بورس امروز/ ریسک های زمستانی، صحنه گردان این روزهای بازار سهام

دیروز با وجود پیش بینی کارشناسان درباره تداوم روند صعودی شاخص ها تا آخر هفته، اما بورس در مسیر نزولی قرار گرفت.

کد خبر: ۶۷۷۸۲۱

تاریخ: ۱۰ بهمن ۱۴۰۲ - ۱۱:۵۳

بورس روز گذشته با ریزش ۰.۳۶ درصدی شاخص کل همراه شد. افت شاخص‏‏‏‏‏‏‏‏‌ها پس از رشد محدود در سه روز معاملاتی اخیر را می‏‏‏‏‌توان به ریسک‏‏‏‏‏‏‏‏‌های غیر‏‏‏‏‏‏‌اقتصادی و واگرایی بازار سهام با رقبایش نسبت داد که مهم‏‏‏‏‌ترین‏‏‏‏‏‏‏‏‌ عامل چرخش تقاضا برای سهام بورسی عنوان می‏‏‏‏‌شود. از این‌رو ارزش معاملات نسبت به آنچه تصور می‏‏‏‏‏‏‏‏‌شد؛ همچنان در سطوح پایینی قرار دارد. به نظر می‏‏‏‏‌رسد «رشد سطح انتظارات تورمی» و «حضور تقاضای موثر در ماه‏‏‏‏‏‏‏‏‌های پایانی سال » همراه با ریسک‏‏‏‏‏‏‏‏‌های سیاسی و اقتصادی، بازار‏‏‏‏‏‏‏‏‌ها را مجاب به عبور از وضعیت رکودی کرده است. نزدیک شدن به پایان سال به طور سنتی بازارها را به سمت ارتفاعات قیمتی بالاتر هدایت می‏‏‏‏‏‏‌کند.

این موضوع طبیعتا باید شامل بورس نیز شود. سال قبل نیز همین اتفاق رخ داد. به این صورت که شاخص های سهام از اواسط بهمن ماه به مرور از احتیاط حاکم بر معاملات فاصله گرفتند. در چنین شرایطی به نظر می رسید با توجه به روند صعودی بازارهای موازی در حال حاضر، بورس نیز اصلاح ماه های قبل را جبران کند. اما آنچه در بازار سهام رخ می دهد؛ خلاف دو ابربازار رقیب یعنی طلا و ارز است .

در واقع وجود ریسک های متعدد به صورت مشخص وضعیت سهام را تحلیل ناپذیر کرده است. متغیرهای اثرگذار به ویژه «متغیرهای غیراقتصادی» شرایطی را به وجود آورده اند که وضعیت بازارها به ویژه بازار سهام را نمی توان با معیارهای سنتی و معتبر بورس سنجید. اکنون سهام بسیاری از شرکت ها حتی از خطوط قرمز ارزندگی عبور کرده اند اما پول چشمگیری در بازار رد و بدل نمی شود و ارزش معاملات خرد نیز در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. این موضوع از چند ماه قبل مطرح بود و موضوع تازه ای نیست با این وجود این سهام به درجا زدن های خود ادامه می دهد و طی هفته های اخیر نیز بازار با افزایش فشار فروش مواجه شده از این رو قرار گرفتن شاخص کل درسطح ۲,۱میلیون واحد، واکنش های منفی را از سوی سرمایه گذاران به دنبال داشته است.  کارشناسان بازار سرمایه معتقدند ریسک های زمستانی به عنوان کارگردان بازارها نمی گذارند شاخص سهام بازی متعادلی را به نمایش بگذارد و بدون دغدغه همگام با بازارهای برتر حرکت کند.

ریسک پشت ریسک

کارشناسان می گویند بورس تحت تاثیر سه ریسک بزرگ از نیمسال دوم عملا توانایی خود را برای صعود قیمتی از دست داده است. اوج گیری تنش های منطقه ای، تحرکات بازارهای موازی و سیاستگذار ی‌های مبهم اقتصادی شرایطی را به وجود آورده اند تا رشد بورس از دی ماه متوقف شود.

بازدهی بازارها در دی ماه ۱۴۰۲ نشان می دهد که از بین ۷ شاخص برتر بازار شامل دلار، قطعات مختلف خانواده طلا، شاخص بورس و نرخ سود سپرده بانکی تنها یک شاخص در ماه مذکور عملکرد منفی را ثبت کرده که آن هم بورس بوده است. این در حالی است که نیم سکه طلا ۱۶.۶۸ درصد، گرم طلا ۱۸ عیار ۹ درصد، دلار آزاد ۷.۲۱ درصد، سکه طلا طرح جدید ۶.۸ درصد و ربع سکه طلا ۴.۳۶ درصد در نخستین ماه زمستان رشد داشتند این درحالی است که بورس عملکرد منفی را به نمایش گذاشته است. بررسی روند بازار سهام به وضوح نشان می دهد از میان متغیرهای اثرگذار، «رخدادهای غیراقتصادی» و «سیاستگذاری های پرحاشیه» حتی نقش مهم تری از جهش دلار در جهت تخریب بورس ایفا کرده اند. اگرچه رشد ۶درصدی اسکناس آمریکایی طی سه هفته اخیر یکی از عوامل جهت دهی به انتظارات تورمی جدید محسوب می شود اما رفتار سهامداران خرد حاوی یک پیام مهم است. هرگاه بورس با بخشنامه جدید و ریسک های سیاسی مواجه شده؛خروج پول حقیقی نیز با سرعت بیشتری صورت گرفته است.

این مساله باعث شده تا بازار سهام  عنوان یکی ازغیرقابل پیش بینی ترین بازارهای سرمایه گذاری را با خود به یدک بکشد. از ابتدای زمستان شاخص کل سهام ۴.۰۷ درصد و شاخص هموزن ۲.۹۸ درصد ریزش را ثبت کرد ه اند. خروج پول نیز به رقم ۶۳۰۸ میلیارد تومان رسیده که نشان می دهد بورس در وضعیت متزلزلی به سر می برد. تا قبل از سال ۹۹، معمولا دوره های پی در پی در معاملات سهام دیده شده و روند بازار تا حدود زیادی قابل پیش بینی بوده است. به عنوان مثال پس از تجربه یک دوره صعودی شاخص ها، شناسایی سود باعث افزایش فشار فروش در بازار شده است و خلاف این مسیر یعنی در زمان ورود قیمت ها به فاز اصلاحی، شناسایی کف های حمایتی، میل به تقاضا برای سهام را افزایش داده است.

در این دوران نیز بازار با کمترین تنش های خارجی مواجه بوده البته سایه تحریم بر سر بازار و تصمیمات معامله گران سنگینی کرده است. اما با وجود این موج های رفت و برگشتی و مقطعی، بازی‌خوانی رفتار معامله گران طی این دوران کار سختی نبوده است . به این صورت که حتی می توان گفت بورس همچنان جزو بازارهای سرمایه گذاری مهم محسوب می شود. اما بعد از اتفاقات سال ۹۹ وضعیت مذکور تاحدودی متفاوت پیش رفته است . بررسی رفتار معامله گران از تردیدی بزرگ پرده بر‌می‌‌دارد. این موضوع به بی اعتمادی سرمایه گذاران بعد از اتفاقات منفی مرداد ۹۹ بازمی گردد.

در همین رابطه احمد اشتیاقی، کارشناس بازارسرمایه با اشاره به ریسک های زمستانی و اثرات آن بر روند بازار سهام گفت: تعدد ریسک های بازار سبب شده تا بورس از عمق تحلیل پذیری در میان معامله گران باز بماند. در این میان مواجه شدن با اتفاقات جدیدتر نیز بر فضای احتیاطی بازار سهام افزوده است. ریسک های زمستانی تا اینجای کار سبب شده تا گزارش عملکرد ۹ ماهه بنگاه های بورسی نیز عملا به حاشیه رانده شود. از این رو وزنی که معامله گران به ریسک های زمستانی می دهند بیشتر از وزن محرک های مثبت است.

وضعیت غیر قابل پیش بینی

به عقیده فعالان بازار تشدید فشار فروش و خروج پول ۲۹۴میلیارد تومانی طی معاملات دیروز و تشکیل صف های فروش به دنبال هراس سهامداران نسبت به تشدید ریسک های غیراقتصادی بوده است که در نهایت شاخص های سهام را به زیر کشید. دیروز معامله گران شاهد فرود آمدن ترکش تنش های بین المللی در زمین بورس بودند. با توجه به اینکه چنین التهاباتی با شایعات و تحلیل های احتمالی نیز همراه است؛ وضعیت بازار را تحت تاثیر قرار می دهد.  اما از سوی دیگر با توجه به اینکه «انتظارات » شکل جدیدی به خود گرفته است امکان تشکیل صف های خرید با تاخیر نسبت به بازارهای موازی وجود دارد .

این در حالی است که با توجه به اینکه از لحاظ تحلیلی قیمت سهام در محدوده های ارزندگی قرار دارند؛ این موضوع ریسک را برای بازار سهام افزایش می دهد و امکان دارد تا زمان همگرایی بورس با رقبایش، شاهد افت بیشتر قیمت ها باشیم. در چنین حالتی احتمال اینکه عرضه بر تقاضا غلبه کند ( با توجه به تداوم خروج پول حقیقی از نیمسال دوم ) وجود دارد. در صورتی که هیجان عرضه و روند صعودی قیمت دلار و طلا ادامه یابد؛ این اپیدمی در بازار سهام می تواند حتی ریسک اصلاح بیشتر را برای بورس رقم بزند.

روز گذشته نیز سهام دلاری به سمت منفی تمایل نشان دادند . با این حال برخی از فعالان بازار نقش سهام دلاری را در تعیین مسیر کوتاه مدت مهم ارزیابی می کنند.

همان‌طور که اشاره شد شاخص کل بورس تهران از ابتدای زمستان افت بیش از۴ درصدی را تجربه کرد و بر این اساس از نگاه کارشناسان ریسک‌های زمستانی با محوریت متغیرهای غیر‌اقتصادی، به فشار فروش سهام موضوعیت جدی بخشیده است. این موضوع در کنار خروج ۶۳۰۸میلیارد تومانی پول سهامداران خرد طی این مدت باعث نگرانی از تشدید هیجان فروش شده است که تا حدود زیادی قابل درک و ملموس است. اما به نظر می‌رسد تنها نگرانی از تمرکز بورس بر ریسک‌های قدیمی نیست. با توجه به اتفاقات روزهای اخیر و بازخورد سهامداران نسبت به آن می‌توان دریافت که بازار با پایان ریسک‌های زمستانی روبه‌رو نیست. در واقع برخی احتمالات در خصوص تنش‌های بیشتر سبب شده تا بازار به سمت صف های فروش رغبت بیشتری نشان دهد. برخی از کارشناسان کار بازار در این شرایط را سخت می پندارند و باور دارند که استراتژی احتیاطی درمیان سهامداران با قدرتی مضاعف دنبال خواهد شد. اما اگر ریسک‌های کنونی در همین دایره محدوده شود و ریسک جدید دیگری به ریسک‌ها افزوده نشود؛ شاید صف های فروش برچیده شوند و شاهد همگامی بورس با بازارهای موازی باشیم.

همین موضوع می‌تواند راه را برای صعود سهام هموار سازد. کما اینکه از منظر تحلیلی اکثر سهام در وضعیت متعادلی قرار دارند و می‌توانند توجه سرمایه‌گذاران را به خود جلب کنند. در غیر‌این‌صورت هیجان فروش به کل بازار سرایت خواهد کرد و انتظارات و الگوهای ارزندگی به داد بازار نخواهد رسید.

علاوه بر این موضوع سطوح نازل ارزش معاملات نیز بیانگر این است که بازار با روزهای اوج خود فاصله زیادی دارد. بنابراین نباید انتظار داشت در کوتاه‌مدت بتواند به سطوح بالای ماه های ابتدای سال بازگردد. یکی دیگر از موضوعات حائز اهمیت در روزهای گذشته به مباحث مدیریتی در سازمان بورس مرتبط می‌شود. اکنون علاوه بر استرس ریسک‌های گوناگون و ریزش مداوم قیمت سهام یک ریسک دیگر نیز بر سر بازار آوار شده است.