ظهور ترامپ، خطری جدی برای بورس های ایران و جهان

اخیرا بورس ایران بورس های جهان از جمله چین با افت شاخص مواجه بوده اند.

کد خبر: ۶۷۸۳۵۲

تاریخ: ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ - ۰۸:۳۹

روند نزولی بورس ایران و چین درحالی است که به عقیده بسیاری از تحلیلگران، سهام این بازارها در ارزان‌ترین سطح هستند. به نظر می‏رسد بی‏اعتمادی سرمایه‏گذاران مانع رونق مجدد این دو بازار شده است. هرچند بورس چین طی روز گذشته واکنش مثبتی به وعده‌های دولتی نشان داد اما عملکرد این بازار از ابتدای۲۰۲۴ نشان از بی‏اعتمادی سرمایه‌گذاران به اثرگذاری سیاست‏های دولت چین دارد. ظهور دوباره ترامپ نیز بر ترس‏ها از آینده افزوده است. اگر خطر قدرت‌گیری مجدد ترامپ برای چین تعرفه‌های سنگین‌تر و تحریم کالا است، برای ایران نیز احتمالا دستاوردی نخواهد داشت.

در حالی که با افق اقتصادی مثبت بیشتر کشورها اکثر بازارهای سهام سال جدید میلادی را با وضعیت قابل قبولی آغاز کردند، بورس‌های ایران و چین با افت شاخص مواجه بودند و ریزش 3.5 و 5.8درصدی داشتند. معیارهای موجود در کتاب های درسی سرمایه‌گذاری احتمالا زمان حاضر را بهترین زمان سرمایه‌گذاری در بورس های ایران و چین اعلام کنند.

ریزش بالای بورس چین و ارزان بودن سهام شرکت‌های چینی به گونه ای است که به‌نظر می‌رسد بورس این کشور اکنون در تاریک ترین نقطه پیش از طلوع قرار دارد. در ایران نیز شاخص کل بورس در نقطه ای است که در مردادماه سال 1399 قرار داشت، در حالی که نرخ ارز جهش بیش از دوبرابری داشته و از 26‌هزار تومان به حدود 55‌هزار تومان رسیده است. نسبت قیمت به درآمد سهام نیز به حدی کاهش یافته که به‌نظر می‌رسد تمامی ریسک‌ها را پوشش داده باشد؛ اما همچنان سرمایه‌گذاران رغبتی برای ورود به این دو بازار نشان نمی‌دهند. به‌نظر می‌رسد بی اعتمادی به این بازارها بالاست، به اندازه ای که مدیر سهام بازارهای نوظهور صندوق کارمیگناک (Carmignac) معتقد است کسی که اکنون وارد بازار چین شود «شجاع، با دانش بالا یا احمق» است. بررسی ها نشان می‌دهد بی اعتمادی سرمایه‌گذاران به بازار و خطرات ژئوپلیتیک دو ریسک مشترک این دو بازار بوده اند. بی اعتمادی بنیادی سرمایه‌گذاران هر دو بازار در بی‌ثباتی سیاستگذاری های دولت‌های ایران و چین ریشه دارد.

جنس خطرات ژئوپلیتیک برای این دو بازار اما کاملا متفاوت است. در حالی که بازگشت ترامپ برای چین به منزله تعرفه گمرکی بالاتر و تحریم برخی کالاهاست، این اتفاق برای ایران به منزله تحریم های شدیدتر و ریسک گسترش نا‌آرامی‌ها در منطقه  است.

بی اعتمادی سرمایه‌گذاران

یکی از دلایل افت شاخص SSE بورس چین، انتشار اخبار جدید در مورد شرکت اورگراند (Evergrande) بود. این شرکت که در حوزه مسکن فعالیت می‌کند، ناتوان از بازپرداخت بدهی های خود، در دادگاه هنگ کنگ محکوم شد. این خبر موج جدیدی از ناامیدی از بازار مسکن چین و بی اعتمادی به سیاست های دولتی برای حمایت از این بازار را به راه انداخت. موافقت دولت چین با این حکم دادگاه هنگ‌کنگ به منزله از دست رفتن سرمایه باقی مانده برای سرمایه‌گذاران خارجی این سهم هاست. همچنین بسیاری از سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی نسبت به سیاست های اجرایی دولت چین بی اعتمادند. به اعتقاد بسیاری از سرمایه‌گذاران، سیاست های حمایتی دولت چین بسیار کوچک‌تر از آن هستند که بتوانند در وضعیت فعلی این بازار تغییری ایجاد کنند و زمان مناسب برای اجرای این سیاست ها نیز از دست رفته است. با این حال، تلاش دولت چین برای بازگرداندن اعتماد سرمایه‌گذاران درخور ستایش است. به‌عنوان مثال، پس از آنکه دولت چین وعده تسهیل قوانین درخصوص شرکت‌های حوزه بازی های کامپیوتری را داد، طرح هایی برای محدود کردن هزینه های هر بازیکن (gamer) وضع شد که بلافاصله بازار را قرمزپوش کرد. پس از آن دولت چین این طرح ها را از وب‌سایت رسمی سازمان مطبوعات و انتشارات حذف کرد و امیدها به منحل شدن این طرح را افزایش داد. این مساله موجب روی آوردن سرمایه‌گذاران به خرید سهام این صنعت و رشد مجدد شاخص آن شد.

در ایران اما اعتماد سرمایه‌گذاران از دو جهت تخریب شده است. از جهتی با شاخص سازی ها و دخالت دولت و شرکت‌های حقوقی در فرآیند کشف قیمت بازار، اعتماد سرمایه‌گذاران به مکانیزم بازار از دست رفته و از سوی دیگر بی اعتمادی بنیادین سرمایه‌گذاران تحت تاثیر قرار گرفتن سود شرکت‌ها از سیاست‌های دولت در حال افزایش است.

افزایش نرخ خوراک پتروشیمی ها و قیمت‌گذاری دستوری در حوزه خودرو از مثال های بارز این تاثیرپذیری‌ها است. از سوی دیگر، تصویب طرح های افزایش نرخ بهره و تصویب قوانین ناگهانی و پرابهام عملا اعتماد سرمایه‌گذاران را سلب کرده است، به گونه ای که از ابتدای سال جدید میلادی شاهد خروج حقیقی ها از بازار سهام و قرمزپوشی این بازار بوده ایم.

خطرات ژئوپلیتیک و به عبارت دیگر ترامپ

به گزارش فایننشال‌تایمز، ، چالش اساسی بازار سهام و اقتصاد چین احتمال روی کار آمدن مجدد ترامپ است. از آنجا که احتمال معرفی ترامپ به عنوان نامزد جمهوری‌خواهان برای انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده در ماه نوامبر بسیار بالاست، ریسک به قدرت رسیدن مجدد او بسیار زیاد است. به‌نظر می‌رسد مساله قدرت‌گرفتن مجدد ترامپ برای چین حتی از چالش بین چین و تایوان نیز بسیار مهم‌تر باشد.

برای مثال، انتخابات اخیر تایوان که در سیزدهم ژانویه برگزار شد و اعلام استقلال مجدد رئیس جمهور آن اثر چندانی بر بورس چین نداشت، اما خبر پیروزی درون‌حزبی ترامپ در ایالت آیووا موجب ریزش 2درصدی سهام چین شد. با توجه به احتمال وضع تعرفه های بالا توسط ترامپ، سهام شرکت‌های بین‌المللی چینی که لینک قوی ای با آمریکا داشتند با بیشترین ریسک مواجه اند.

اما در ایران ریسک های ژئوپلیتیک به شکل دیگری در جریان هستند. تنش های اخیر منطقه و نبود چشم انداز مثبت برای پایان درگیری ها اصلی ترین چالش های کنونی ژئوپلیتیک هستند. با توجه به روحیه ستیزه جویانه ترامپ، احتمالا این چالش ها با به قدرت رسیدن او تشدید خواهند شد.

با بررسی شواهد، می توان گفت روی کار آمدن ترامپ نه‌تنها آمریکا و اروپا که تمام دنیا را با چالشی عظیم مواجه خواهد کرد و حوادث اخیر پیش لرزه های آن محسوب می شوند.