غفلت از برنامه هسته ای ایران در جنگ اسرائیل و فلسطین

جنگ فلسطین و اسرائیل باعث غفلت آمریکا و دیگر کشورهای اروپایی از برنامه هسته ای ایران شده است.

کد خبر: ۶۷۱۴۶۹

تاریخ: ۲۰ آذر ۱۴۰۲ - ۰۹:۱۵

آدام بوهلر، عضو هیات‌مدیره شورای آتلانتیک و جفری ساننفلد، ستون نویس تایم در گزارشی که در نشریه تایم منتشر شد، به بررسی آنچه تهدید هسته ای ایران خوانده اند، پرداخته اند و بر ضرورت تدوین یک استراتژی و سیاست بازدارندگی از سوی ایالات متحده در این راستا تاکید کرده اند.

به اعتقاد این مجله با توجه به قرار گرفتن ایران در وضعیت آستانه هسته‌ای شدن، آمریکا باید پلن «بی» را در دو حوزه تحریم‌های نفتی و سخت‌گیری در حوزه آژانس فعال کند.

در گزارش نشریه تایم آمده است، با حمله 7 اکتبر حماس و جهاد اسلامی به اسرائیل، آنها فقط عملیاتی را علیه اسرائیل انجام ندادند، بلکه توجه جهان را از حرکت بی‌سروصدای ایران به سمت آستانه هسته ای شدن منحرف کردند. کالین کال، مقام ارشد دولت بایدن، معاون وزیر دفاع آمریکا در امور سیاسی، اخیرا مدعی شده بود که ایران برای تولید مواد شکافت پذیر کافی جهت ساخت بمب اتمی تنها چند روز فاصله دارد.

قابل درک است که ایالات متحده و متحدانش اکنون بر بحران‌های منطقه ای فوری یعنی عملیات نظامی ارتش اسرائیل علیه حماس در غزه و مقابله با تهدید روزافزون حزب الله در لبنان متمرکز شده اند. اما ایران هسته ای همچنان بزرگ‌ترین تهدید امنیتی منطقه ای درازمدت است که اسرائیل، خاورمیانه و ایالات متحده با آن مواجه هستند و هنوز برای متوقف کردن تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هسته ای دیر نیست. البته با وجود این ادعاها، مقامات ایران بارها اعلام کرده اند که به دنبال ساخت بمب نیستند.  پیشینه دیپلماتیک در حال حاضر به طور قابل‌توجهی جهت‌گیری‌های هسته ای ایران را تغییر داده است. در هفته ها و ماه های قبل از حمله 7 اکتبر، اسرائیل و عربستان سعودی در حال تکمیل توافق‌نامه عادی سازی بودند، توافق‌نامه ای که در ابتدا جرد کوشنر، داماد ترامپ معمار طراحی آن شده بود.

به نظر می‌رسد که نزدیک شدن عربستان سعودی به نهایی کردن پیمان ابراهیم یکی از انگیزه های حماس برای حمله 7 اکتبر به اسرائیل بود. زیرا عادی سازی روابط اسرائیل و عربستان برای ایران، گروه های مقاومت و اهداف آنها در راستای مبارزه با اسرائیل فاجعه بار است. تقریبا می‌توان مطمئن بود که عربستان سعودی در نهایت اسرائیل را به رسمیت خواهد شناخت، اما نه در حال حاضر. صحنه های حضور جنگنده های اسرائیلی در غزه که در سراسر دنیا و خاورمیانه پخش می‌شود، تهدیدی برای شعله ور شدن نفرتی است که از مدت ها قبل نزد ملت های مسلمان منطقه در خصوص رژیم اسرائیل وجود داشت. از این رو، در این مقطع عادی سازی روابط با تل آویو از سوی پادشاهی های خلیج فارس غیرقابل دفاع است.

به این ترتیب می‌توان خارج شدن روند پیمان ابراهیم از ریل را به عنوان بزرگ‌ترین قربانی ژئوپلیتیک عملیات 7 اکتبر محسوب کرد. در عین حال به نظر می‌رسد که ایران نیز این تلقی را دارد که اکنون توجه غرب بیش از پیش معطوف به تحولات جنگ غزه شده و شاید از رویارویی با ایران بر سر برنامه هسته ای‌اش منصرف شده است. گام هایی که ایران در چند سال اخیر در برنامه هسته ای خود برداشته است، به اطلاع آژانس رسیده و بر اساس داده های جمع‌آوری‌شده از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، امروز تهران اورانیوم غنی‌شده کافی برای تولید سلاح هسته ای طی 12 روز را دارد. با توجه به ذخایر اورانیوم غنی شده ایران که تا سطح 84‌درصد تخمین زده می‌شود، ایران یک کشور در آستانه هسته ای شدن است. این در حالی است که در ماه اکتبر تحریم های بین‌المللی بر موشک های بالستیک ایران نیز پایان یافت و اکنون ایران این قابلیت را دارد که حتی از طریق این موشک ها تهدید جدی برای تل آویو، حیفا یا غرب باشد.

اگر ایران به سلاح هسته ای دست پیدا کند، قدرت تخریب آن مشخص است اما امروز همین تهدید ایران به هسته ای شدن نیز یک سلاح قوی در اختیار مقامات جمهوری اسلامی است. به گفته کارشناسان از جمله جان ای. هربست، دیپلمات سابق آمریکایی، ایران قطعا متوجه شده که چگونه تهدیدهای هسته ای ولادیمیر پوتین، ظاهرا ایالات متحده را از حمایت کامل از اوکراین منصرف کرده است. ممکن است ایران نیز همین دستورکار را بخواهد دنبال کند. ایالات متحده بارها از رویارویی حتی جزئی با ایران به‌منظور اجتناب از یک جنگ منطقه ای گسترده تر عقب نشینی کرده است؛ حتی واشنگتن به حملات شبه نظامیان مورد حمایت ایران به نیروهای آمریکایی در عراق در هفته های اخیر، نیز پاسخ چندانی نداده است.

به نظر می‌رسد که ایران همچنان می خواهد از اهرم تهدید هسته ای استفاده کند و در مقابل آمریکا و اسرائیل عزم خود را برای عدم‌دستیابی ایران به سلاح هسته ای اعلام کرده اند. اما آیا واشنگتن و تل آویو اراده سیاسی لازم را برای جلوگیری از هسته ای شدن ایران دارند؟ در ادامه مطلب تایم با ادعای اینکه ایران کشوری در آستانه هسته ای شدن است، نوشته شده: «هنوز دیر نیست که این کشور را از دستیابی به سلاح هسته ای بازداشت. ایالات متحده باید با هدف بازدارندگی علیه ایران، تحریم های قوی تری را در جهت قطع منبع اصلی درآمدی ایران یعنی فروش نفت اجرا کند.»

نویسندگان این مطلب مدعی شده اند که ایالات متحده باید بر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای انجام بازرسی های دقیق از تاسیسات هسته ای ایران فشار بیشتری وارد آورد و ایران را در صورت عدم‌پایبندی به تعهداتش پاسخگو کند. در گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که در 4 سپتامبر منتشر شد، آمده است: «تصمیم تهران برای حذف تمام تجهیزات آژانس که قبلا در ایران برای نظارت های مرتبط با برجام نصب شده بود، پیامدهای زیان باری بر توانایی آژانس در ارائه تضمین از ماهیت صلح آمیز برنامه هسته ای ایران داشته است.»

نویسندگان تایم در ادامه ادعا کردند: در شرایطی که ایران در آستانه هسته ای شدن قرار دارد و همکاری های لازم را نیز با آژانس بین‌المللی انرژی هسته ای انجام نمی دهد، برای جلوگیری از تشدید تنش هسته ای، جهان باید هزینه های جدیدتر و سخت تری را بر ایران تحمیل کند. ناکامی در انجام این کار، این احتمال را افزایش می‌دهد که ایران از طریق تهدیدهای هسته ای، چه در بحران اسرائیل و چه با حمایت از برخی گروه های مقاومت در منطقه، تنش را تشدید کند.

سیاستگذاران آمریکایی درگیر حمایت از جنگ اسرائیل علیه غزه هستند با این حال، نباید این واقعیت را فراموش کنیم که بحران کنونی به طور جدایی‌ناپذیری با ضرورت استراتژیک توقف حرکت ایران به سمت ساخت سلاح هسته ای گره خورده است. نویسندگان این گزارش در نهایت مدعی شده اند: «اگر نتوانیم فورا به برنامه هسته ای ایران رسیدگی کنیم، درگیری های امروز در خاورمیانه احتمالا بدتر خواهند شد.»