان یک ارباب بودند. اما زمانی که انقلاب به پیروزی رسید و حکومت مردمسالار دینی به قدرت گرفت، رهبران سعودی احساس وحشتی نمودند که از جنس ترس از حمله نظامی نبود. حاکمان جزیرة العرب از این امکان نگران بودند که مردم عربستان نیز بخواهند چنین تحولی را در کشور خود تجربه کنند. لذا تبلیغات علیه ایران با عناوینی چون شیعی و غیرعربی را آغاز نمودند.

با پیروزی مسلمانان در عراق بر اشغالگران آمریکایی و برگزاری انتخابات در آن کشور، عربستان دیگر نتوانست ادّعای غیرعرب بودن را به مردم عراق وارد کند اما همواره تبلیغ می کرد که اکثریت شیعه هستند. در لبنان، با پیروزی های چشمگیر حزب الله، عربستان نتوانست ادعای غیرعرب بودن آنان را سر دهد بلکه شعار شیعه بودن رزمندگان مقاومت را مطرح می نمود، امّا درباره حماس، اخوان المسلمین و تونس این حربه کاملاً از دست آنان گرفته شد زیرا قادر نبود ادعا کند که عرب و سنی نیستند.

حاکمان سعودی از سرنگونی حسنی مبارک ناراحت بودند زیرا در این کشور عربی و سنّی انتخابات برگزار شد و نوعی جمهوریت مستقر گردید، لذا به کودتا علیه رئیس جمهور منتخب و روی کار آوردن السیسی مبادرت نمود و اخوان المسلمین را در لیست گروه های تروریستی قرار داد. تمام این اقدامات از جمله در تونس، عراق، سوریه و بحرین، باعث بر باد رفتن سرمایه گذاری های خاندان آل سعود برای ترویج حاکمیت خود و عقیده وهابیت که به بیش از صدها میلیارد دلار بالغ می گشت، گردید. بر خلاف خواسته آنان، امروزه شاهد شکل گرفتن تنفر عمومی در بین مسلمانان و اعراب و از جمله اهل سنت نسبت به خاندان سعودی در عربستان هستیم و چنین تنفری در ادوار گذشته بی سابقه بوده است و اکنون در بحرین، عراق، لبنان و سوریه شعار مرگ و لعن بر آل سعود در کنار شعار مرگ بر آمریکا و اسرائیل به گوش می رسد.

روی آوردن به حمله نظامی به مردم یمن، نشانگر شکست تبلیغات هنگفتی است که عربستان سالیان طولانی برای آن هزینه کرده بود. اما این حملات هوایی نتوانست مقاومت مردم یمن را در هم بشکند و در عوض موجب بالا گرفتن تنفر در بین شیعیان و اهل سنت این کشور گردید. در حالی که عربستان با حمایت هم پیمانان خود در حال ارتکاب جنایت علیه بشریت و کشتار غیرنظامیان در یمن است، شاهدیم که حوثی های آگاه از اهمیت راهبردی کشورشان، پیشروی در داخل یمن را ادامه داده و عدن را از دست هواداران منصور هادی خارج کرده و کنترل آن را به دست گرفتند.

کنترل شهرها و مناطقی که بر تنگه باب المندب مشرف است، از دیگر دستاوردهای جنبش انصارالله است به نحوی که برخی کشورها از جمله مصر که زمزمه مداخله نظامی در این کشور را داشتند، از موضع خود برای عملیات زمینی عقب نشینی کرده اند. در این میان برخی کشورهای نیازمند به دلارهای آمریکایی نیز حاضر شدند، چوب حراج به خود و مواضعشان بزنند که از آن جمله می توان به ترکیه اشاره کرد. در حقیقت می توان کارگردانی این سناریو که به عهده ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی است را در حوادث یمن به وضوح مشاهده کرد کما اینکه گزارشاتی از شرکت جنگنده های اسرائیلی و کاربرد سلاح های صهیونیستی و غیرمجاز منتشر شده است. این وقایع، خامی حاکمان جدید عربستان را به منصه ظهور می رساند که گمان می کنند می توانند با توسل به زور بر ایمان و عقیده ملتی فائق آیند.

پیروزی مردم افغانستان بر دو ابر قدرت شوروی و آمریکا، شکست آمریکا و هم پیمانانش در عراق و سوریه و ابقای بشار اسد، عجز اسرائیل در شکست دادن حزب الله و حماس همه و همه گویای این حقیقت است که سرانجام این جنگ، چیزی شکست و نابودی برای آتش افروزان و پیروزی رهبری هوشمند و مردم آگاه یمن، ثمری دیگری نخواهد داشت و همانگونه که حضرت امام (ره) فرمودند: «خون بر شمشیر پیروز است». حرکت انصارالله به سمت کنترل کامل یمن است و با توجه به اینکه بخش هایی از این کشور تحت اشغال سعودی است، حتی این توجیه وجود دارد که جنبش انصارالله برای دفاع از خود به مرزهای امروزی سعودی حمله کند و برای آزادسازی مناطقی از یمن که به سال ها پیش به اشغال عربستان درآمده بود نیز خیز بردارد.

عربستان سعودی با این تهاجم، زیربنای حاکمیت خود بر جزیرة العرب را متزلزل کرد و آمریکا، اسرائیل و عربستان باید منتظر ضربات سنگین مردم یمن بوده و شاهد فتح یکی از کشورهای استراتژیک تحت بیداری اسلامی باشند. عربستان تنها کشوری است که به نام خاندانی وابسته شناخته می شود؛ کشوری که مهد اسلام و محل تولد پیامبر گرامی (ص) است، اگر بناست نام خاندانی بر آن باشد، باید به نام خاندان پیامبر(ص) نامگذاری شود.

جوان:بیانیه لوزان و دشواری های پیش رو

«بیانیه لوزان و دشواری های پیش رو»عنوان یادداشت روز روزنامه جوان به قلم عباس حاجی نجاری است که در آن می خوانید؛مذاکرات فشرده و نفسگیر تیم مذاکره کننده هسته ای ایران با گروه 1+5 در لوزان اگرچه به صدور بیانیه ای منتهی شد که واجد نقاط مثبت و منفی در روند فعالیت های هسته ای ایران است، اما مانند توافقات اولیه منشأ تفاسیر و برداشت های متفاوتی شده است که طی دو روز اخیر فضای رسانه ها را به خود اختصاص داده است.

پس از انتشار بیانیه لوزان در مصاحبه مشترک مطبوعاتی آقای ظریف و نماینده اتحادیه اروپا که وجه بارز و قابل تقدیر آن پذیرش رسمی غنی سازی ایران توسط گروه 1+5 است اما سندی که وزارت خارجه امریکا بعد از این مصاحبه و به عنوان جزئیات توافق منتشر کرده است بیانگر این است که این سطح از غنی سازی نمی تواند نماد مطالبه مردم ایران از فعالیت های هسته ای باشد. براساس این سند پیوستی ایران برای 15 سال اورانیوم تا 3.67 درصد غنی سازی خواهد کرد. ذخایر اورانیوم ایران به 300 کیلو مواد 3.67 درصد غنی شده تقلیل خواهد یافت و ایران تحت توافق، 6 هزار و 104 سانتریفیوژ خواهد داشت که 5 هزار و 60 عدد آن به مدت 10 سال غنی سازی خواهد کرد و سانتریفیوژهای آن از نوع آی آر1 خواهد بود.

با نگاه اجمالی به بیانیه و سند پیوستی چند نکته اساسی قابل توجه است:
1- فارغ از عنوانی که برای بیانیه لوزان انتخاب شده، متن آن نشان دهنده پذیرش تعهداتی است که ابعاد آن باید در مذاکرات بعدی تکمیل شود و این امر نشان دهنده دومرحله ای شدن مذاکرات است.

2- لغو تحریم ها موکول به راستی آزمایی فعالیت های هسته ای ایران شده است. با توجه به سابقه عملکرد آژانس انرژی هسته ای در برخورد خصمانه علیه ایران تحقق رفع تحریم ها چشم انداز مبهمی خواهد داشت.

3- پذیرش پروتکل الحاقی ولو به صورت داوطلبانه ضمن اینکه تکرار تجربه تلخ گذشته است، تعهدی را ایجاد کرده که لازمه آن تصویب مجلس شورای اسلامی است؛ مجلسی که تا کنون به طور جدی در جریان مذاکرات قرار نگرفته است.

4- طرف امریکایی از هم اکنون زیاده خواهی های خود را در ادامه مسیر مذاکرات آغاز کرده است. اوباما رئیس جمهور امریکا بلافاصله بعد از انتشار بیانیه لوزان در سخنانی از پیش برنامه ریزی شده می گوید:برخی از تحریم ها علیه ایران مرحله به مرحله لغو خواهد شد، البته بازگشت پذیر خواهد بود. تحریم های دیگر از جمله حمایت از تروریسم و موشک های بالستیک و حقوق بشر همچنان باقی خواهند ماند. یا اینکه می گوید:امروز، پس از ماه ها دیپلماسی سخت و اصولی، به چارچوب توافق دست یافتیم و این یک توافق خوب است، توافقی که اهداف اصلی ما را تأمین می کند. این چارچوب همه مسیرهایی را که ایران بتواند به سلاح اتمی دست پیدا کند، قطع خواهد کرد.
ایران با محدودیت های شدیدی در برنامه هسته ای روبه رو خواهد شد و ایران همچنین با قوی ترین و شفاف ترین رژیم بازرسی که در هر برنامه هسته ای در تاریخ وجود داشته، موافقت کرده است. بنابر این توافق بر اساس اعتماد نیست، توافق بر اساس راستی آزمایی بی سابقه است.

5- باتوجه به ابعاد باقی مانده در برنامه هسته ای ایران و اینکه هرچه غنی سازی می شود تا سطح 300کیلو عملاً باید تبدیل و یا... عملاً ادامه این فعالیت ها غیر منطقی می نماید.

6- فراخوانی که برای حضور در خیابان ها و شادی کردن، به طور گسترده در شبکه های مجازی انجام شد، اگر چه برای فعالانی که برای ارائه یک نقطه مثبت در کارنامه دولت لحظه شماری می کنند، قابل توجیه است، اما باید توجه داشت که این ایجاد امید نیازمند تحقق عملی است که مردم باید آثار عینی آن را مشاهده کنند و این امر کار دولت را درآینده دشوار می کند.

مقام معظم رهبری در آستانه سال نو در حرم رضوی در مورد مذاکرات هسته ای بر چند نکته اساسی تأکید و فرصت مناسبی را برای تیم ایجاد کردند تا بتواند متکی برآن، مذاکرات را قدرتمندانه به پیش ببرد، از جمله اینکه:

1- امریکایی ها به این مذاکرات بسیار احتیاج دارند و اختلافات درونی آنها هم به این دلیل است که جناح رقیب دولت کنونی امریکا تلاش دارد تا امتیاز این مذاکرات به نام رقیب حزبی اش ثبت نشود.

2- رئیس جمهور امریکا در پیام خود می گوید در ایران افرادی هستند که با حل دیپلماتیک موضوع هسته ای مخالفند، در حالی که این سخن دروغ است، زیرا در ایران هیچ فردی مخالف حل مسئله هسته ای از طریق مذاکره نیست. رهبر انقلاب خاطر نشان کردند: آن چیزی که ملت ایران با آن مخالف است، زورگویی ها و تحمیل های دولت امریکا است که ملت در مقابل آن ایستاده است.

3- حضرت آیت الله خامنه ای با تأکید مجدد بر اینکه مذاکرات کنونی ایران با امریکا، صرفاً در موضوع هسته ای است و نه موضوعی دیگر، خاطر نشان کردند: ما در مسائل داخلی و منطقه ای و موضوع تسلیحات، به هیچ وجه با امریکا مذاکره نخواهیم کرد، زیرا سیاست امریکا در منطقه ایجاد ناامنی و مقابله با ملت های منطقه و بیداری اسلامی است که نقطه مقابل سیاست های محوری جمهوری اسلامی ایران است.

3- رهبر انقلاب با اشاره به اظهارات مکرر امریکایی ها مبنی بر اینکه تحریم ها، بعد از توافق و بعد از بررسی رفتار و عملکرد ایران، برداشته خواهند شد، آن را یک خدعه دانستند و افزودند: این سخن غیرقابل قبول است، زیرا برداشته شدن تحریم ها جزئی از مذاکرات است و نه نتیجه مذاکرات؛ بنابراین همان گونه که رئیس جمهور محترم صریحاً گفتند، رفع تحریم ها باید بلافاصله بعد از توافق انجام شود.

4- حضرت آیت الله خامنه ای همچنین با اشاره به اظهارات امریکایی ها مبنی بر اینکه تصمیم های ایران در هر توافق احتمالی باید برگشت ناپذیر باشد، گفتند: این سخن نیز قابل قبول نیست، زیرا اگر آنها برای خود این حق را قائلند که بعد از توافق احتمالی، به هر بهانه ای، بار دیگر تحریم ها را برقرار کنند، پس هیچ دلیلی ندارد که ما اقداماتی را بپذیریم که برگشت ناپذیر باشند. ایشان تأکید کردند: صنعت هسته ای ایران یک صنعت بومی و مردمی است که باید پیش برود و پیشرفت جزو ذات هر صنعت و فناوری است.

5- رهبر انقلاب با اشاره به ادعای امریکایی ها مبنی بر تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هسته ای گفتند: آنها خودشان هم می دانند که ما در این مذاکرات به همه تعهدات بین المللی و تعهدات اخلاق سیاسی پایبند بودیم و نقض عهد نکردیم و تلوُّن هم به خرج ندادیم، اما در نقطه مقابل، امریکایی ها عهدشکنی و تقلب کردند و تلّون و دوگانگی را در مواضع و سخنان خود نشان دادند.

6- حضرت آیت الله خامنه ای رفتار امریکایی ها در مذاکرات هسته ای را مایه عبرت برای مردم دانستند و خاطرنشان کردند: رفتار امریکا برای مجموعه روشنفکری داخل کشور نیز مایه عبرت است تا متوجه شوند در مذاکرات با چه کسی طرف هستیم و امریکا چگونه رفتار می کند.

به نظر می آید که بخش عمده ای از تلاش تیم مذاکره کننده در ماه های آینده همچون توافقنامه اولیه باید صرف جبران آثار منفی این بیانیه باشد؛ نکته ای که تأمل بیشتر در مراحل قبلی می توانست دشواری های آینده را کاهش دهد.

آفرینش:رضایت مردم را ملاک عمل قرار دهید

«رضایت مردم را ملاک عمل قرار دهید»عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم حمیدرضا عسگری است که در آن می خوانید؛اساساً در تمامی جوامع، اعم از توسعه یافته ترین آنها تا کشورهای جهان سوم و پایین تر ازآن، روال تصمیم گیری ها و عملکردها به گونه ای است که همواره نظرات و خواسته های تمام اقشار مردم تامین نمی شود و به تناسب نوع ضرر و زیان های مالی و یا تزلزل جایگاه سیاسی و اجتماعی، تعداد معترضان، کم و زیاد می شود. البته این امر طبیعی است و برخواسته از تضارب آرا و سلایق جامعه بشری می باشد. امروز درکشور ما نمود این مسئله را می توان در مسئله هسته ای مشاهده کرد. عملکرد تیم مذاکره کننده و ارائه راه کارهای پیشنهادی برای توافق باغرب، به زعم عده ای از سیاسیون داخلی خوش نیامده و راضی کننده نظرات آنها نبوده است.

این مخالفت در چارچوب اختلاف سلیقه ها گنجانده می شود و هیچ اشکالی هم ندارد. اما مشکل اصلی زمانی بروز می کند که بعضی بخواهند نظرات و خواسته های خود را بر سیاست های اجرایی و صلاح دید ملی، تحمیل کنند!. مسلماً برعملکرد تیم مذاکره کننده ممکن است انتقاداتی در بعد حقوقی و کارشناسی وارد باشد، اما با اطمینان از نوع نظارت جامع رهبری بر روند مذاکرات هسته ای، دایه دلسوزتر ازمادر شدن از سوی عده ای از گروه های خاص پذیرفته نیست. ضمن اینکه باید این نکته را به این دست افراد و احزاب نگران گوشزد کرد که هنوز هیچ توافقی امضا نشده و باید صبرکرد و این راهکارها از سوی کارشناسان صاحب علم و تجربه مورد واکاوی قرار گیرد تا صحت و صلاحیت آن برای عموم محرز گردد. این درست نیست که عده ای بدون داشتن تخصص و صرفاً از روی منافع و مطامع سیاسی و اقتصادی، خود را عقل کامل و صاحب صلاح کشور بدانند.

از سوی دیگر باید نوع خواسته ها و رضایت مردم را در هرگونه تصمیم گیری و اظهار نظر ملاک و معیار قرار داد. امروز مشاهده کردیم که عامه مردم به عملکرد تیم مذاکره کننده امید بسته اند و از نحوه عملکرد آنها رضایت دارند و درپی هر دستاوردی در خیابان ها خوشحالی خود را ابراز می نمایند تا همگان ببینند که ملت پشتیبان و پیگیرمذاکرات هستند. آیا این عده که با عملکرد و نحوه هدایت مذاکرات هسته ای مخالفت دارند، مشکلشان دغدغه مردم است؟!. چرا در طی هشت سال گذشته که مدام قطعنامه ها با هویت کاغذ پاره، زندگی مردم را به تنگ آورده بود، صدایی و اعتراضی شنیده نمی شد؟ درحالی که اکثریت مردم از وضع موجود ناراضی بودند و تنها عده ای اقلیت که منافعشان با تنگ ترشدن حلقه تحریم ها تامین می شد، سکوتی ناشی از رضایتمندی داشتند!.

اما با تمام این اوصاف بازهم جای نگرانی از بابت وجود مخالفان هسته ای وجود ندارد، ولی باید بر این امر تاکید کرد که ممکن است برخی ازاین معترضان و گروه های ناراضی، با به کارگیری از ابزارهایی که دراستفاده از آنها مسبوق به سابقه هستند، درصدد تخریب دولت و ایجاد فشار بر جامعه در مسائل اجتماعی و فرهنگی، برآیند. لذا این توقع وجود دارد تا مسولان امر با صلابت و قدرت در مقابل کارشکنی های احتمالی ایستادگی کنند و حقوق مردم را به سبب برخی ملاحظات سیاسی نادیده نگیرند. وضعیت کنونی می تواند سرآغازی برای تغییرات سازنده باشد، به شرط آنکه وحدت و همدلی را سرلوحه کار قرار دهیم و خواسته مردم را بر امیال شخصی وگروهی ترجیح دهیم. درغیر این صورت باید منتظر پیشامدها و کارشکنی های تلخ در آینده بود.

شرق:بیانیه لوزان؛ توافق حقوقی یا سیاسی بین المللی

«بیانیه لوزان؛ توافق حقوقی یا سیاسی بین المللی»عنوان سرمقاله روزنامه شرق به قلم محمدرضا ضیایی بیگدلی است که در آن می خوانید؛بیانیه لوزان یا اعلامیه مشترک پایان مذاکرات هسته ای ایران، صادره توسط وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به عنوان نماینده گروه کشورهای١+٥ و اتحادیه اروپا، مورخ ١٣فروردین٩٤ که شفاها و براساس متن ازپیش توافق شده و نوشته شده ای به دوزبان انگلیسی و فارسی ایراد شد، سند راهبردی حل وفصل مسایل هسته ای ایران و مبنای تهیه، تنظیم و نگارش سند نهایی تحت عنوان «برنامه جامع اقدام مشترک» است. بیانیه لوزان، گام نخست برای نیل به توافق جامع الاطراف است که بنا به گفته وزیر امور خارجه انگلستان، مبنایی برای یک توافق خوب است؛ توافق خوبی که از آن یاد شد را بلافاصله پس از اعلام رسمی، آقای بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، یک «تفاهم سیاسی» نامید و هیچ یک از طرف ها و گروه١+٥ آن را تعهد حقوقی ندانستند. حال پرسشی که مطرح می شود این است: آیا بیانیه لوزان یک توافق حقوقی است یا یک توافق سیاسی؟ در پاسخ باید اذعان کرد که بیانیه لوزان در زمره موافقت نامه های نزاکتی یا اخلاقی است.

امروزه عناوینی که معمولا برای این نوع موافقت نامه ها به کار می رود، بدون قید حصر عبارتند از: یادداشت تفاهم، اعلامیه مشترک، بیانیه مشترک، اعلامیه سران، تفاهم سیاسی، تفاهم نامه و صورت مذاکرات. موافقت نامه های نزاکتی یا اخلاقی را معاهدات سیاسی نیز می نامند. این نوع موافقت نامه ها معمولا توسط مقامات اجرایی دو یا چند کشور یا سازمان بین المللی منعقد می شوند و دارای ماهیت و خصوصیت و آثار غیرحقوقی هستند و موضوع آنها می تواند هرچیزی باشد؛ ازجمله در مورد بیانیه لوزان که موضوع آن، برنامه هسته ای ایران است. این گونه اسناد گاهی متضمن تعهدات سیاسی یا غیرحقوقی است، گاهی صرفا برنامه ریزی برای مذاکرات آتی است، گاهی نحوه اجرای یک توافق دیگر را مشخص می کند و گاهی گام نخستین برای رسیدن به یک توافق حقوقی جامع است. بیانیه لوزان متضمن چندمفهوم از مفاهیم مذکور است، چرا که طبق نص صریح بیانیه، بیانیه مجموعه راه حل های تفاهم شده است برای رسیدن به برنامه جامع اقدام مشترک در چارچوب عناصر مندرج در برنامه اقدام مشترک مورخ ٢٤نوامبر٢٠١٣؛ راه حلی به منظور دستیابی به حل وفصل جامعی که ماهیت صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران را تضمین و تمامی تحریم ها را به صورت کامل لغو کند. باوجود بیانیه، طرفین اعلام می دارند در این فرصت باقی مانده (تا پایان ژوئن٢٠١٤) برای تنظیم و نگارش توافق نهایی اقدام خواهند کرد.

موافقت نامه های نزاکتی یا اخلاقی (ازجمله بیانیه لوزان) هرچند فاقد ماهیت، ویژگی، اعتبار و آثار حقوقی طبق حقوق بین الملل هستند و به بیانی، حقوق بین الملل بر آنها حاکم نیست، اما همواره و به دو دلیل اساسی در حقوق بین الملل مطمح نظر است. یکی اینکه آنها نباید خلاف قواعد حقوق بین الملل، مخصوصا حقوق بین الملل عام، از جمله قواعد آمره بین المللی باشند. مثلا کشورها مجاز نیستند بیانیه مشترک یا یادداشت تفاهمی درخصوص همکاری در حمله یا تجاوز نظامی به کشور دیگر صادر یا منعقد کنند. در نتیجه، صدور یا انعقاد چنین توافق هایی نقض صریح مقررات حقوق بین الملل و موجبات مسوولیت بین المللی طرف ها را به همراه دارد.

دلیل دیگر اینکه درک مفهومی و صحیح از موافقت نامه های نزاکتی، شناخت ما را از مفهوم معاهدات بین المللی (به عنوان اسناد حقوقی بین المللی) آسان می کند. به بیان دیگر، طرح موضوع در حقوق بین الملل (به ویژه حقوق معاهدات بین المللی) صرفا از حیث تمایز و بازشناسی توافق های حقوقی از توافق های سیاسی است.

چرا که بعضا و به ظاهر تمایز و تفکیک مفهومی آنها چندان ساده نخواهد بود. چه بسیارند اسنادی که عنوان یادداشت تفاهم یا بیانیه دارند، اما به واقع معاهده اند یا برعکس. از این روست که در حقوق بین الملل اصلی وجود دارد که بنابر آن: «ترمینولوژی عنصر تعیین کننده نیست.»مسلما نه شکل و نه عناوین اسناد بین المللی به تنهایی نقشی در تعیین ماهیت حقوقی آنها ندارند. امروزه معیارهای تمایز توافق های حقوقی از توافق های سیاسی عمدتا بر قصد، عنوان انتخاب شده (معیاری نه چندان قابل اعتنا)، واژگان و عبارات به کاررفته در متن، رفتار بعدی و اظهارات مقامات رسمی طرف های توافق، کارهای مقدماتی یا شرایط و اوضاع و احوال زمان صدور یا انعقاد توافق استوار است. فرضا در رابطه با بیانیه لوزان، معیارهای مذکور حاکی از نزاکتی بودن توافق است. البته اگر قصد طرف های توافق چندان مشخص نباشد، فرض بر معاهده بودن توافق است (با رعایت سایر معیارها). رویه دیوان بین المللی دادگستری و مقررات داخلی برخی از کشورها، از جمله ایالات متحده آمریکا، موید این دیدگاه است.

علل گرایش دولت ها به صدور یا انعقاد توافق های نزاکتی یا سیاسی را می توان در چند عامل جست وجو کرد؛ از جمله توافق سریع و آسان، اجرای فوری، سهولت در مذاکره، پذیرش و بازنگری متن و مخصوصا موانعی که قوه مقننه کشورها براساس قانون اساسی یا مشکلات سیاسی داخلی به ویژه در رابطه با کشور طرف توافق، تمایلی به ایجاد تعهد حقوقی بین المللی برای خود ندارند، ایجاد می کنند و در نتیجه، قوه مجریه را به صدور یا انعقاد چنین توافق هایی سوق می دهند. این موافقت نامه ها همچون معاهدات بین المللی برای طرف ها متضمن تعهداتی است که اجرای آنها بستگی بسیار زیادی به حسن نیت آنها دارد. اصل حسن نیت هرچند یک اصل حقوقی است اما حاکم بر تمامی اشکال روابط و همکاری های بین المللی ازجمله توافق های سیاسی است. در هرحال چون تعهد وجود دارد (نه تعهد حقوقی) حسن نیت هم وجود دارد. معمولا توافق های نزاکتی پیش درآمد و زمینه ساز توافق های حقوقی بعدی است. بیانیه لوزان نیز تابع این قاعده است و توافق بعدی که همان برنامه جامع اقدام مشترک است مسلما متضمن تعهدات حقوقی بین المللی و تابع تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد بود.

حال اگر کشوری برخلاف اصل حسن نیت، نقض عهد کرد باید در انتظار واکنش سیاسی و نه حقوقی طرف مقابل باشد و تردیدی نیست واکنش سیاسی نه تنها از اهمیت امر چیزی نمی کاهد، بلکه در مواردی، ضمانت اجرای موثری نیز به شمار می رود. (عمل متقابل) در حقوق ایران تنها یک مصوبه به موضوع پرداخته است و آن آیین نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق های بین المللی مصوب ١٣٧١ هیات وزیران است. طبق ماده ١ آیین نامه یادشده «توافق نزاکتی، توافقی است ناشی از روابط بین المللی که به موجب آن، دستگاه دولتی تصمیم خود را به تعقیب سیاست های معینی اعلام می کند، بدون آنکه اثر حقوقی لازم الاجرایی بر آن مترتب باشد.» در همین ماده از آیین نامه، تفاهم نامه نیز به عنوان یکی از اشکال توافق های نزاکتی تعریف شده است: «تفاهم نامه توافقی است که زمینه همکاری دولت جمهوری اسلامی ایران یا یکی از دستگاه های دولتی را با طرف های خارجی مشخص می کند، بدون آنکه تعهد حقوقی جهت انجام آن برای دستگاه دولتی ایجاد کند.»تنظیم و امضای توافق های نزاکتی به عهده دستگاه دولتی ذی ربط است.

(ماده١٦ آیین نامه) ضمنا شورای نگهبان نیز در نظریه تفسیری خود در سال١٣٦٢ اعلام کرد: «یادداشت تفاهم چنانچه ایجاد تعهد نماید، مثل قرارداد است و بایستی ضوابط مذکور در قانون اساسی نسبت به آن رعایت شود.» البته منظور شورای نگهبان از «تعهد» مسلما «تعهد حقوقی» بوده و نه سیاسی. در مجموع، بیانیه لوزان در زمره توافق های نزاکتی یا سیاسی و فاقد هرگونه ماهیت، ویژگی، اعتبار و آثار حقوقی است. اما این به آن معنی نیست که این نوع توافق ها فاقد هرگونه اعتبار و اثر هستند. چه بسیارند اسناد به ظاهر نزاکتی که اعتبار سیاسی آنها به مراتب بیش از اعتبار حقوقی آنها در جامعه بین المللی مورد شناسایی است. البته اصل حسن نیت طرف های چنین توافق هایی نقش بسیار والایی در اعتبار و اجرای آنها دارد و بیانیه لوزان نیز از این امر مستثنی نخواهد بود.

مردم سالاری:القای ارزش کار و تولید

«القای ارزش کار و تولید»عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم منصور فرزامی است که در آن می خوانید؛آنجا مایه خوش دلی است که برنامه ریزی اصولی اقتصادی دولت تدبیر و امید در سال جدید، منتج به «رونق اقتصادی» شود بدیهی است که به بار نشستن چنین آرزویی در کشوری که صنایع بزرگ و کوچکش رکودی خردکننده دارد کمی دست نیافتنی است با این حال امید آن داریم که از این حالت بیرون بیایند و با نوشکوفایی خود، تمامی ظرفیت ها را به کار گیرند تا مشکل بیکاری میلیون ها جوان تحصیلکرده دانشگاهی حل شود.

وقتی بنای کار بر «رونق اقتصادی» است باید رویکرد مردم نیز نسبت به «کار» عوض شود ؛ یعنی باید اقتصاد انگلی و وابسته که قرنهاست وبال گردن جامعه مصرفی ماست، جای خود را به کار و تولید بدهد و از این حالت واسطه گری خود را بتکاند وگرنه نظر «ژان شاردن» جهانگرد معروف فرانسه که حدود ده سال از عمر هفتاد ساله خود را در عصر صفوی در ایران گذراند و فارسی را به خوبی فراگرفت و در احوال اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی مردم ایران غور کرد در این زمان هم مصداق پیدا می کند که گفت: «ایرانیان، خیلی علاقه به دلالی دارند و دوست می دارند که کالایی را بخرند و استفاده ای گرفته، بفروشند! حال، برای رویت نمونه عینی نظر آن جهانگرد ایران شناس باید شمار بنگاه های معاملاتی ریز و درشت شهرهای ما را با شمار کارگاههای تولیدی ما مقایسه کرد تا صدق گفتار «شاردن» مشخص شود.

اگر می خواهیم که مفهوم کار، همان عملی باشد که مولای متقیان، علی (ع)، « بهترین تفریحش» فرمودند، این دلالی واسطه گری و وام ازدواج دادن نیست شالوده کار و خدمت به جامعه باید در خانواده ها پی ریزی شودخانواده باید فرهنگ کار را در نهاد فرزند خود نهادینه کند تا با زحمت و عمل نیک و موثر زندگی خود را بسازند و در زندگی دیگران نیز تاثیر مثبت داشته باشند و گوشزد کنند که در روابط متقابل اجتماعی، هیچ کس نباید از تلاش و تولید و ساختن بازایستد.

پیرو همین اندیشه، ما باید در جامعه ایران صاحبان قلم و بیان تاثیرگذاری را داشته باشیم تا به جوانان ما، تلاش و پویایی و شجاعت تولید و خستگی ناپذیری القا کنند نظیر همان «توماس مور» انگلیسی که به مردم خود جسارت می بخشید و می گفت: «هیچ جا مردمی قوی تر از ایشان یا مانند ایشان در امان از بیماری ها وجود نداردمی توان ایشان را دید که با چه کوششی با مهارت و کار به بهکرد خاک های کم توان می پردازند و چه بسا جنگلی را از جایی برمی کنند و در جای دیگر می کارند» با همین القائات بود که انگلیسی ها، قایق های پارویی خود را به آب انداختند و با اراده ای نیرومند و خلل ناپذیر، سینه امواج توفنده اقیانوس ها را شکافتند و سرزمین های تازه را کشف کردند و بر کرسی آقایی جهان قرن ها ایستادند تا آنجا که به درستی گفتند « در بریتانیای کبیر، آفتاب غروب نمی کند»!

و اکنون چرا آن مردم، ما نباشیم؟ آیا آن گاه که بر گرده جهان به آقایی نشستیم، مردمی نبودیم که دمی نمی آسودیم، بیش تر کار می کردیم و کمتر می خوردیم؟ آیا برای آقایی دوباره نباید آن خصایل نیکو را در خود زنده کنیم؟ چرا باید خانواده ها مدرک گرایی و بی زحمت و از هر راهی پول درآوردن را به فرزندان خود تلقین کنند؟ چرا نباید به فرزند خود بیاموزند که گنج به ازای رنج مداوم و کوشش شبانه روزی است چون در جامعه یکم کار و پرخور، سقوط به ورطه فقر حتمی است ما باید از «هند» یک میلیارد و سیصد میلیون نفری فاقد نفت و گاز بیاموزیم که «کار» چگونه برای آن ملت تعریف شده است که می تواند در عین فقر منابع، به بالاترین میزان رشد 5/8 درصدی برسد و آمریکا و اروپا و حتی چین را پشت سر بگذارد در حالی که می دانیم «هند» از دموکرات ترین کشورهاست و « جبر» هم در اعمالش نیست و از نظر فرهنگی و نژادی، نزدیک ترین کشورها به خصایل ماست جامعه ای که ارزش «کار» را می داند، «ژاپن» می شود که معرف ماست و کره جنوبی می شود که به ژاپن پهلو می زند و در زمینه هایی نیز از آن پیشی گرفته است و چین، که همه بازارهای جهان مسخر اوست و مایه شرمندگی است که حتی مهر و تسبیح و سجاده ما هم از آنجا می آید! می دانید چرا؟ برای آن که مردم این کشورها آموخته اند که به جای جاذبه های جنسی و جسمی و تبختر رفتاری بلندآواز در باطن هیچ شخصیت کاری خود را وارد جامعه کنند.

و اما، اگر دولت محترم در پی رونق اقتصادی است، نخست باید به انقلاب اداری بیندیشد و هر کس را در جای خود به کار گیرد، چون با دستان نحیف و اراده ضعیف نمی توان صخره های کوه پیکر مفت خوری را از سر راه برداشت و به «رونق اقتصادی» رسید.

ابتکار:گذری بر رابطه دولت و مردم به بهانه نام سال

«گذری بر رابطه دولت و مردم به بهانه نام سال»عنوان سرمقاله روزنامه ابتکار به قلم هادی وکیلی است که در آن می خوانید؛در تداوم سنت جاری سال های پیش، رهبر فرزانه انقلاب، سال 94 را سال «دولت، ملت – همدلی و هم زبانی» نام گذاری کردند و در سخنرانی خود در جوار حرم ثامن الحجج به پارادایم نظام اسلامی در خصوص رابطه دولت و ملت اشاره تفصیلی داشتند. رهبران نظام در گذشته به مناسبت های مختلف به ابعاد متمایز این رابطه اشاره ها داشتند ولی اکنون که به تفصیل به آن پرداخته شده و نام سال شده است امید است بهانه ای شود تا نخبگان و فرهیختگان به ابعاد مغفول مانده ارتباط دولت و مردم در نظام سیاسی اسلامی بپردازند و با تبیین آن تصویری واقعی از موقعیت موجود و فاصله آن با موقعیت مطلوب و راههای رسیدن به آن را ارایه کنند.

بی شک در یک نظام مردمسالار، مردم در ایجاد مقبولیت و کارآمدسازی حکومت نقش آفرین اصلی هستند اما شیوه نگرش مردم در مورد چگونگی ایفای این نقش تحت تاثیر عوامل مختلف در گذر زمان، دستخوش تغییر می شود که این خود عامل مهمی در تبیین رابطه متقابل دولت و ملت و در نتیجه تعیین میزان کار آمدی نظام بحساب می آید. مهمترین دغدغه اندیشمندان علوم سیاسی پاسخ به چگونگی رابطه دولت و فرد می باشد. برخی معتقدند که این رابطه یکطرفه است یا از بالا به پایین و یا بالعکس است. در حکومت های استبدادی این رابطه از بالا به پایین است و مردم مطیع مطلق تعریف می شوند و در حکومت های دموکراتیک این رابطه از پایین به بالا تصویر می گردد و حاکمان پاسخگوی خواسته مردم اند.

الگوی سوم رابطه دو سویه است که معادله آن «فرماندهی-فرمانبری» بلکه هر کدام حقوق و تکالیفی دارند و در یک رابطه تعاملی تراز و توازن آن با تناسب حقوق و تکالیف می باشد. رهبران نظام اسلامی ایران الگوی سوم را مبنای نظام سیاسی قرار داده اند و تصریحات رهبر انقلاب این الگو را تائید می کند. بر اساس این الگو، رابطه دولت و مردم حول حقوق و تکالیف مقابل شکل می گیرد. در این الگو آحاد جامعه دارای حق و حقوقی است که برای دولت تکلیف بحساب می آید و دولت نیز حقوقی دارد که برای مردم تکلیف محسوب می گردد. تخطی هر کدام نسبت به تکالیف خویش تعرض به حقوق دیگری است و انجام وظایف قانونی هر طرف مستلزم رعایت حقوق طرف مقابل می باشد. مردم در این الگو نظاره گر اعمال اند و حاکمان موظف به پیشبرد خیر عمومی و پاسخگویی در مقابل مردم می باشند. مردم حق انتقاد دارند هر شیوه ای که حق انتقاد را از مردم سلب نماید ناقض این رابطه است.

خوشبختانه ساختار قانون اساسی جمهوری اسلامی بر اساس رابطه دو سویه پی ریزی شده است. مردم حقوقی دارند که دولت به معنای اعم آن وظیفه پاسداشت این حقوق را بر عهده دارد و هدف نظام در حقیقت رعایت حقوق اساسی مردم می باشد و مردمداری به مرکز توجه دولت و نظام تبدیل شده است. وظایف دولت در مسیر سعادتمندی و تعالی مردم تعریف گردیده است مردم هم برای کار آمدی نظام تکالیفی بر عهده دارند از جمله پرداخت مالیات، عوارض و... و رعایت قوانین و مصوبات و اطاعت از اوامر حاکمیت در چار چوب قوانین موضوعه. دولت به معنی اعم آن که شامل هر سه قوه می شود نیز در مقابل حقوق مردم تکالیفی عهده دار می باشد. تکلیف دولت تامین امنیت در بخش های مختلف می باشد.

حق مردم است که از بالاترین ضریب امنیت در حوزه های مختلف،اجتماعی،اقتصادی، سیاسی و فرهنگی برخوردار باشند. هر اقدامی که حقوق اساسی مردم را تحدید و یا تهدید نماید ناقض رابطه متقابل دولت و ملت می باشد. هر اقدامی که عزت و اقتدار مردم را خدشه دار سازد جزو مصادیق تعرض به حقوق اساسی مردم بحساب می آید. اگر رابطه دولت و مردم بر اساس تناسب و تعادل حق و تکلیف دو سویه پیش رود به اعتماد عمومی ختم می گردد. اعتماد متقابل نظام و مردم به احساس مشترک منجر می شود.

احساس مشترک یعنی درک متقابل شرایط و احوالات همدیگر و اینکه مردم خود را شریک درمشکلات دولت بپندارد، دولت نیز مشکلات مردم را مشکل خویش بداند، بیگانگی احساس به دوگانگی منجر می گردد. احساس مشترک مقدمه همدلی و همزبانی است همدلی شرط لازم همراهی بحساب می آید. مردم ایران نشان داده اند که نمی توانند با یک نظام یک سویه از بالا به پایین همراهی نمایند. رمز همراهی سی و شش سال گذشته درک این رابطه متقابل می باشد. اکنون البته لازم است یکبار دیگر این رابطه واکاوی گردد و رسوبات انباشته زدوده شود. در بسیاری از موارد دست دولت در جیب مردم گیر کرده و دست مردم بطرف دولت دراز و عزت آنان مخدوش است.

دولت بایست دست خود را از جیب مردم بیرون آورد و زمینه خود اتکایی مردم برای دست دراز نکردن را فراهم آورد. مردم فقط در ایام بحران و انتخابات عزیز شمرده نشوند عزیز بودن مردم می بایست به گفتمان غالب تبدیل شود و پاسخگویی حاکمیت باید پارادایم نظام باشد. اقتدار دولت اقتدار کلیت نظام قلمداد گردد و تضعیف دولت تضعیف کلیت نظام بحساب آید. رضایتمندی مقطعی مردم یک نوع شارلاتانیسم مدیریتی است که مناسب شان نظام اسلامی نیست. این رضایتمندی باید به همت عمومی و هدف اصلی حکومت تبدیل شود.

به هر روی در ارزیابی این رابطه آنچه به اجمال در پایان می توان گفت اینکه کارنامه مردم در انجام وظایف خویش درخشان تر از کارنامه وظایف دولت ها است.

دنیای اقتصاد:سیاست ارزی پس از لوزان

«سیاست ارزی پس از لوزان»عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم دکتر حمید زمان زاده است که در آن می خوانید؛دستیابی به توافق جامع هسته ای اگرچه تضمین شده نیست، اما تفاهم لوزان مسیر توافق جامع را هموار کرد. با عنایت به تجربه موفقیت آمیز اجرای توافق موقت ژنو و عزم جدی طرفین برای توافق نهایی که در تفاهم لوزان به نمایش درآمد، اکنون به نظر می رسد احتمال حصول توافق جامع در تیرماه بسیار بالا است؛ بنابراین با وجود اینکه تفاهم لوزان به لحاظ عملی تغییری در شرایط تحریم ایجاد نکرده است، اما سیگنال های بسیار مهم این تفاهم، مسیرهای اقتصاد ایران در حوزه های مختلف را از فردای این تفاهم تغییر داده است. همانطور که انتظار می رود عینی ترین و سریع ترین تحولات در بازارهای دارایی رخ داد.

شدیدترین واکنش را بازار سهام از خود نشان داد؛ به نحوی که بازار سهام با جهش قیمت ها و تقاضای بسیار بالای سهام در مسیر صعودی قرار گرفت. این در حالی بود که بر خلاف انتظارات فعالان اقتصادی، بازار ارز و به تبع آن بازار طلا واکنش محدودی به سیگنال های تفاهم لوزان نشان دادند. به لحاظ اقتصادی انتظار می رفت روز شنبه بازار ارز با کاهش نسبتا بالای نرخ ها مواجه شود. دلایل کاهش نرخ ارز نیز روشن است: تفاهم ژنو چشم انداز توافق جامع و به تبع آن رفع تحریم های اقتصادی را روشن کرده است. در نتیجه انتظار می رود در آینده نزدیک تحریم های نفتی، مالی و بانکی رفع شده و به دنبال آن نه تنها درآمدهای نفتی افزایش خواهد یافت، بلکه ذخایر ارزی بلوکه شده کشور نیز آزاد شده و علاوه بر آن پس از سال ها اقتصاد ایران شاهد ورود سرمایه به کشور به جای خروج سرمایه باشد. همه اینها نوید تقویت شدید طرف عرضه ارز در آینده نزدیک را می دهد. این امر اثر تعیین کننده ای بر شکل گیری انتظارات در بازار ارز خواهد داشت، به نحوی که آن دسته از دارندگان ارز اعم از افراد و شرکت های بخش خصوصی که ارز را به عنوان یک دارایی ذخیره کرده اند، اکنون برای جلوگیری از زیان تمایل به فروش ذخایر ارزی خود داشته و به این ترتیب حجم عرضه ارز در حال حاضر تقویت خواهد شد. در مقابل و در طرف تقاضا، تقاضای سفته بازی در بازار ارز جهت کسب سود با عنایت به چشم انداز آتی بازار ارز به شدت کاهش پیدا خواهد کرد؛ بنابراین انتظار می رفت برآیند این نیروها در دو طرف عرضه و تقاضای بازار ارز، نیروی بزرگی برای کاهش نرخ ارز در بازه زمانی کوتاه فراهم کرده و کاهش نسبتا زیاد نرخ ارز را در کوتاه مدت رقم بزند.

اما تحولات در بازار ارز به گونه ای دیگر رقم خورد و نرخ ارز تنها کاهش بسیار محدودی را تجربه کرد. علت واکنش دور از انتظار نرخ ارز پس از تفاهم لوزان چه بود؟ احتمالا علت اصلی را باید در سیاست ارزی بانک مرکزی جست. همان طور که رئیس کل بانک مرکزی عنوان داشته است، سیاست گذار ارزی بر آن است تا جلوی هیجانات بازار را بگیرد و از همین رو می بایست مانع شوک منفی قیمت ارز نیز شد تا اقتصاد کلان با ثبات باشد. این در حالی است که اگر مدیریت بانک مرکزی در دولت قبل اکنون حاکم بود، بانک مرکزی در چنین روزی و پس از توافقی مانند تفاهم لوزان به استقبال حداقل کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی نرخ ارز می رفت! البته که سیاست های اقتصادی مردم پسندانه چنین کاهشی در نرخ ارز را اقتضا می کرد و البته مهم نبود که نتیجه چنین سیاستی در نهایت برای مردم و اقتصاد کشور چه باشد، اما واقعیت بنیادین اقتصاد این است که سیاست های اقتصادی عموما ذاتی دوگانه دارند؛ ظاهرشان برخلاف باطن شان است؛ سیاست های اقتصادی که ظاهری جذاب و عامه پسند دارند و در بادی امر برای عموم مردم خوشایند می نمایند، عموما در باطن خود پیامدهای ناگوار و نامطلوب اقتصادی برای مردم در بر دارند؛ اما سیاست های اقتصادی که ظاهری سرد، بی روح و کسل کننده دارند و در بادی امر برای عموم مردم ناخوشایند می نمایند، عموما در باطن خود پیامدهای مطلوب اقتصادی برای مردم در بر دارند. مشکل اینجا است که ظاهر سیاست های اقتصادی برای مردم ملموس و به سادگی قابل درک خواهد بود، اما باطن سیاست های اقتصادی و پیامدهای ناشی از آن عموما برای مردم نه ملموس است و نه چندان قابل درک! این دوگانگی ظاهر و باطن سیاست های اقتصادی، کار را بر اقتصاددانان در مقام سیاست گذاری سخت و سنگین می نماید؛ چراکه سیاست های اقتصادی جذاب و عامه پسند عموما برای دولتمردان و سیاستمداران نیز ترجیح دارد! اما خوشبختانه دولت جدید و مدیریت جدید بانک مرکزی برای چندمین بار نشان داد که در مقابل وسوسه اعمال سیاست های عامه پسند خواهد ایستاد تا به مردم و اقتصاد کشور خدمت واقعی برساند، نه خدمتی که با وجود ظواهر فریبنده اش در بطن خود برای مردم زیانبار است.

واقعیت این است که اقتصاد ایران برای رسیدن نرخ ارز به نرخ های کنونی هزینه های سنگینی را داده است و اکنون تازه دوران برداشت ثمره های افزایش نرخ ارز است که در رشد سریع صادرات کشور و تقویت تولید ملی در برابر رقبای خارجی نمود خواهد یافت و روا نیست که مردم و اقتصاد کشور را از این بهره محروم کنیم. نکته بسیار مهم این است که در دوران پساتحریم نه تنها سیاست های اقتصاد مقاومتی نباید کمرنگ شود؛ بلکه اتفاقا در چنین شرایطی و درست زمانی که اقتصاد کشور با شوک های مثبت برون زا مواجه می شود، پیگیری سیاست های اقتصاد مقاومتی در همه حوزه های اقتصادی ضرورت و اهمیتی دو چندان می یابد. در این میان سیاست ارزی خط مقدم سیاست های اقتصاد مقاومتی در دوران پساتحریم است که شاخص آن حفظ مستحکم ثبات بازار ارز، حفظ ذخایر گرانبهای ارزی و دفاع از تولید ملی در برابر رقبای خارجی است. دولت و بانک مرکزی در این ماجرا نیز نشان داده اند که خود را ملزم به اجرای سیاست های اقتصاد مقاومتی و دفاع از اقتصاد ملی می دانند و تسلیم سیاست های عوام پسندانه نخواهند شد. بر این اساس بر کارشناسان اقتصادی است که با تبیین و تحلیل واقع بینانه این موضوع، به درک افکار عمومی از این امر کمک کنند.