امنیت یا رفاه؟ انتخاب اجتناب‌ناپذیر اروپا در برابر روسیه

سال‌ها قبل اروپا هزینه‌های دفاعی خود را کاهش داد، زیرا به حمایت آمریکا و افزایش ثبات بعد از جنگ سرد تکیه کرده بود؛ حالا با آغاز جنگ روسیه و تشدید رقابت آمریکا و چین، قاره سبز دوباره در مسیر احیای قدرت نظامی گذشته خود قرار گرفته است.

کد خبر: ۷۳۶۰۷۲

تاریخ: ۲۴ شهريور ۱۴۰۳ - ۲۳:۰۳

به گزارش ایران اکونومیست، رسانه آمریکایی در مقاله‌ای با اشاره به اینکه دولت‌های اروپایی با پایان جنگ سرد بودجه نظامی خود را به‌شدت کاهش داده و بر برنامه‌های اجتماعی متمرکز شدند، گزارش داد، این سیاست در آن زمان بین رای‌دهندگان محبوب بود، چرا که اروپا با تهدیدات خارجی کمی مواجه بود و زیر چتر امنیتی آمریکا قرار داشت.

به گزارش وال‌استریت ژورنال، اکنون اما کشورهای اروپایی دریافته‌اند که از دست دادن این قدرت نظامی تبعاتی داشته است، زیرا با آغاز جنگ اوکراین، تنش‌هایی مشابه دوران جنگ سرد دوباره احساس می‌شود و این بار ایالات متحده سعی دارد تمرکز خود را به چین معطوف کند.

اروپا اکنون به فکر تقویت دوباره قدرت نظامی خود افتاده است، اما به گزارش رسانه آمریکایی، این مسیر برای قاره سبز بسیار دشوار است. به گزارش وال‌استریت ژورنال، وعده‌های فراوانی برای افزایش هزینه‌های نظامی مطرح شده، اما وزرای دفاع کشورهای اروپایی اذعان دارند که در تأمین نیازهای خود با مشکل مواجه هستند.

«بوریس پیستوریوس» وزیر دفاع آلمان اخیراً در واکنش به برآورده نشدن بودجه درخواستی‌اش برای سال میلادی آینده، گفت: «این ناامیدکننده است. این یعنی نمی‌توانم برخی کارها را با سرعتی که تهدیدات ایجاب می‌کند، انجام دهم.» به گزارش رسانه آمریکایی، آلمان در دوران جنگ سرد نزدیک به ۸۰۰ هزار سرباز در اختیار داشت، اما اکنون سربازان آن به ۲۰۰ هزار نفر هم نمی‌رسند. بسیاری از پایگاه‌های نظامی هم به مراکز ورزشی و خانه‌های سالمندان بدل شده‌اند.

فشار انتخابات آمریکا

بر اساس این گزارش، ایالات متحده نیز در این ناامیدی با وزیر دفاع آلمان شریک است، زیرا واشنگتن دو سوم هزینه‌های نظامی ناتو را تأمین می‌کند و هر ۲ نامزد ریاست‌جمهوری ایالات متحده گفته‌اند که می‌خواهند اروپا در تأمین هزینه‌های امنیتی خود به خودکفایی بیشتری دست یابد.

بر اساس این گزارش، اگر «دونالد ترامپ» نامزد حزب جمهوری‌خواه در انتخابات آمریکا پیروز شود، احتمالاً درخواست‌ها برای استقلال مضاعف اروپا جدی‌تر خواهد شد. ترامپ در اوایل سال میلادی جاری گفت، ایالات متحده از کشورهایی که استاندارد حداقلی برای اختصاص ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی به بودجه نظامی را رعایت نکنند، دفاع نخواهد کرد و روسیه می‌تواند «هر کاری که بخواهد» با این کشورها بکند. ترامپ در روزهای اخیر حتی از ۲ درصد هم فراتر رفته و گفته است متحدان اروپایی آمریکا در ناتو باید برای نزدیک شدن به سهم ایالات متحده، ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را هزینه کنند.

مناظره «کامالا هریس» و «دونالد ترامپ» نامزدهای انتخابات آمریکا

این درحالی است که تنها تعداد کمی از کشورهای اروپایی، بجز لهستان و کشورهای حوزه بالتیک، نزدیک به ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به امور نظامی اختصاص داده‌اند. بریتانیا در «کر استارمر» نخست‌وزیر جدید بریتانیا وعده‌ای در این باره نداده و ایتالیا و اسپانیا نیز کمتر از ۱.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به بودجه نظامی اختصاص داده‌اند.

ره صدساله یا کاهش سطح رفاه

وال‌استریت ژورنال با اشاره به گزارش ماه گذشته مؤسسه اقتصاد جهانی «کیل» گزارش داد اگر آلمان با سرعت کنونی به احیای قدرت نظامی خود ادامه دهد، ۱۰۰ سال طول خواهد کشید تا ذخایر توپخانه‌ای خود را به سال ۲۰۰۴ برگرداند.

آلمان در حال حاضر به اندازه بودجه دفاعی سالانه خود، به خانواده‌های دارای فرزند کمک‌هزینه سالانه ۳۰۰۰ یورویی پرداخت می‌کند، کمک هزینه‌ای که فرزندان این خانواده‌ها تا سن ۲۵ سالگی فرصت بازپرداخت آن را خواهند داشت. «رابرت هابک» وزیر اقتصاد آلمان درباره این دوراهی برای حفظ سطح بالای رفاه یا افزایش بودجه نظامی می‌گوید: «این ایده که دولت رفاهی را منحل کنیم تا پول بیشتری به نظامی‌گری اختصاص یابد، برای من فاجعه‌آمیز خواهد بود.»

او با اشاره به قدرت‌گیری جریان‌های راست افراطی به دلیل کاهش سطح رفاه در این کشور گفت: «هزینه‌های اجتماعی برای حفظ انسجام کشور ضروری هستند.»

یک اندیشکده آلمانی گزارش داد که این کشور در اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی، حدود ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی را به مسائل نظامی اختصاص می‌داد، اما در سال ۲۰۲۲ این بودجه به ۱.۴ درصد رسیده بود. اعداد و ارقام نشان می‌دهد که آلمان با کاهش بودجه نظامی مجموعاً ۶۸۰ میلیارد یورو پس‌انداز کرد که صرف بازسازی آلمان شرقی و برقراری دولت رفاه در این منطقه شد. این اندیشکده اعلام کرد اروپا به‌طورکلی از سال ۱۹۹۱ تاکنون با رعایت نکردن استاندارد ۲ درصدی در بودجه نظامی خود، حدود ۱.۸ تریلیون یورو پس‌انداز کرده است.

مخالفت با کاهش بودجه رفاهی

چند روز پس از آغاز جنگ اوکراین در ۲۰۲۲، صدراعظم آلمان قول داد هزینه‌های نظامی را به بالای ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی افزایش دهد و از تأسیس یک صندوق سرمایه‌گذاری ویژه ۱۰۰ میلیارد یورویی برای احیای قوای تسلیحاتی خبر داد، اما حالا با گذشت ۲ سال، بودجه نظامی آلمان روی کاغذ ۱.۳ درصد از تولید ناخالص داخلی است و صندوق سرمایه‌گذاری مذکور کمک کرده که این بودجه به ۲ درصد افزایش پیدا کند. بااین‌حال، این صندوق در سال ۲۰۲۸ تمام خواهد شد و آلمان باید بودجه دفاعی پایه خود را در آن سال ۶۰ درصد افزایش دهد تا آن را بالاتر از ۲ درصد نگه دارد، امری که به باور کارشناسان، غیرممکن است.

نمودار بودجه نظامی (قرمز تیره) و رفاهی اروپا از ۱۸۷۰ تا ۲۰۲۲

درعین‌حال، شبکه امنیت اجتماعی عمومی این کشور در سال میلادی گذشته به ۱.۲۵ تریلیون یورو رسید، یعنی ۲۷ درصد از تولید ناخالص داخلی که از دانمارک، سوئد و آمریکا نیز بیشتر است. مقامات دولتی آلمان می‌گویند این کشور نمی‌تواند برای افزایش هزینه‌های خود وام بگیرد و کاهش هزینه‌های دولت رفاه نیز موجب کاهش حمایت عمومی از اوکراین خواهد شد.

احزاب راست افراطی و چپ افراطی در آلمان با وعده کاهش بودجه نظامی و افزایش هزینه‌های رفاهی مانند توزیع غذای رایگان در مدارس، در حال کسب قدرت هستند و درعین‌حال، پروژه‌های نظامی با مخالفت‌های محلی روبرو شده است. چندی پیش شرکت تسلیحاتی «راین‌متال» قصد افتتاح یک کارخانه جدید داشت تا ضمن ارسال مهمات به اوکراین، انبارهای تسلیحاتی آلمان را هم پر کند، اما در پی مقاومت شدید محلی و نگرانی عمومی فزاینده نسبت به حمله روسیه به این کارخانه، شرکت راین‌متال اعلام کرد ظرفیت یکی دیگر از کارخانه‌های خود را افزایش می‌دهد و از ساخت این کارخانه جدید منصرف شده است.

تخمین‌ها نشان می‌دهد که پر کردن شکاف در بودجه دفاعی آلمان تا سال ۲۰۳۰ هزینه‌ای بالغ بر ۱۰۳ میلیارد یورو خواهد داشت و برخی کارشناسان کاهش بودجه‌های رفاهی را گزینه‌ای نامناسب می‌دانند. یک فرماندار محافظه‌کار آلمانی در این باره می‌گوید: «کشور به هزینه دفاعی بیشتر نیاز دارد، اما به مدارس، زیرساخت‌ها و موارد دیگر نیز نیاز دارد. فکر می‌کنم آنچه ما نیاز داریم، افزایش سرعت رشد اقتصادی است.»