95 درصد از تراکنش های روزانه کمتر از 600 هزار تومان است

گزارش های ماهانه شاپرک حاکی از آن است که ارزش تراکنش ها از‌هزار هزار میلیارد تومان فراتر رفته و بیش از ۴ میلیارد و ۱۳۰ میلیون تراکنش برای این مقدار مبادلات، در مهر ماه انجام شده است.

کد خبر: ۶۶۶۲۷۳

تاریخ: ۳۰ آبان ۱۴۰۲ - ۱۶:۲۶

به این ترتیب در مهرماه حجم معاملات شاپرک به ۱۵‌درصد از کل نقدینگی موجود در اقتصاد کشور رسید. اگر چه ارزش اسمی تراکنش های مهر نسبت به شهریور افزایشی بوده اما این روند با تعدیل تورم نیز همچنان مثبت است؛ بر این اساس ارزش حقیقی تراکنش های مهرماه نسبت به ماه پایانی تابستان معادل ۰.۳۶‌درصد رشد را به ثبت رسانده است.

این آمار در مقایسه با مهر سال گذشته نیز افزایشی است و معادل 45‌درصد رشد داشته است؛ تعدیل تورم نیز اثری بر روند مثبت مهرماه نداشته و با احتساب تورم، حجم تراکنش ها به صورت نقطه به نقطه بیش از 4‌درصد افزایش را تجربه کرده است. بر اساس این اطلاعات منتشر شده، 95‌درصد از تراکنش‌ها کمتر از 600 هزار تومان یا کمتر از 12 دلار بوده است. این گزارش شاپرک اطلاعات بیشتری را درباره حجم و تعداد تراکنش ها به تفکیک استان های کشور در خود گنجانده است. به نظر می‌رسد مقررات مالیاتی جدید تاثیر خود را بر تعداد کارتخوان های کشور نشان داده و تعداد کارتخوان های فروشگاهی نزولی بوده است.

صدمین گزارش شاپرک

تراکنش های بانکی به کمک ابزارهای پرداخت یکی از مهم‌ترین امور روزمره انسان ها محسوب می شوند. به کمک ابزارهای پرداخت اعتبار از شخصی به شخص دیگر منتقل شده و عملیات انتقال اعتبار بدون دخالت فیزیکی اسکناس ها صورت می پذیرد. به همین منظور سامانه شبکه الکترونیک پرداخت کارتی، یا به اختصار شاپرک، پدید آمده تا با یکپارچه سازی ارائه دهندگان خدمات پرداخت کارتی، سرعت و امنیت انتقال اعتبار را افزایش دهد. از آنجا که تقریبا تمامی بانک‌ها و موسسات مالی موجود در ایران به این شبکه متصل بوده و خدمات خود را بر بستر آن ارائه می‌دهند، بررسی گزارش های این شبکه می‌تواند اطلاعات خوبی را از عملکرد بخش های مختلف شبکه پرداختی کشور ارائه دهد. شاپرک در گزارش مهرماه 1402، که صدمین شماره از این گزارش هاست، عملکرد بانک‌ها در این دوره را مورد بررسی قرار داده است.

نمای کلی مهر

اگر به طور خلاصه بخواهیم تراکنش های اولین ماه پاییز را گزارش کنیم، بدون شک نسبت ارزش تراکنش ها به نقدینگی یکی از شاخص‌های مهم است. بر این اساس در مهرماه ارزش تراکنش های شاپرک به بیش از 1 میلیون میلیارد تومان رسید تا نسبت آن به نقدینگی عدد 14.8 را ثبت کند. این افزایش در حالی اتفاق افتاده که نسبت اسکناس و مسکوک به نقدینگی در این مدت کاهش یافته است. به طور کلی تعداد تراکنش های شاپرکی در مهرماه به بیش از 4 میلیارد و 132 میلیون عدد رسید. با این حال ارزش تراکنش ها چه به طور اسمی و چه به شکل حقیقی از شهریور ماه کمتر بود. اما با نگاهی به آمار نقطه به نقطه می‌توان دریافت که ارزش تراکنش ها چه به صورت اسمی و چه به صورت حقیقی افزایش داشته است. به طور کلی اصلی ترین ابزار پذیرش تراکنش های شاپرکی کارتخوان های فروشگاهی هستند که به طور ویژه در استان های تهران، اصفهان، فارس و خراسان رضوی بیشترین تعداد را دارند.

آمار کارتخوان استان ها

در میان ابزارها و پایانه های شاپرکی، تنها کارتخوان ها هستند که می‌توانند از نظر جغرافیایی مورد طبقه بندی قرار بگیرند. علت این امر به این نکته بازمی‌گردد که ابزار های پذیرش موبایلی و اینترنتی لزوما به منطقه یا استان خاصی تعلق نداشته و از سایر مناطق کشور نیز می‌توانند مورد استفاده قرار بگیرند. استان های تهران، خراسان رضوی، فارس، اصفهان و خوزستان به ترتیب بیشترین تعداد کارتخوان فروشگاهی فعال در سطح کشور را دارند. نکته جالب اینجاست که به غیر از خوزستان، تمام استان های مذکور در مهر ماه شاهد کاهش تعداد دستگاه های کارتخوان خود بودند. تهران بیشترین افت را تجربه کرد و بیش از 15‌هزار و 600 کارتخوان از آمار این استان کاسته شد. این روند کاهش در تمام استان های کشور، به جز کرمانشاه و خوزستان به وقوع پیوسته است. افزایش تعداد دستگاه‌های کارتخوان در این دو استان نیز ناچیز بوده؛ برای مثال در کرمانشاه تنها 795 کارتخوان نسبت به ماه قبل افزوده شده است.

از طرفی اگر تعداد کارتخوان های فعال هر استان را بر جمعیت آن تقسیم کنیم، آمار مربوط به سرانه کارتخوان در استان به دست می آید. در آمار سرانه ترکیب استان ها به کلی متفاوت می‌شود. بر این اساس مازندران، یزد، بوشهر، گیلان و هرمزگان به ترتیب 5 استان صدرنشین از نظر سرانه کارتخوان در کشور به شمار می روند. یکی دیگر از آمارهای سرانه جالب، تعداد سرانه تراکنش های کارتخوان فروشگاهی به ازای افراد بالای 18 سال هر استان است. برخلاف انتظارات، در این آمار هرمزگان با بیش از 74 تراکنش در مهرماه صدرنشین است و جایگاه دوم با تقریبا 69 تراکنش در ماه متعلق به تهران است. فارس نیز با 67.5 تراکنش در جایگاه بعدی قرار گرفته است.

روایت آماری مبلغ تراکنش ها

گزارش شاپرک، تراکنش ها را از نظر مبلغ به چهار دسته تقسیم می‌کند. بر این اساس، گروه اول بین صفر تا 600هزار تومان را شامل می‌شود که 95‌درصد تراکنش ها در این محدوده انجام می‌شود. ازسوی دیگر، سهم تراکنش های بین 600‌هزار تا بیست میلیون تومان به 4.8‌درصد می رسد. از طرفی تراکنش های بین 20 تا 32 میلیون تومان نیز سهم 0.1 درصدی از این تراکنش ها دارد.

بازار پرداخت در اختیار کیست؟

آمارهای منتشر شده در صدمین گزارش شاپرک نشان می‌دهد که هر یک از شرکت‌های فعال در حوزه ارائه خدمات پرداخت الکترونیک کارتی چه سهمی از کل مبلغ تراکنش های کارتی را به خود اختصاص داده اند. بر این اساس، به پرداخت ملت با سهم 20.36 درصدی از کل مبلغ تراکنش ها در صدر قرار گرفته است. از سوی دیگر، پرداخت الکترونیک سامان با سهم 18.48 درصدی در رده بعدی قرار دارد و پرداخت الکترونیک سداد با 11.73‌درصد جایگاه سوم را از آن خود کرده است. سه شرکت مذکور به تنهایی بیش از نیمی از کل مبلغ تراکنش های کارتی را به خود اختصاص داده اند. بررسی‌های بیشتر نشان می‌دهد که به پرداخت ملت در هر سه ابزار کارتخوان فروشگاهی، ابزار پذیرش موبایلی و ابزار پذیرش اینترنتی جایگاه نخست را در اختیار دارد.

بانک‌های پیشتاز شبکه پرداخت

بررسی جزئی تر آمارها نشان می‌دهد که در مهرماه بانک ملت بیشترین سهم را از نظر مبلغ تراکنش های انجام شده در اختیار داشته است. بر این اساس سهم بانک ملت از مبلغ تراکنش های انجام شده در مهرماه به 16.85‌درصد می رسد. بانک ملی و بانک صادرات نیز هر یک به ترتیب 11.76 و 11.05‌درصد از مبلغ تراکنش های کارتی مهرماه را به خود اختصاص داده اند. سه بانک مذکور تنها بانک‌هایی هستند که سهمشان از مبلغ تراکنش های شبکه پرداخت 2 رقمی است و روی هم رفته حدود 40‌درصد از مبلغ تراکنش های این بازار را در اختیار دارند. البته درنظر گرفتن تعداد تراکنش ها اندکی این ترتیب را به هم می‌زند. بر اساس سهم از تعداد تراکنش، بانک سپه با 18.15‌درصد در جایگاه اول است و بانک ملت و بانک ملی، به ترتیب با 17.37 و 11.61‌درصد از کل تعداد تراکنش های انجام شده در رده های بعدی قرار گرفته اند.