نگاهی به عملکرد بخش کشاورزی از آغاز خدمتگزاری دولت سیزدهم تا پایان ۱۴۰۲

وزارت جهاد کشاورزی، اهم اقدامات، عملکرد و دستاوردهای شاخص خود در بخش کشاورزی کشور، از آغاز خدمتگزاری دولت سیزدهم تا پایان سال ۱۴۰۲ را ارائه کرد.

کد خبر: ۷۰۲۱۵۹

تاریخ: ۰۶ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷:۱۹

به گزارش ایران اکونومیست از وزارت جهاد کشاورزی، در دوره زمانی خدمتگزاری دولت سیزدهم، این وزارتخانه طرح پایداری تولید گندم با بیش از ۱۸ پروژه بزرگ و زیرپروژهای فرعی، معرفی و استفاده از بذر ارقام پرمحصول گندم، افزایش نرخ خرید تضمینی گندم و تامین و توزیع و مصرف کود را اجرا کرد.

این اقدامات، منجر به تولید ۱۳.۵ میلیون تن و خرید تضمینی ۱۰.۴ میلیون تن گندم شد که این میزان خرید نسبت به سال ۱۴۰۱، حدود ۴۰ درصد افزایش داشت. همچنین صادرات محصولات کشاورزی و غذایی را نیز در پی داشت به طوری که میزان صادرات با رشد ۲۲ درصدی از ۵.۲۲ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۰ به ۶.۳۷ میلیارد دلار در انتهای سال ۱۴۰۲ رسید.

توسعه کشاورزی قراردادی و توسعه کشت دانه‌های روغنی از اقدامات مهم وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم بود که با اجرای این طرح‌ها، سطح زیر کشت قراردادی گندم رشد ۴۳۸ درصدی یافت و توسعه کشت دانه‌های روغنی در شرایط دیم با رشد ۶۰۰ درصدی از ۵ هزار هکتار در ابتدای دولت سیزدهم به ۳۵ هزار هکتار در پایان سال ۱۴۰۲ رسید.

وزارت جهاد کشاورزی در این مدت به تأمین و توزیع کودهای پایه (یارانه‌ای) اقدام کرد که افزایش ۲۰ درصدی میزان کود مصرفی از ۲۱۱۴ هزار تن به ۲۵۱۸ هزار تن؛ و افزایش کودهای فسفات و پتاس خریداری شده از محل تولیدات داخل با رشد ۵۱ درصدی تولید از ۷۷ هزار تن به ۱۱۶ هزار تن از نتایج آن است.

توسعه مکانیزاسیون کشاورزی با اتکا به فناوری‌های دانش‌بنیان از دیگر اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم بود که افزایش ضریب مکانیزاسیون بخش کشاورزی از ۱.۹ اسب بخار در هکتار در ابتدای دولت به ۲ اسب بخار در هکتار؛ تحویل انواع تراکتور زراعی و باغی از ۱۶ هزار دستگاه در ابتدای دولت به ۲۱ هزار دستگاه و افزایش تعداد پهپادهای بخش کشاورزی از ۵۰ دستگاه در ابتدای دولت به ۲۰۰ دستگاه از دستاوردهای آن است.

بنابر این گزارش، مدیریت آب و آبیاری بخش کشاورزی و توسعه سامانه‌های نوین، بازسازی قنوات، احداث شبکه‌های فرعی و زهکشی در کشور در دولت سیزدهم، منجر به افزایش ظرفیت راندمان آبیاری معادل ۰.۱ درصد و صرفه‌جویی حدود ۱۹۰ میلیون مترمکعب در مصرف آب کشاورزی شده است.

وزارت جهاد کشاورزی در راستای تولید گوشت مرغ و تخم‌مرغ در این مدت اقداماتی انجام داد که افزایش میزان تولید گوشت مرغ از ۲۵۹۳ هزار تن در سال ۱۴۰۱ به ۲۸۴۹ هزار تن در پایان سال ۱۴۰۲ و رشد تولید تخم‌مرغ از ۱۰۸۲ هزار تن در ابتدای دولت به ۱۳۴۵ هزار تن در پایان سال ۱۴۰۲ را رقم زد.

این وزارتخانه در این مدت، مدیریت بهینه ذخایر کالاهای اساسی بخش کشاورزی و تنظیم بازار ایام ویژه عید و ماه مبارک رمضان با همکاری اتحادیه‌ها و تشکل‌ها را بر عهده داشت، که به افزایش ۵۰ درصدی ذخایر راهبردی گندم، برنج، شکر، روغن خام، نهاده‌های دامی (ذرت، کنجاله جو) منجر شد.

همچنین به واسطه تفویض اختیارات بازرگانی محصولات کشاورزی به وزارت جهاد کشاورزی، بدون ایجاد تشکیلات جدید و تحمیل بار مالی به دولت، بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار مورد بازرسی تنظیم بازار کالاهای اساسی انجام شد. خرید و پیش‌خرید گوشت مرغ و گوشت قرمز مازاد به منظور ایجاد اطمینان‌خاطر برای تولید کنندگان محصولات مذکور نیز از جمله دستاوردهای این وزارتخانه در این مدت است.

حفاظت از اراضی ملی و کشاورزی از طریق حدنگاری و صدور اسناد اراضی (کشاورزی و ملی) با همکاری قوه قضاییه از دیگر اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم بود که با اجرای این طرح‌ها، حدنگاری اراضی منابع طبیعی و آبخیزداری با رشد ۵۷ درصدی از ۸۹ میلیون هکتار در ابتدای دولت سیزدهم به ۱۴۰ میلیون هکتار در پایان سال ۱۴۰۲ رسید، همچنین حدنگاری و میزان صدور سند برای اراضی کشاورزی در این مدت از ۷۲۰ هزار هکتار به ۶ میلیون و ۲۰۹ هزار هکتار افزایش یافت.

سرمایه‌گذاری در زیربخش شیلات و آبزیان از شاخص‌های مهم وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم بود که در این راستا، سرمایه‌گذاری در زیربخش شیلات و آبزیان از ۲۲ هزار میلیارد ریال در ابتدای دولت سیزدهم با رشد ۷۶۰ درصدی به ۱۹۰ هزار میلیارد ریال در پایان سال ۱۴۰۲ رسید.

اقدام مهم دیگر این وزارت، ایجاد و استقرار هسته/ واحدهای فناور و دانش‌بنیان بود که با رشد ۳۰۸ درصدی این واحدها از ۱۵۲ مورد در ابتدای دولت سیزدهم به ۶۲۱ مورد در پایان سال ۱۴۰۲ افزایش یافت و ۱۰ دهکده فناوری و نوآوری کشاورزی و منابع طبیعی برای نخستین بار در کشور ایجاد شد.

غرس یک میلیارد اصله نهال با رویکرد اقتصادی و حق بهره‌برداری (با تدوین دستورالعمل اهلیت‌سنجی در قبال حفاظت و توسعه) و توسعه زراعت چوب از طریق افزایش سطح زیر کشت گونه‌های سریع‌الرشد و پرمحصول از دیگر اقدامات مهم وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم است، که از ابتدای دولت تا پایان اسفند ۱۴۰۲، تعداد ۱۱۶ میلیون اصله نهال در نهالستان‎های بخش دولتی و ۱۲۱ میلیون اصله نهال در نهالستان‌های بخش خصوصی و در مجموع به میزان ۲۳۷ میلیون اصله نهال، تولید شد.

همچنین در این مدت، غرس نهال و کاشت بذور در سطحی معادل ۲۰۰ هزار هکتار توسط سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با مشارکت سایر دستگاه‌های دولتی، ارگان‌های نظامی و انتظامی، صاحبان صنایع، سمن‌ها و مردم در سایت‌های احیایی و مناطق مستعد انجام و حدود ۱۰۰ میلیون اصله نهال از گونه‌های سریع‌الرشد و چوبده در قالب پروژه زراعت چوب، توسط بخش‌های خصوصی کاشته شد.

اجرا و توسعه طرح زراعت چوب در سال ۱۴۰۲ به میزان ۴۴ هزار و ۲۶۵ هکتار در کل کشور نیز انجام شد که بالاترین عملکرد توسعه این طرح در ۲۰ سال گذشته است؛ تامین ۱.۵ میلیون قلمه از واریته‌های پرمحصول اصلاح شده برای تولید نهال درختان سریع‌الرشد در استان‌های مازندران، کرمانشاه و لرستان جهت استفاده و توسعه طرح زراعت چوب با مشارکت مردم؛ و تامین و توزیع نهال رایگان به مردم از گونه‌های سریع‌الرشد چوبده در راستای اجرای طرح زراعت چوب به میزان ۲۶ میلیون اصله در سال ۱۴۰۲ از دیگر دستاوردهاست.

از دیگر اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم می‌توان به رصد و پایش مداوم کانون‌های ورود و شیوع بیماری‌های واگیر طیور و بهداشت و تضمین سلامت محصولات کشاورزی (گیاهی و دامی) در راستای حفظ امنیت غذایی سالم، صادرات ایمن و ادامه‌دار این گونه محصولات) اشاره کرد. با این اقدامات، در پایان سال دوم دولت به واسطه افزایش ۳۸ درصدی واکسیناسیون و کنترل کانون‌های اولیه بیماری از شیوع آنفولانزای فوق حاد پرندگان جلوگیری شد و تعداد مایه‌کوبی دامی از ۱۹۱ میلیون و ۶۴ هزار نوبت در ابتدای دولت به ۲۶۵ میلیون نوبت در پایان سال دوم دولت رسید.

همچنین در پایان سال دوم دولت، جهادگران سازمان دامپزشکی کشور در چارچوب اردوها و کاروان‌های جهادی ضمن همکاری با قرارگاه محرومیت‌زدایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با حضور در ۳۱ استان کشور نسبت به ارائه خدمات درمانی به زیربخش‌های دام، طیور و سایر ماکیان کشاورزان اقدام کردند.

سطح مبارزه شیمیایی با عوامل خسارت‌زای گیاهی از ۱۷ میلیون و ۱۲۰ هزار هکتار در ابتدای دولت به ۱۶ میلیون و ۸۸۵ هزار هکتار در پایان سال دوم دولت کاهش یافت. میزان سن‌زدگی غلات (گندم) نیز نسبت به سال اول دولت ۸۴۰ درصد روند کاهشی داشت.

این گزارش حاکی است؛ در راستای تسهیل و الکترونیکی کردن صدور مجوزهای کسب و کار مرتبط با بخش کشاورزی، این وزارتخانه صدور مجوزهای کسب و کار بخش کشاورزی را از طریق درگاه ملی مجوزهای کشور از صفر در ابتدای دولت سیزدهم به ۳۴۹ هزار مورد تا پایان اردیبهشت سال ۱۴۰۳ رساند.

اقدام شاخص وزارت جهاد کشاورزی در راستای توانمندسازی محیط‌های عشایری در دولت سیزدهم، رشد ۴۵ درصدی آبرسانی سیار به مناطق عشایری بود که این میزان از حدود ۶ میلیون مترمکعب برای ۳۰ درصد از جمعیت عشایر به حدود ۸.۵ میلیون مترمکعب برای ۷۰ درصد از جمعیت عشایر ایران در پایان سال ۱۴۰۲ افزایش یافت. همچنین از ابتدای دولت سیزدهم تا پایان مهر ماه ۱۴۰۲، تعداد پنل‌های خورشیدی توزیع شده در مناطق عشایری از ۷۰۰ دستگاه به ۲۰ هزار و ۴۷۰ دستگاه و میزان تأمین و توزیع نهاده‌های دامی بین عشایر از ۵۸۴ هزار تن به ۱۲۷۵ هزار تن رسید.

حمایت از ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی و غذایی در راستای تقویت و تکمیل زنجیره ارزش کالاهای اساسی با اولویت گوشت و روغن از دیگر اقدامات مهم وزارت جهاد کشاورزی بود که بهره‌برداری از تعداد ۵۲۴ واحد صنایع گوشت و مرغ با ظرفیت جذب ماده خام بالغ بر ۲۸۶۰ هزار تن؛ بهره‌برداری از تعداد ۹۹ واحد تصفیه و روغن‌کشی با ظرفیت تولید سالانه ۴۵۶۱ هزار تن؛ و میانگین افزایش ظرفیت صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی از ۵ میلیون تن در ابتدای دولت به ۶ میلیون تن در پایان سال دوم دولت را در پی داشت.

نوسازی باغ‌های مثمر کشور و توسعه گلخانه‌ای از دیگر اقدامات مهم وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم بود که تا پایان سال ۱۴۰۲، تولید محصولات باغی از ۲۴ میلیون و ۴۰۳ هزار تن به ۲۶ میلیون و ۲۹۳ هزار تن افزایش یافت. تولید محصولات گلخانه‌ای نیز از ۳.۱ میلیون تن به ۴ میلیون و ۳۱۹ هزار تن و سطح کل گلخانه‌ای احداث شده و در حال احداث از ۲۰ هزار و ۶۶۹ هکتار به ۲۳ هزار و ۲۳۸ هکتار رشد کرد.

توسعه شهرک‌های کشاورزی نیز در ادامه اقدامات این وزارت بود که در این مدت، میانگین مساحت بهره‌برداری از شهرک‌های کشاورزی از ۱۶۰ هکتار به ۸۲۶ هکتار؛ میزان واگذاری اراضی (مطالعه، آماده‌سازی، ارزیابی طرح توجیهی، اخذ مجوزهای قانونی و...) برای احداث شهرک‌های کشاورزی و گلخانه‌ای از ۱۸۰ هکتار به ۱۰۸۰ هکتار (به صورت تجمیعی) و صدور مجوز احداث شهرک‌های گلخانه‌ای و کشاورزی از ۱۰ شهرک به ۳۱ شهرک افزایش یافت.