فایل قیمت های سوخته بزرگترین ریسک در بازار آنلاین مسکن

بازار آنلاین مسکن با وجود مزیت ها ولی با استاندارد جهانی فاصله زیادی دارد.

کد خبر: ۶۷۹۷۱۵

تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۲ - ۰۸:۳۱

تابلوهای اینترنتی عرضه آپارتمان در بازار معاملات مسکن، «۱+۴» اشکال دارد که یکی از آنها، وجود «فایل سمی» در میان فایل‌های فروش است. این نوع از فایل‌ها با «قیمت سوخته»، آپارتمان‌هایی هستند که هفته‌ها از فروش قطعی آنها گذشته اما همچنان در بازار آنلاین در معرض دید است.

بازار آنلاین مسکن اگرچه برای بازیگران معاملات ملک، در مقایسه با مسیر سنتی جست‌وجو، مزیت‌هایی دارد اما این فضای ظاهرا مدرن به‌رغم سابقه فعالیت تقریبا 14ساله در بخش املاک ایران، همچنان با «سطح استاندارد» این بازار در کشورهای مختلف –از جمله آمریکا- فاصله دارد به‌طوری که، با اوضاع فعلی قیمت خانه و رفتار معامله گران، ریسک هایی را متوجه خدمات گیرندگان می کند.

بررسی های «دنیای ‌اقتصاد» نشان می دهد، تابلوهای اینترنتی عرضه «فایل فروش آپارتمان» بعداز این همه سال از فعالیت سکوهای شکل دهنده آنها، با مجموعه ای از ایرادات، نارسایی ها و اشکالات روبه رو هستند. این تابلوها برای هر دو سمت خریدار خانه و فروشنده آپارتمان، «1+4» ریسک مشترک دارد و این‌طور نیست که عیوب بازار آنلاین فقط متوجه سمت تقاضا باشد.

بزرگ‌ترین ریسک؛ فایل های «قیمت سوخته»

مهم‌ترین و بزرگ‌ترین ریسک کار، «فایل های قیمت سوخته» است که به خاطر تبعات دومینویی حضور این دسته از فایل های فروش در بازار آنلاین، می‌توان به آنها، «فایل سمی» اطلاق کرد. «فایل سمی» در بازار آنلاین مسکن، آن دسته از آپارتمان هایی هستند که «روزها و هفته ها و بلکه ماه ها از فروش قطعی آنها گذشته (فروخته شده اند) اما همچنان در تابلوهای اینترنتی در قالب فایل آماده فروش دیده می‌شود.» این دسته از عرضه ها، گذشته از اینکه با «کارکرد اصلی بازار آنلاین» یعنی «داده های شفاف و صحیح» و همچنین «مسیر کوتاه و درست خدمات رسانی» در تعارض است، به دو دلیل برای بازیگران معاملات مسکن مشکل (ریسک) ایجاد می کند. نمایش آپارتمان فروش رفته به عنوان فایل فروش، ابتدا برای «مالک جدید» مشکل ساز است و سپس برای مالک قبلی، مزاحمت «تماس» از سمت متقاضی تولید می کند و شاید از این دو مهم‌تر، «پخش قیمت سوخته در فضای آنلاین با توجه به تغییرات روزانه و به‌ویژه، تغییر محسوس ماهانه قیمت مسکن» باشد که سبب «آلودگی در اعلام، رویت و تشخیص قیمت» می‌شود. طی 5 سال گذشته، بازار مسکن یک دوره تاریخی –بی سابقه– به لحاظ عدم‌ثبات حداقلی قیمت آپارتمان و سایر املاک را تجربه کرد. در دوره ای طی همین بازه زمانی، متوسط رشد ماهانه قیمت مسکن به بالای 5‌درصد در سال رسید (سال 97) و پس از آن این نرخ به 3‌درصد تغییر کرد.

در همین سال‌جاری نیز، دامنه نوسانات قیمت مسکن در تهران به قدری بزرگ بود که در یک ماه، متوسط قیمت آپارتمان های فروش رفته –معاملات قطعی – به میزان 13‌درصد (اردیبهشت) افزایش یافت اما ماه های بعد، بازار شاهد افت بیش از 2 درصدی قیمت و حتی برای 6 ماه پیاپی با کاهش ممتد یک تا 2 درصدی مواجه شد. در چنین موقعیتی از بازار مسکن، «سم حاصل از نمایش قیمت آپارتمان فروش رفته به اسم فایل آماده فروش» می‌تواند باعث انتشار اطلاعات گمراه کننده به متقاضیان خرید و متقاضیان فروش آپارتمان شود.  قیمت پیشنهادی فایل های «فروش رفته » بعد از حداقل یک ماه، حتما با سطح به روز قیمت‌ها، ناسازگاری دارد. در نتیجه، نه تنها متقاضی خرید با مشاهده قیمت قدیمی، گمراه می‌شود که اثر دومینویی این بیراهه، به شکل «تبعیت احتمالی فروشنده های جدید» از سطح قیمت فایل های سوخته در کل بازار عرضه منعکس خواهد شد. دلیل دوم وجود ریسک در فایل های سوخته به «حجم پفکی بازار آنلاین مسکن» مربوط می‌شود.

اینکه یک جست‌وجوگر –چه فروشنده و چه خریدار– هنگام «سرچ محله ای» در تابلوی اینترنتی فروش آپارتمان، با صدها فایل روبه رو می‌شود در حالی که «بخشی از آنها، عملا وجود خارجی ندارند چون فروش رفته اند»، باعث می‌شود اولا «فضای بازار مسکن برای بازیگر، تصویر رونق فروش را نمایش دهد» که در واقعیت چنین نیست بلکه تصویری نادرست و غیردقیق است. دوم اینکه، حجم قابل توجهی ناخالصی در این بازار به اتلاف وقت جست‌وجوگران و تماس های ناموفق و فرسایشی –در برخورد با فایل های فروش رفته–منجر می‌شود که این مسیر در شرایط فعلی بازار مسکن که «رکود شدید معاملات» به شکل طبیعی سرعت معاملات را کاهش داده، کار را برای بازیگران سخت تر و پیچیده تر می کند. ساده ترین اقدام رگولاتور در تابلوی اینترنتی فایل های مسکن، «اتصال بازار آنلاین به سامانه رهگیری معاملات مسکن» می‌تواند باشد تا به محض «فروش آپارتمان فایل شده» و صدور کدرهگیری برای آن، فایل از بازار آنلاین حذف شود یا «برچسب فروش رفت» آن هم با «برچسب تکمیلی قیمت قطعی فروش»، روی فایل به نمایش دربیاید.

این ایده دومی، «داده کامل، صحیح و روشن» از نبض قیمت مسکن و از آن مهم‌تر، «امکان مقایسه قیمت پیشنهادی و قیمت فروش» را به بازیگران و حاضران بازار آنلاین مسکن می دهد و جلوی انتشار سم و تولید آلودگی اطلاعاتی در تابلوها را می‌گیرد. اما در حال حاضر، سکوهای اینترنتی بازار مسکن امکان اتصال را ندارند چون، «گام های اولیه» برای این اتصال را برنداشته اند. گام اول، «ثبت کامل مشخصات ثبتی، سندی و قراردادی یک آپارتمان» از سوی فروشنده است تا به‌واسطه آن، فرآیند بعدی «یک نمایش و عرضه استاندارد فایل فروش» قابل طی شدن باشد.

از «عکس های نامربوط» تا «آدرس اشتباه»

گزارش «دنیای‌اقتصاد» از ریسک ها و اشکالات دیگر بازار آنلاین مسکن حاکی است، در تابلوهای اینترنتی عرضه فایل فروش آپارتمان، «فایل های بی ربط»، «عکس های نامربوط»، «آدرس اشتباه» و همچنین «نقص عضو گزینه جست‌وجو» وجود دارد. فایل بی ربط همان آپارتمان هایی هستند که در «محله مدنظر جست‌وجوگر» قرار ندارد اما برای متقاضی نمایش داده می‌شود. این فایل ها چه به صورت اشتباهی از سوی فروشنده و چه عمدا در محله‌ای بی ربط ثبت شده باشد، می‌تواند توسط رگولاتور بازار، پالایش شود. به عنوان مثال، در برخی مواقع نمایش آپارتمان های شهر جدید پردیس در محله های شرقی کلان‌شهر تهران، آن هم در حالی که پردیس خارج از محدوده شهری تهران است، باعث اختلال در فرآیند جست وجوی متقاضیان می‌شود. یک «فیلتر ساده» با «شرط ارائه کدپستی» برای متقاضیان فایلینگ، خیلی راحت می‌تواند این ریسک را برطرف کند.

بارگذاری «عکس های فیک و نامربوط» از نمای ساختمان و داخل آپارتمان، ریسک دیگر «جست‌وجو در بازار آنلاین مسکن» است که در چارچوب انتشار اطلاعات نادرست اثر سوء می گذارد. ثبت لوکیشن اشتباهی برای اعلام موقعیت آپارتمان در خیلی از مواقع باعث می‌شود، ساختمان مجاور (پلاک) به جای موقعیت اصلی، برای فایل فروش درج شود.

منشأ این بی دقتی باز به همان «خلأ اجبار به ثبت کدپستی» برمی گردد و در خیلی از مواقع، برای متقاضی خریدی که «اطلاع دقیق از یک محله یا خیابان محل جست‌وجو» دارد، مشکل ساز می‌شود و باعث بیراهه رفتن او می‌شود. گزینه های ناقص در بخش «جست وجوی دقیق» نیز مشکل دیگر این تابلوهاست. در این گزینه ها، «امکان انتخاب دقیق عمربنای آپارتمان»، به شکل عجیب وجود ندارد بلکه، بازه های سنی از پیش تعریف شده به قدری بزرگ است که در شرایط کنونی که متقاضیان خرید آپارتمان عمدتا به دنبال «واحدهای میانسال» هستند، نمی‌توانند «حداکثر بازدهی را در جست‌وجوی اینترنتی» داشته باشند. همچنین «طبقات قیمت برای انتخاب» نیز نا فرم و بزرگ است، آن هم در شرایطی که «اولین معیار» همه بازیگران بازار مسکن برای جست‌وجو و اطلاع از اوضاع بازار، سطح قیمت آپارتمان است.

رگولاتورها چه نقشی دارند؟

سطح بالای قیمت مسکن در سال های اخیر باعث «خروج اجباری» تقاضای مصرفی و زوج های خانه اولی از صحنه بازار شده است. اما موارد معدود و بسیار اندک، این گروه از متقاضیان وارد می شوند و اولین مسیر ورودی آنها به دلیل همان «تفاوت حداقلی بازار آنلاین با شکل سنتی جست‌وجوی ملکی»، تابلوهای اینترنتی است. این تفاوت، «مشاهده در لحظه فایل ها» از هر جا به جای «وقت گذاشتن برای مراجعه حضوری به بنگاه» است. در وضعیت کنونی بازار مسکن که «قدرت خرید اقلیت تقاضای مصرفی بسیار محدود و شکننده است»، «ناپایداری قیمت‌ها در طول هفته و ماه، بسیار گسترده است» و «اطلاعات و تحلیل های گمراه کننده در کل بازار به دلیل عدم‌اعلام به موقع قیمت‌های رسمی (قیمت‌های معامله شده توسط مرکز آمار و بانک مرکزی)، در حال پخش است»، هرچقدر رگولاتورهای بازار آنلاین مسکن بتوانند «داده صحیح و شفاف و کامل از نبض قیمت» به بازیگران بازار عرضه کنند، هم کسب و کار خودشان در رکود فعلی، تقویت می‌شود و هم به نفع معامله گران عمل خواهند کرد. این سکوها، دریایی از اطلاعات مربوط به «متوسط قیمت آپارتمان ها در تک تک محله ها، مناطق و شهرها» را در اختیار دارند. این داده ها براساس «ثبت فایل» شکل می‌گیرد که رگولاتورها می‌توانند به شکل روزانه، هفتگی و ماهانه، روند قیمت‌های پیشنهادی را در سکوها منتشر کنند. اعلام این قیمت‌ها مانع از آن می‌شود که «در شرایط مثلا کاهش قیمت مسکن»، اطلاعات متضاد از سوی واسطه گرها به بازیگران پمپاژ شود. حتی در زمان صعود قیمت مسکن نیز چون «نمایش قیمت‌ها»، صعود را در لحظه برای همه بازیگران مخابره می کند، باز به نفع بازار است چون گروهی از سمت تقاضا می‌تواند در موقع صعود از بازار خارج شود یا سایر بازیگران خودشان را با شرایط واقعی تنظیم کنند.

با این حال به نظر می‌رسد از آنجا که سیاستگذار بخش مسکن در این سال ها، عمدتا بر سیاست های موازی «مشکلات این بخش» متمرکز بوده و در مواجهه موردی با تابلوهای اینترنتی، برخی تصمیمات خنثی و خارج از صورت مسائل بازار آنلاین را اتخاذ کرده، ریسک ها و چالش های اصلی تاکنون مانده و رسوب کرده است.