زمان خداحافظی دلالان بازار ارز؟

براساس اعلام رئیس کل بانک مرکزی، این بانک در نظر دارد فرآیند محاسبه و اعلام نرخ ارز را به یک تشکل صنفی بسپارد تا از مداخله دلالان و جوسازی روانی آنان در تعیین قیمت ارز و افزایش آن جلوگیری به عمل آید.

کد خبر: ۷۲۰۷۳

تاریخ: ۱۷ بهمن ۱۳۹۳ - ۲۱:۲۰

ایران اکونومیست- واقعیت آن است که دلالان تاکنون با استفاده از ترفندهای مختلفی چون معاملات صوری و زیرپله ای یا نوعی شرط بندی با ایجاد بازار غیررسمی ارز که معاملات فردایی نیز در همین قالب انجام می گرفت، نقش غیرقابل انکاری در تعیین قیمت ارز داشته و دارند بنابراین حذف آنان از چرخه تعیین قیمت ارز می تواند کمک قابل توجهی به آرامش این بازار بکند.

با این حال اصول برنامه ای که بانک مرکزی برای حذف دلالان ارز در نظرگرفته است، با وجود نقاط قوت بسیاری که دارد، باز هم بر پایه اصل قدیمی و امتحان شده دستوری بودن و وسط کشیدن پای نهادهای امنیتی استوار شده است.

این در حالی است که تجربه های متعدد گذشته نشان داده است وسط کشیدن پای نیروی انتظامی یا نهادهای امنیتی ممکن است در کوتاه مدت خیابان فردوسی را خلوت کند، اما دیری نمی پاید که باز هم نجوای آهسته دلار دلار دلالان از کوچه پس کوچه های این خیابان به گوش رهگذران خواهد رسید. زیرا بانک مرکزی فقط به برخورد با معلول توجه کرده و سراغ درمان علت، یعنی سیاستگذاری برای کنترل متغیرهای اقتصادی موثر بر قیمت ارز نرفته است، بنابراین همچنان قیمت بازار غیررسمی بالاتر از بازار رسمی بوده و در نهایت فروش ارز به دلالان و بازار غیررسمی برای عرضه کنندگان به صرفه خواهد بود.

بانک مرکزی باید این روش را کنار گذاشته یا سهمش را در بسته اخیر به حداقل برساند و به جای آن از دیگر ابتکارهای موجود استفاده کند. پیشنهاد مشخصی که در این باره می توان ارائه داد، این است که بانک مرکزی شرایط دشوار دریافت مجوز صرافی را طوری آسان کند که دلالان نیز خواه ناخواه راغب به دریافت مجوز و فعالیت رسمی شوند.

همچنین طرف عرضه ارز به بازار را که همان صادرکنندگان باشند از طریق ارائه مشوق های مختلف راضی و نه مجبور کند که ارز خود را به صرافی های رسمی بفروشند.

در این باره قطعا بانک مرکزی باید توجه کند در شرایطی که قیمت بازار آزاد بالاتر از بازار رسمی باشد فروش ارز به قیمت رسمی باعث ضرر دیدن صادرکننده می شود و بنابراین دولت باید این ضرر را به گونه ای دیگر ـ مثلا کاهش هزینه های صادرات ـ جبران کند اما اگر به این واقعیات توجه نشود و مانند گذشته مشوق های صادرکنندگان به فراموشی سپرده شود، پس از مدتی توپ و تشر در کردن، باز، آب در بازار ارز به جوی سابق بازخواهد گشت و طرف عرضه نیز ناچار است برای جلوگیری از ضرر رو به بازار غیررسمی بیاورد.

بانک مرکزی توجه دارد که در این صورت کاری از سامانه های الکترونیک مانند سنا و غیره برنخواهد آمد و ابتکارهای ایرانی خیلی زود راه دور زدن این سامانه ها را پیدا خواهد کرد.