پنهان شدن مازوت سوزها پشت خودروها/ بازیگر اصلی آلودگی هوا

میزان گاز SO۲ در تهران به شکل معنادار و قابل توجهی افزایش یافته است که این گاز عمدتا بر اثر سوختن مازوت در هوا متصاعد می شود.

کد خبر: ۶۷۰۱۶۵

تاریخ: ۱۴ آذر ۱۴۰۲ - ۰۸:۲۴

آلودگی ‌هوا در تهران می‌تازد، گروهی از مسوولان درباره این بحران، «عادی‌انگاری» می‌کنند و گروهی دیگر، «مازوت‌سوزی» را عامل آن می‌دانند. در میان آلودگی اظهارنظرها و غفلت هر دو طرف از «ریشه نشر هوای سمی» در آسمان پایتخت، بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد، در این هفته پرآلودگی، مقدار گاز SO۲ در تهران به شکل معنادار و نامتعارف نسبت به نیمه اول سال، افزایش پیدا کرد. این گاز عمدتا بر اثر سوختن مازوت یا گازوئیل غیراستاندارد یا هر دو، متصاعد می‌شود. مازوت‌سوزی اما پشت «آمار کلیشه‌ای از سهم خودروهای شخصی در انتشار ذرات معلق»، معمولا استتار می‌شود.

گواهی «تابلوی نمایشگر آلودگی هوای تهران» از بازی پشت صحنه آلاینده ها، سند مازوت سوزی در هفته پرآلوده پایتخت را نشان می دهد. به گزارش «دنیای اقتصاد»، عدد مربوط به شاخص نشانگر «آلاینده SO۲» در تابلوی نمایشگر آلودگی هوای تهران طی روزهای اخیر از صعود این شاخص به نزدیک عدد ۳۰ و بالاتر از آن، حکایت دارد. صعود این شاخص به نزدیک ۳۰ و بالاتر به معنای آن است که وجود گاز آلوده «دی اکسید گوگرد» در آسمان تهران، بیشتر از حد متعارف است. این گاز، با سوختن مازوت و گازوئیل فاقد استاندارد یورو۴، تولید و در هوا متصاعد می شود. این در حالی است که برخی مسوولان، اعلام می کنند در تهران مازوت سوزی نداریم!

تهران از روز جمعه گذشته، هفته ای با آلودگی هوای شدید تجربه کرد. از روز جمعه مورخ ۱۰ آذر تاکنون، هوای تهران در وضعیت نارنجی و قرمز بوده است؛ هفته جاری، فعلا یکی از دوره های با آلودگی بالا در فصل پاییز محسوب می شود. بررسی وضعیت آلودگی هوا در ۷۳ روز گذشته از پاییز نشان می دهد، از هر چهار روز، یک روز، هوا در وضعیت نارنجی یا قرمز بوده است. این در حالی است که بررسی وضعیت شاخص SO۲ در هوای شهر تهران نشان می دهد،  در تاریخ ۲۴ آبان، عدد مربوط به این شاخص به ۴۴ و در تاریخ ۶ آذر هم به عدد ۴۲ رسید. این شاخص نشان می دهد، در کنار «ذرات آلاینده با قطر کمتر از ۲.۵ میکرون در هوای تهران» که عمدتا ناشی از خودروی سواری و البته اتوبوس واحد و کامیون ها است، در این روزهای اخیر، «مازوت سوزی» به تشدید آلودگی دامن زده است.

اما در حالی که تابلوی نمایشگر آلودگی هوای تهران از صعود معنادار دی اکسید گوگرد یا SO۲ در هوای شهر خبر می دهد، برخی مسوولان باز هم در ارتباط با منشأ آلودگی هوای تهران همان پاسخ کلیشه ای سال های قبل را مطرح کرده  و اعلام کردند: آلودگی هوا ناشی از خودروهای شخصی عامل اصلی تولید آلاینده است. در حالی که «دنیای اقتصاد» هر سال در پاییز  و زمستان، همزمان با افزایش غلظت آلاینده ها در هوای پایتخت و سایر شهرها و تشدید آلودگی، به رمزگشایی و ریشه یابی این موضوع می پردازد، امسال هم مسوولان همان واکنش کلیشه ای سه سال اخیر را در ارتباط با بحران آلودگی هوا در فصل سرد مطرح کرده و اعلام کردند: تشدید آلودگی هوا در روزهای اخیر ارتباطی به «مازوت» ندارد. این در حالی است که از سال ۹۹ تاکنون، شواهد و گفته های برخی دیگر از مسوولان در کلان شهرهای مختلف از جمله تهران و البرز نشان داده، «‌به دلیل کمبود گاز در فصل پاییز و زمستان و تشدید این کمبود طی سال های اخیر، عوامل توزیع سوخت به نیروگاه ها و صنایع، برای روزهایی از نیمه دوم سال، به آنها مازوت و گازوئیل جای گاز تحویل می دهند». آلودگی هوا در شهرها از جمله شهر تهران عمدتا ناشی از عبور ذرات معلق pm۲.۵ (ذرات معلق با قطر کمتر از ۲.۵ میکرون) و pm۱۰(ذرات معلق با قطر کمتر از ۱۰ میکرون) و همچنین گازهای SO۲(دی اکسیدگوگرد)،CO(منوکسیدکربن)،O۳ (ازن) و NO۲(دی اکسید نیتروژن)، از حد متعارف و مجاز است. اما، بررسی های «دنیای اقتصاد» درباره پشت صحنه آلودگی هوای شهر تهران به خصوص در هفته جاری نشان می دهد، مدتی است درباره «منشأ آلودگی»، آدرس غلط داده می شود؛  یعنی خودروهای شخصی به عنوان «عامل اصلی» معرفی می شوند. هر چند وزن بالای خودروهای شخصی در تولید و تشدید آلاینده های هوا را نمی توان انکار کرد و قطعا خودروها نقش قابل توجهی در این موضوع دارند اما این همه واقعیت نیست.

سهم نیروگاه دو برابر خودرو شخصی

آمارها نشان می دهد، سهم اتوبوس های داخل شهر تهران که عمدتا متعلق به شهرداری است در تولید ذرات معلق، 6 درصد و  سهم کامیون ها هم 16 درصد است. در حالی‌که سهم خودروهای شخصی، از مجموع این دیزلی ها کمتر و 14 درصد است. از سوی دیگر، سهم صنایع از تولید ذرات معلق هوای تهران، حتی از هر سه این خودروها هم بیشتر و معادل  18 درصد است. سهم نیروگاه ها 12 درصد و سهم پالایشگاه ها نیز 4.4 درصد است. سهم خودروهای شخصی در تولید آلاینده های گازی (همچون CO و SO2)، در تهران 38 درصد است؛ این سهم برای اتوبوس و کامیون 4 درصد اما برای نیروگاه ها 5 درصد است و برای پالایشگاه ها و صنایع به ترتیب 4 و 2 درصد است. ارقام بالا نشان می دهد، سهم 34درصدی نیروگاه ها، پالایشگاه و صنایع در تولید ذرات معلق، بیش از دو برابر خودروهای شخصی است؛ یعنی سهم 34درصدی نیروگاه ها و ... در برابر سهم 14 درصدی خودروهای شخصی. در این میان، مسوولان استان تهران بعضا می گویند «مازوت سوزی در تهران نداریم». از آن جمله، روز گذشته، سخنگوی صنعت برق، گفت: هیچ‌کدام از نیروگاه های تهران از سوخت مازوت استفاده نمی کنند. در خبری که «ایسنا» روز گذشته منتشر کرد، مصطفی رجبی‌مشهدی با بیان اینکه با شروع فصل پاییز و سرد شدن و سکون هوا و عدم وزش باد در کلان‌شهرها و به ویژه تهران  شاهد تداوم و افزایش آلودگی هوا هستیم، گفت: نیروگاه های مازوت سوز در تهران در چند سال اخیر پلمب شده است. به گفته وی در تهران فقط نیروگاه بعثت، نیروگاه بخاری است که از سال ۱۳۹۱ بخش مصرف مازوت آن پلمب شده است.  با این حال، دو روز قبل، رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران گفت: بر اساس گزارش کمیسیون اصل ۹۰ مجلس سوخت های تولیدی کشور از جمله بنزین، نفت گاز و دیگر سوخت‌ها مطابق استاندارد ملی نیستند و از ۱۶ نیروگاه کشور ۱۴ نیروگاه مازوت مصرف می کنند. به گفته مهدی پیرهادی، در جلسه اخیر استانداری تهران، نماینده پخش و پالایش رسما اعلام کرد که دو نیروگاه از مازوت استفاده می کنند که باید در این دوره موضوع به طور جدی پیگیری و حل شود. اما در کنار این اظهارنظرهای متفاوت و متضاد در خصوص مازوت سوزی، بررسی های «دنیای اقتصاد» حاکی از آن است که بحث آلودگی مازوتی در تهران، الزاما مربوط به «سوختن یا نسوختن مازوت در داخل شهر یا داخل استان تهران نیست». یعنی حتی اگر در اطراف استان هم این اتفاق بیفتد، وزش باد و سپس سکون هوا در آسمان تهران، باعث سرایت آلودگی مازوتی به پایتخت می شود.