چین، نقش غرب را در مناقشه فلسطین به چالش کشیده است

مذاکرات وحدت فلسطینی‌ها که روز سه‌شنبه در پکن به پایان رسید و توافقی برای یک چارچوب پساجنگ غزه در آن امضا شد، فرصتی برای چین با هدف ارائه «یک پلتفورم رقیب برای اسرائیل و متحدان غربی‌اش درباره آینده فلسطین و خاورمیانه» محسوب می‌شود.

کد خبر: ۷۲۲۷۸۷

تاریخ: ۰۳ مرداد ۱۴۰۳ - ۱۸:۴۲

به گزارش ایران اکونومیست، میدل ایست آی در گزارشی نوشته است: رازان شوامره، کارشناس فلسطینی در سیاست خارجی چین در منطقه می‌گوید: «هدف اصلی چین جلب رضایت و تصدیق کشورهای منطقه در مورد جایگاه رو به رشد خود به عنوان یک کشور مسئول با نقش اخلاقی برتر در مقایسه با ایالات متحده است.»

حماس و فتح، دو جناح اصلی فلسطینی، چندین بار برای پایان دادن به اختلافات ۱۷ ساله خود از جمله مذاکراتی که در ماه آوریل در چین آغاز شد، تلاش کرده‌اند تا مصالحه کنند.

اگرچه تلاش‌ها در گذشته به سختی پیشرفتی داشته است، مشارکت پکن اکنون انگیزه‌های منحصربه‌فردی برای جدا شدن از نفوذ واشنگتن، از جمله برای محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، فراهم می‌کند.

وزیر خارجه چین در دیدار با نمایندگان حماس و تشکیلات خودگردان

«هانی المصری»، دبیرکل مرکز فلسطینی برای سیاست گذاری تحقیقات و مطالعات استراتژیک «مسارات» می‌گوید: «عباس می‌خواهد به آمریکایی‌ها و همچنین به اعراب نشان دهد که من انتخاب‌های دیگری هم دارم.»

وی با بیان اینکه رای گیری اخیر کنست که با اکثریت قاطع لایحه‌ای را تصویب کرد که تشکیل کشور فلسطین را حتی به عنوان بخشی از مذاکره با طرف اسرائیلی رد می‌کند، افزود: «عباس نگران انتخاب مجدد ترامپ به عنوان رئیس جمهور آمریکاست.»

به گفته این محقق، نگرانی دیگری هم برای عباس وجود دارد. در کرانه باختری، یک عدم رضایت گسترده از تشکیلات خودگردان وجود دارد که از درآمدهای مالیاتی محروم شده و برای پرداخت حقوق کارمندان خود به مشکل برخورده است.

المصری خاطرنشان کرد، همچنین یکسری شایعات وجود دارد که محمد دحلان، سیاستمدار فلسطینی در تبعید که اکنون به رئیس امارات مشاوره می‌دهد، شاید به دستور قدرت‌های غربی همراستا با واشنگتن به فلسطین برگردد.

در همین حال برای حماس، مذاکرات با میانجی‌گری چین یک پلتفورم بی سابقه برای شرکت در نشست‌های بین‌المللی ایجاد کرد.

شوامره ادامه داد: «حماس دعوت را برای شکستن انزوای بین‌المللی ایجاد شده توسط واشنگتن و متحدانش که او را به تروریسم متهم کرده‌اند، پذیرفت.»

وی با بیان اینکه پکن به درخواست اسرائیل برای معرفی حماس به عنوان یک «سازمان تروریستی» بی توجهی کرد، افزود: «دعوت چین از حماس برای شرکت در نشست پکن راه را برای برقراری ارتباط بین‌المللی و ارتباط با رقبای واشنگتن باز کرد.»

چین به دنبال نظم نوین جهانی

گفت‌وگوهای وحدت فلسطین تازه‌ترین تلاش پکن برای ایفای نقش در میانجیگری در منطقه است؛ پکن سال گذشته میزبان مذاکراتی بود که به احیای روابط بین ایران و عربستان سعودی انجامید.

«آرهو هاورن»، متخصص روابط خارجی چین گفت: « چین مدت‌هاست که از نظم نوین جهانی و حکمرانی جهانی با هدف کاهش نفوذ ایالات متحده در صحنه جهانی حمایت می‌کند.»

نشست گروه‌های فلسطینی در پکن

وی ادامه داد: «چین همچنین به دنبال نقش برجسته‌تری در سیاست بین‌الملل بوده و خود را به عنوان صلح‌جو و جایگزینی مناسب برای ایالات متحده معرفی کرده است. این در اقداماتش در خاورمیانه مشهود است، جایی که با طرف‌های مخالف آمریکا و متحدانش همسو می‌شود.»

«آندرآ گیسلی»، محقق ارشد پروژه TOChina خاطرنشان کرد: «رشد نفوذ پکن در منطقه فقط به دلیل اقدامات این کشور نیست. این لحظه‌ای است که همگرایی بی‌سابقه‌ای بین منافع، اهداف، و روایت‌های چین و بسیاری از رهبران خاورمیانه وجود دارد.»

وی افزود: «وقتی صحبت از غزه به میان می‌آید، آشکار است که حمایت از فلسطینی‌ها موضعی است که به سختی می‌توان آن را منحصرا مخصوص چین دانست زیرا بسیاری از مردم منطقه و سراسر جهان، چه در جنوب جهانی و چه در شمال جهانی، عقاید مشابهی دارند. چین در حال سرمایه‌گذاری با هدف کسب مزیت رقابتی نسبت به واشنگتن است.»

«مذاکرات چین به قدر کافی نبود»

تاکنون، مذاکرات آتش‌بس غزه تحت سلطه ایالات متحده بوده است و حماس و اسرائیل نتوانسته‌اند به توافقی برسند. حماس شکایت دارد که واشنگتن خودش را یک میانجی‌گر صادق در مذاکرات می‌داند درحالیکه به شدت از اسرائیل در جنگ غزه حمایت می‌کند. همچنین حماس از چین و روسیه خواسته تا در میان تضمین دهندگان هرگونه توافق آتش بس باشند.

در حالی که طرح‌های پس از جنگ با حمایت چین، جایگزینی برای گروه‌های فلسطینی خسته از رویکردهای غرب -که به نفع اسرائیل است- ارائه می‌کند، باید دید که آیا واقعا چیزی می‌تواند بدون مشارکت متحدان غربی اسرائیل اتفاق بیفتد.

شاوامره افزود: «آمریکا بازیگر غالب در این درگیری است و توانمندی چین برای نفوذ، محدود است. اسرائیل با حمایت همه جانبه غرب قدرت کنترل بالفعل در منطقه دارد. واشنگتن تنها قدرتی است که می‌تواند بر جنگ و پیامدهای آن تاثیر بگذارد.»

یک ناظر روابط خارجی چین مستقر در پکن که خواست نامش فاش نشود، گفت، وقتی مذاکرات بین ایران و عربستان بود، نظر پکن تنها در زمان امضای توافق صورت گرفت تا بر این تصمیم اضافه شود.

وی ادامه داد: «به نظرم برای این توافق هم همین است و چین ابزاری برای رفع مسدودی این مذاکرات ندارد.»

در حالی که چین مدت‌ها حامی آرمان فلسطین بوده است به طوریکه رهبر سابق این کشور یعنی مائو تسه‌تونگ زمانی «اسرائیل» را «پایگاه امپریالیسم» توصیف کرد، اما در ماه‌های اخیر از زمان وقوع جنگ در غزه در ماه اکتبر به استفاده از زبان مبهم و «بی‌طرفانه» متهم شده است.

گیسلی نیز گفت، درحالیکه چین توافق فلسطین را یک پیروزی دیپلماتیک می‌داند اما بعید است که تحولی جدی درباره چارچوب پساجنگ غزه پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴ آمریکا ایجاد شود.

وی افزود: «مذاکرات با میانجی‌گری چین شاید به این وضع کمک کند اما آنقدرها هم کافی نیست.»