نقش تمرین درمانی و فیزیوتراپی در درمان پوکی استخوان

دبیر انجمن شاخه ورزشی انجمن فیزیوتراپی ایران گفت: پوکی استخوان به عنوان «بیماری خاموش» و بدون علائم بوده که تمرین درمانی و فیزیوتراپی در درمان آن نقش اساسی دارد.

کد خبر: ۷۴۹۸۱۳

تاریخ: ۰۵ آبان ۱۴۰۳ - ۱۱:۰۹

رحمان اهوازیان روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار حوزه سلامت ایران اکونومیست افزود: پوکی استخوان، به تدریج استخوان‌ها را با گذشت زمان ضعیف و آنها را شکننده‌تر و مستعد شکستگی می‌کند. این شکستگی‌ها می‌توانند منجر به درد شدید، ناتوانی و از دست دادن استقلال، به ویژه در افراد مسن شوند.

وی ادامه داد : این وضعیت بیشتر زنان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، به طوری که یک نفر از هر سه زن بالای ۵۰ سال دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می‌شود، در مقایسه با یک نفر از هر پنج مرد. با این حال، پوکی استخوان تنها نگرانی برای افراد مسن نیست؛ افراد جوان‌تر نیز می‌توانند به دلیل عوامل مختلفی مانند ژنتیک، انتخاب‌های سبک زندگی و برخی شرایط پزشکی در معرض خطر باشند.

اهوازیان اظهارداشت: پوکی استخوان تحت تأثیر عوامل مختلفی است و این عوامل غیرقابل تغییر شامل سن، جنسیت، تاریخچه خانوادگی، قومیت و اندازه بدن است. تراکم استخوان به طور طبیعی با افزایش سن کاهش می‌یابد و زنان به خصوص به دلیل تغییرات هورمونی در دوران یائسگی در معرض خطر بیشتری هستند. همچنین، ژنتیک نقش مهمی ایفا می‌کند و تاریخچه خانوادگی پوکی استخوان خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.

این فیزیوتراپیست افزود: عوامل قابل تغییر در ایجاد پوکی استخوان، شامل سطوح هورمونی، عادات غذایی، استفاده از داروها، انتخاب‌های سبک زندگی و برخی شرایط پزشکی است.

مصرف ناکافی کلسیم و ویتامین Dباعث ضعیف شدن استخوان‌ها می‌شود

به گفته وی، کاهش استروژن در زنان و کاهش تستوسترون در مردان خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهد، همانطور که عدم تعادل تیروئید نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد. مصرف ناکافی کلسیم و ویتامین D، اختلالات خوردن، و استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئیدها باعث ضعیف شدن استخوان‌ها می‌شود.

وی افزود: عوامل سبک زندگی مانند عدم فعالیت فیزیکی، سیگار کشیدن و مصرف بیش از حد الکل نیز به شکنندگی استخوان‌ها کمک می‌کنند. سوء تغذیه و مصرف زیاد نمک و کافئین نیز بر تراکم استخوان تاثیر منفی دارند.

اهوازیان تصریح کرد: علائم اولیه این بیماری شامل تحلیل لثه، کاهش قدرت دست و شکنندگی ناخن‌ها است که می‌تواند نشان‌دهنده کاهش کلی توده استخوانی باشد. این علائم خفیف ممکن است به راحتی نادیده گرفته شوند، اما نشانه‌های مهمی از مشکلات بالقوه در سلامت استخوان هستند.

وی افزود: با پیشرفت پوکی استخوان، نشانه‌های واضح‌تری ظاهر می‌شود. درد مزمن در ناحیه کمر، کاهش قد و حالت خمیده از علائم رایج هستند که به دلیل شکستگی یا افتادگی مهره‌ها به وجود می‌آیند. شکستگی‌ها به دلیل سقوط از ارتفاع های کم یا فعالیت‌های ساده، به ویژه در نواحی لگن، ستون فقرات و مچ دست، نشانه‌های مهمی از پوکی استخوان پیشرفته هستند. شکستگی‌های مکرر یا چندگانه در مدت زمان کوتاه، به‌ویژه شکستگی‌های لگن، به شدت نشان‌دهنده از دست رفتن توده استخوانی شدید است.

وی ادامه داد: شناسایی این نشانه‌ها بسیار مهم است، به‌ویژه افرادی که در معرض خطر بیشتری هستند، مانند زنان و افراد مسن. و توصیه می شود در صورت مشاهده این علائم مراجعه به پزشک برای تست تراکم استخوان و ارزیابی بیشتر ضروری است و با تشخیص زودهنگام و مداخله می‌توان به مدیریت مؤثر پوکی استخوان و جلوگیری از شکستگی‌های جدی کمک کرد.

بیشتر بخوانید

ضرورت انجام آزمایش تراکم استخوان از ۶۰ سال به بالا

پوکی استخوان در زنان چهار برابر مردان است

۳۳ درصد زنان بالای ۵۰ سال بوشهری مبتلا به پوکی استخوان هستند

نیمی از سالمندان دچار پوکی استخوان هستند/حداقل در حد پیاده‌روی ورزش کنید

ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل برای حفظ سلامت استخوان ضروری است

اهوازیان گفت: تغییر سبک زندگی نقش مهمی در این زمینه دارد، از جمله رژیم غذایی برای افزایش مصرف کلسیم و ویتامین D. انجام تمرینات ورزشی و مقاومتی به تقویت استخوان‌ها و بهبود تعال کمک می‌کند و به طرز قابل توجهی خطر افتادن و شکستگی را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل برای حفظ سلامت استخوان ضروری است.

وی افزود: در موارد شدیدتر، مداخلات جراحی ممکن است لازم باشد، در موارد شکستگی‌های جدی، مانند شکستگی‌هایی که در لگن یا مچ دست رخ می‌دهد، جراحی ممکن است برای بازیابی عملکرد و تحرک ضروری باشد.

اهوازیان توصیه کرد: ویزیت‌های منظم برای مدیریت موثر پوکی استخوان بسیار مهم است. این ارزیابی‌ها معمولاً شامل تکرار آزمایشات سنجش تراکم استخوان، معمولاً هر یک یا دو سال یک‌بار برای پیگیری پیشرفت و ارزیابی اثربخشی درمان و مدیریت پوکی استخوان و کاهش خطر شکستگی‌ها ضروری است.

نقش فیزیوتراپی در درمان پوکی استخوان را بسیار مهم و کلیدی

وی نقش فیزیوتراپی در درمان پوکی استخوان را بسیار مهم و کلیدی عنوان کرد و گفت: در حالی که داروها برای مدیریت پوکی استخوان اهمیت دارند، اما فیزیوتراپی نقش حیاتی در درمان و توانبخشی ایفا می‌کند و بر بهبود سلامت استخوان، پیشگیری از شکستگی‌ها و افزایش کیفیت کلی زندگی افراد مبتلا به این بیماری تمرکز دارد.

دبیر شاخه ورزشی انجمن فیزیوتراپی ایران ادامه داد : یکی از اجزای کلیدی فیزیوتراپی در مدیریت پوکی استخوان، برنامه‌های ورزشی مناسب است. این برنامه‌ها معمولاً شامل تمرینات وزن اندازی مانند پیاده‌روی هستند که به تحریک تشکیل استخوان و حفظ تراکم استخوان کمک می‌کنند. تمرینات مقاومتی با استفاده از وزنه‌ها یا نوارهای مقاومتی، عضلات اطراف استخوان‌ها را تقویت کرده و خطر شکستگی را کاهش می‌دهند. همچنین، تمرینات انعطاف‌پذیری و کششی دامنه حرکتی را بهبود می‌بخشند و سفتی عضلات را کاهش می‌دهند و به ارتقای سلامت عمومی بدن کمک می‌کنند.

اهوازیان تاکید کرد: آموزش تعادل و هماهنگی جنبه‌های اساسی فیزیوتراپی است که بر پیشگیری از افتادن تمرکز دارد و یکی از عوامل خطر مهم برای شکستگی‌ها در افراد مبتلا به پوکی استخوان است. فیزیوتراپیست‌ها تمریناتی را برای بهبود ثبات و بهبود الگوی راه رفتن وارد برنامه‌های درمانی می‌کنند و به بیماران کمک می‌کنند تا در حرکات خود اعتماد به نفس پیدا کنند.

وی افزود : آموزش در مورد وضعیت بدن و مکانیک‌های حرکتی صحیح نیز یکی از حوزه‌های مهم در فیزیوتراپی برای بیماران مبتلا به پوکی استخوان است. فیزیوتراپیست‌ها به بیماران می‌آموزند که چگونه وضعیت بدن خود را به درستی حفظ کنند و از تکنیک‌های حرکتی ایمن در فعالیت‌های روزمره استفاده کنند تا استرس را بر روی ستون فقرات کاهش دهند و احتمال آسیب را کم کنند. این آموزش به افراد این امکان را می‌دهد که وظایف روزمره خود را به‌طور ایمن انجام دهند و در عین حال سلامت استخوان‌های خود را حفظ کنند.

فعالیت بدنی منظم یکی دیگر از ارکان پیشگیری و مدیریت پوکی استخوان

اهوازیان تصریح کرد: فعالیت بدنی منظم یکی دیگر از ارکان پیشگیری و مدیریت پوکی استخوان است. تمرینات وزنه‌برداری مانند پیاده‌روی، دویدن، همراه با تمرینات مقاومتی و تعادلی، در تقویت استخوان‌ها و عضلات، بهبود هماهنگی و کاهش خطر افتادن بسیار مفید هستند و برنامه‌های تمرینی سفارشی، به ویژه آن‌هایی که توسط فیزیوتراپیست‌ها طراحی شده باشند، می‌توانند نقش حیاتی در حفظ تراکم استخوان و سلامت فیزیکی کلی ایفا کنند.

وی توصیه کرد : توصیه می شود اگر فردی در خانواده شما درگیر بیماری پوکی استخوان است حتما جهت دریافت برنامه ورزشی مناسب به فیزیوتراپیست مراجعه نماید.

اهوازیان اظهار داشت: با داشتن دانش، منابع و اقدامات صحیح، افراد می‌توانند سلامت استخوان‌های خود را کنترل کرده و زندگی فعل و رضایت‌بخشی را تجربه کنند. روز جهانی پوکی استخوان فراخوانی است برای همه – از افراد تا جوامع و دولت‌ها – تا به سلامت استخوان‌ها اولویت دهند و از کسانی که تحت تاثیر پوکی استخوان قرار گرفته‌اند، حمایت کنند.

وی در پایان گفت: افراد با ابزارهای لازم برای حفظ استخوان‌های قوی توانمند شوند تا آینده‌ای بسازیم که در آن شکستگی‌ها تهدیدی برای رفاه میلیون‌ها نفر نباشند. با افزایش آگاهی، ترویج سبک زندگی سالم و حمایت از سیاست‌های بهتر بهداشت، می‌توانیم گام‌های قابل توجهی در مبارزه با پوکی استخوان برداریم و اطمینان حاصل کنیم که هر فرد فرصتی برای زندگی قوی و سالم دارد.