برای خدا هم می‌شود موسیقی ساخت اما هیات و کنسرت را قاطی نکنید!

یک کارشناس حوزه موسیقی تاکید می‌کند که باید مراقب بود چون ممکن است با وضعیت بعضی از هیات‌های فعلی، ۱۰ الی ۱۲ سال آینده دیگر هیات‌های سنتی جایی نداشته باشند و موسیقی غیراسلامی و حتی ضداسلامی با شیوه‌های جدید خواندن، وارد هیات‌های شوند.

کد خبر: ۷۱۹۴۸۷

تاریخ: ۲۴ تير ۱۴۰۳ - ۲۳:۰۳

به گزارش ایران اکونومیست، پدرام جوادزاده در بخش اول گفت‌وگو خود با ایران اکونومیست به موضوع موسیقی مذهبی و ریشه آن، عدم اشراف مداحان به حوزه موسیقی و برپایی جلسات هیات شبیه کنسرت پرداخت و در بخش دوم نیز با تاکید بر روی موضوع سلبریتی شدن مداحان و موضوع شورخوانی در هیات‌ها و آسیب‌هایی که این موضوع به جلسات امام حسین(ع) می‌زند بحث خود را ادامه داد که در زیر می‌خوانید:

ـ امروز سلبریتی شدن مداح به جلسۀ امام حسین(ع) لطمه می‌زند و شوخی ندارد، آن آدمی که هیاتی نیست و از بیرون بعضی از این هیات‌های موزیکال که به ویژه گاهی در اینستاگرام می‌بینیم را نگاه می‌کند، هر اتفاقی بیافتد پای امام حسین(ع) می‌نویسد، می‌گوید من دیدم یکسری آدم آنجا هستند، نور و چراغ هم هست و عده‌ای بالا و پایین می‌پرند! طرف از بیرون فکر می‌کند اینجا دیسکو است! تصوری از این ندارد که اینجا یک جلسه معنوی است و آمدند پاکسازی روحی بکنند و بروند. آن کسی که بالای منبر می‌خواند و تخصصی هم نمی‌خواند، اگر یک جایی به خودش آسیب بزند مقصر خودش بوده و به کسی ربطی ندارد اما در جایگاهی ایستاده که به شخصیتی همچون امام حسین(ع) لطمه می‌زند، این موضوع را چگونه باید حل کرد؟

او اصلاً به خودش آسیبی نمی‌زند، به ما آسیب می‌زند. اگر هیات خنثی بود می‌گفتیم مثبت ندارد، منفی هم ندارد، الان می‌گویم این نوع هیات‌ها، منفی است. مثلاً در شورخوانی شما با بیت‌دیسکو رو به رو هستید، آن چیزی که به اسم شور در هیات‌های ما جا انداختند و در بعضی هیات‌ها می‌بینیم، در موسیقی الکترونیک برای کار دیگر ساخته شده است.

اگر هیات ما هیات بود وضع خیابان‌های ما الان این نبود!

یعنی در علم موسیقی اگر کسی این را با دستگاه موسیقی هم نگوید با صوت خودش هم بگوید همان کارکرد را دارد، چیزی به نام بیت‌باکس در دنیاست که آن را با گلو اجرا می‌کنند و همه چیزهای الکترونیک را با گلو شبیه‌سازی می‌کنند و طرف با آن تکنو می‌زند و بعضی‌ها این بیت‌باکس را در هیات آورده‌اند. مگر قرار بوده برویم هیات امام حسین(ع) و از خود بیخود شویم و بالا و پایین بپریم؟ مگر قرار نبود ما آدم بشویم؟

کل قیام امام حسین(ع) در اوج عقلانیت است، می‌شود از امام حسین(ع) خواند اما عقل‌ آدم‌ها را از آنها گرفت؟ کاری که هیات‌های ما در تاریخ در ۴ الی ۵ قرن انجام دادند، امروز هم انجام می‌دهند؟ خیر! هیات‌های ما دارند «سکولار» می‌شوند، بعد انتظار دارید ما چالش‌مان را با گشت در خیابان جمع کنیم؟ در تاریخ تشیع کار هیات و مسجد بوده که انسان بسازد. هیات سکولار پس به چه کار می‌آید؟

ـ یعنی الان شما معتقدید بخشی از هیات‌های ما که سلبریتی‌زده شده، سکولار شده است؟

در یک دهه گذشته برخی هیات‌های ما به سمت سکولار شدن حرکت کردند، من فکر می‌کنم این اتفاق از ۹۸، ۹۹ به بعد سرعت بسیار جدی‌ای گرفت و امروز ما را با پدیده هیات‌های سکولار در ایران مواجه کرده است. سکولار به شما نمی‌گوید نماز نخوانید، حرفش قشنگ است اما با اسلام در تضاد است، با عقل سلیم هم درتضاد است اما می‌گوید شما نمازتان را بخوانید من هم مشروبم را می‌خورم هر دو هم خوشحال باشیم! درواقع از یک معنای زشت پاکسازی می‌کند، اما تمامش با اسلام درتضاد است.

سکولار یعنی من برای امام حسین(ع) بخوانم، این خواندن من سیاسی و اجتماعی نباشد و من فقط یک مراسمی برگزار می‌کنم مثل اینکه ما یک مسابقه فوتبالی را تماشا کنیم که ذاتا پدیده‌ای سکولار است. هیات سکولار یعنی هیاتی که به درد انقلاب اسلامی نمی‌خورد و اصلاً به درد اسلام و خدا نمی‌خورد و خروجی آن به درد کسی نمی‌خورد و فقط به درد ویدیو گرفتن می‌خورد!

دیسکو را به بعضی از هیات‌ها آورده‌ایم

همانطور که گفتم، بعضی‌ها رفتند بیت تکنو را وارد هیات کردند، اگر شرعاً دیسکو و رقصیدن در آن فضا کار بدی است پس چرا این کار را کردیم؟ شرعاً یکی از مسائلی که فقها با موسیقی دارند این است که اگر موسیقی تو را از خود بیخود کرد، چیز بدی است، ما رفتیم دقیقاً این چیزی که بد است را وارد بعضی هیات‌ها کردیم!

ما بعضی المان‌های موسیقی را در بعضی از هیات‌ها به صورت ناآگاهانه وارد کرده‌ایم که مضر است. بسیاری از مداحان ما انسان‌های خوبی هستند اما آگاه نیستند، چون طرف سلبریتی شده، گوش نمی‌دهد که بخواهد آگاه شودما بخشی از اِلمان‌های همان چیزی که مشکل دارد را ناآگاهانه آورده‌ایم و داریم استفاده می‌کنیم. بسیاری از مداحان ما انسان‌های خوبی هستند اما آگاه نیستند، چون که بعضی‌های‌شان شدند و سلبریتی نیازی به آگاهی ندارد. این را تاکید می‌کنم که نه اینکه اینها بچه‌های بدی باشند و تعمدی این کار را بکنند، سوءتعبیر نشود، اینها اتفاقاً‌ بچه‌هایی هستند که دلبسته امام حسین(ع) هستند اما مسیر غلط شده، منتها چون طرف سلبریتی شده، گوش نمی‌دهد که بخواهد آگاه شود، مثلاً من ۶، ۷ ساعت با مداح معروفی این بحث‌ها را کردم، گفت تو چند تا دنبال‌کننده داری؟ گفت ۲ هزار تا، گفت من ۵ میلیون دنبال‌کننده دارم! عقل را ببینید! گفت تو با ۲ هزار تا بیشتر می‌فهمی یا من با ۵ میلیون؟، گفتم قطعاً من چون این حوزه تخصصی من است، کار و زندگی من است، بعد حرف من قرار نیست توده‌ای باشد، کار تو توده‌ای است ولی آگاه نیستی! مثل برخی از بازیگران که در ماجرای ۱۴۰۱، مواضع آگاهانه‌ای نداشتند و خیلی از حرف‌های‌ آنها غلط و اشتباه بود، سلبریتی، سلبریتی است فرقی ندارد در هیات یا در سینما باشد.

صدای ناقوسِ مرگِ هیات در معنای سنتی‌اش به گوش می‌رسد

ـ حتی گاهی ممکن است در پشت صحنه یک اتاق صوت هم باشد که صدای را درست کند و...

به عنوان یک موزیسین حرفه‌ای این را فریاد می‌زنم، ما در هیات کنسرت نداریم، کنسرت در سالن موسیقی است، من نمی‌پذیرم یک مداح برود در صحنه کنسرت بدهد که البته برخی مداحان جدیداً دارند این کار را انجام می‌دهند، اما نمی‌پذیرم این کنسرت را ببریم در هیات انجام بدهیم، چون هر چیزی یک جایی دارد. ‌من با مشاور وزیر مناظره داشتم، ایده‌اش این بود که ما باید از هیات‌هایمان فیلم سینمایی بسازیم، جوان باید بصری باشد و ما باید رقابت کنیم، بعد گفتم مگر هیات صحنه تئاتر و فیلم است!؟ می‌گفت باید چند تا دوربین بگذاریم از بالا با پهپاد فیلم بگیرند و باید از هیات‌ها فیلم سینمایی بسازیم! و متاسفانه این ایده‌ها در بین مسئولین ما وجود دارد.

اما در موسیقی، من موزیسین هستم و کنسرت برگزار می‌کنم و کار من در موسیقی است و موسیقی می‌سازم، هیات علمی موسیقی هستم، مسئولیت‌های اجرایی من در موسیقی بوده و کارم است و هنوز کنسرت برگزار می‌کنم و آلبوم موسیقی می‌سازم، به عنوان یک موزیسین حرفه‌ای این را فریاد می‌زنم، ما در هیات کنسرت نداریم، کنسرت در سالن موسیقی است، من نمی‌پذیرم یک مداح برود در صحنه کنسرت بدهد که البته مداحان جدیداً دارند این کار را انجام می‌دهند، اما نمی‌پذیرم این کنسرت را ببریم در هیات انجام بدهیم، هر چیزی یک جایی دارد، ‌ اینها تضاد نیست، شما می‌توانید برای خدا موسیقی هم بسازید، موسیقی ابزار است، اما هیات و کنسرت دو تا پدیده جداست، اینها را داخل هم نریزید.

من وقتی به هیات یک مداح معروفی می‌روم می‌بینم زیر صدا دارد موسیقی الکترونیکی پخش می‌شود و یک پایه‌ای است که اصطلاحاً‌ نُت مادر آنجاست، تونیک آنجاست، بعد روی آن یکسری فواصل سوم و پنجم به صورت الکترونیک پخش می‌شود و بعد مداح ملودی می‌خواند یعنی اینکه شما به موسیقی پاپ فلان مداح خوش آمدید! این دیگر مداحی نیست، مداحی یک چهارچوبی دارد، مانند اینکه من در موسیقی سنتی و دستگاهی تا یک جایی موسیقی دستگاهی است، از یک حدی بیشتر آن را دستکاری کنم، وارد موسیقی پاپ می‌شود، سیستم، ساختار، ماهیت و فرم عوض می‌شود. موسیقی کلاسیک غرب تا یک جایی موسیقی کلاسیک است من اگر رفتم یک کاری با آن کردم و یک درامی زیر آن انداختم و یک گیتاری آوردم که همچنان باخ می‌زنم، این دیگر موسیقی کلاسیک نیست.

شما جرات دارید با ساز و موسیقی الکترونیکی قرآن بخوانید؟، پدر شما را درمی‌آورند و اصلاً حرام است و یکی دو تا از خواننده‌ها که این کار را کردند از ایران فرار کردند و به آمریکا رفتند. نکته این است که این کار در هیات ما به نام امام حسین(ع) دارد اتفاق می‌افتد و ما می‌گوییم و گوش نمی‌دهند. ما یکسری مسئول مدیریت هیات در ایران در نهادهای مختلف داریم، اینها یا حرف ما را می‌فهمند یا نمی‌فهمند، اگر نمی‌فهمند که چرا مسئولیت گرفته‌اند و اگر فهمیدند و هنوز انجام می‌دهند و روی آن صندلی نشستند باید یک روزی جواب بدهند. ما در انقلاب اسلامی نمی‌توانیم نداریم، بیشتر نمی‌خواهیم داریم و آقایان هر کاری را بخواهند می‌توانند انجام بدهند. یا نمی‌خواهند یا به این حرف‌ها اعتقاد ندارند. در هر دو صورت مسیر هیات مسیر خطرناکی است و آسیب بسیاری جدی‌ای دارد که می‌بینید، من این را فریاد می‌زنم، من صدای ناقوسِ مرگِ هیات در معنای سنتی‌اش را دارم می‌شنوم! و اوضاع خراب است.

نماهنگ‌های مداحان هیچ پیوند شعر و موسیقی ندارد

ـ الان ۵ الی ۶ سال است اتفاقی به نام ساخت نماهنگ در کشور اتفاق افتاده است؛ به ویژه در حوزه کودک و نوجوان. نظرتان در این‌باره چیست؟

برخی نماهنگ‌هایی که تولید می‌شود اصلاً موسیقی نیست.

سوالی که شما پرسیدید، پول داخلش است، یکسری تهیه‌کننده هستند، نهادهایی داریم که سرود و نماهنگ می‌سازند به خصوص بعد از اینکه رهبر معظم انقلاب فرمودند «سرود پدیده انسان‌سازی است پس سرود بسازید» این امر شدت بیشتری گرفت، البته آقا نگفتند بروید زباله بسازید، سرود اول انقلاب که هر سال آن را گوش می‌کنیم، ‌اسمش سرود بود، نه خیلی از آثاری که الان تولید می‌شود.

نماهنگ اول انقلاب از صلابت ارتش و ملت و سپاه ما... چه بود! الان با اینها چه می‌کنیم!؟ خیلی از سرودهایی که مداحان می‌خوانند، پیوند شعر و موسیقی آن غلط است، حتی از لحاظ ساخت موسیقی مشکل دارد و تنظیم بدی دارد.

تا یک دهه آینده هیات‌های ما به سالن کنسرت تبدیل می‌شود

ـ چه کسی باید جلوی این جریان را بگیرد؟

چون محتوا واقعا بد است دو حالت دارد، آدم‌هایی مثل من و شما باید سعی کنیم آگاهی جمعی ایجاد کنیم و یک جوری به مخاطب بگوییم این اشتباه است که البته خیلی کار سختی است. ولی زور ما همین است و مسلمانی‌اش این است که تا روز آخر در حد توان خودمان بجنگیم، برای هر چند نفری که می‌بینند حرف بزنیم چون اسلام به ما می‌گوید یک انسان را نجات بدهید کل انسان‌ها را نجات داده‌اید، پس ما باید بجنگیم.

نکته دوم و مهم این است که ای کاش در این صندلی‌ها ۴ الی ۵ تا مسئول امور هیات هم بنشینند و پاسخ بدهند. سومی اینکه ما این کار را داریم در مجموعه‌هایی انجام می‌دهیم، اینکه با دوستان مستقیم وارد صحبت شدیم، اما خیلی از مداحان حرف ما را نمی‌شنوند. گاهی حرف‌های ما را گوش می‌دهند ولی کار خودشان را می‌کنند! بنابراین ما دو ابزار داریم یکی مدیران حوزه هیات، یکی آگاهی‌بخشی از طریق رسانه‌های مختلف. اگر اینها همزمان جلو برود ما شانس قیچی کردن این مسیر غلط را داریم، در غیر این صورت شاید ما تا ۱۰ الی ۱۲ سال آینده چیزی به نام هیات در معنای سنتی آن نداشته باشیم.

بخش اول این گفت‌وگو را در اینجا بخوانید.