ضرورت همکاری ایران با اعراب منطقه در فضای بحران زده خاورمیانه

اگر چه به اعتقاد کارشناسان اجلاس عربی درباره جنگ غزه خروجی مهمی نداشت، اما دیدارهای رئیسی با مقامات مصر و عربستان توجه همگان را به خود جلب کرد.

کد خبر: ۶۶۴۱۲۵

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۴۰۲ - ۰۷:۵۹

روز شنبه ریاض میزبان اجلاس فوق العاده و مشترک عربی-اسلامی با محوریت جنگ اسرائیل و غزه و ارائه راهکاری برای پایان این خشونت ها بود. هرچند برخی تحلیلگران معتقد هستند که این اجلاس خروجی درخور توجهی نداشت اما دیدارهای در حاشیه آن بسیار قابل توجه بود. در حاشیه این اجلاس، رئیس جمهوری ایران و ولیعهد عربستان سعودی دیدار و گفت وگو کردند و در عین حال رئیسی با عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر نیز دیدار داشت.بعد از این دیدارهای مهم رئیسی در ریاض، این پرسش مطرح شده که چطور رئیس جمهور ایران می تواند با مقام های دو کشوری که از یکسو متحد آمریکا در منطقه هستند و از سوی دیگر دل خوشی نیز از شاخه فلسطینی اخوان یعنی حماس ندارند، دیدار کند و واشنگتن واکنشی به این مساله نداشته باشد. پرسش مشخص آنکه چه اتفاقی در زیر پوست منطقه رخ می دهد که آمریکا دیگر هژمونی سابق را ندارد و نمی تواند مانع از دیدار مقام های سعودی و مصر با ایران شود؟

دکتر ابراهیم متقی، استاد دانشگاه تهران در این خصوص  گفت: «‌سیاست منطقه ای ایران در سال های گذشته مبتنی بر تنش زدایی، گسترش همکاری ها و اعتمادسازی بوده است. کشوری مانند ایران که با چالش های اقتصادی در ساخت داخلی و منازعات پرشدت بین المللی روبه‌رو است، چاره ای جز اعاده سطح همکاری های منطقه ای خود ندارد. به همین دلیل است که سیاست دوستی منطقه ای، محور اصلی تفکر سیاست خارجی ایران در دوران جدید شده است.» متقی ادامه داد: «‌به همان گونه ای که حسن روحانی سیاست خارجی خود را در قالب اعاده همکاری های بین المللی قرار داده بود، موج جدید، ماهیت منطقه ای دارد.

سیاست منطقه ای ایران از انعطاف پذیری برخوردار بود و بر این اساس بازسازی روابط با عربستان بر اساس میانجیگری چین را مورد پذیرش قرار داده است.»وی با اشاره به اینکه اگرچه به دلیل تحریم های اقتصادی، اعاده روابط ایران و عربستان مازاد اقتصادی چندانی برای جمهوری اسلامی و در فضای امنیت سازی منطقه ای ندارد، تاکید کرد: «‌اما ضرورت های راهبردی و ژئوپلیتیک ایجاب می کرد که گام های جدید، موثر و مرحله ای برای اعاده روابط منطقه ای شکل بگیرد.»این استاد دانشگاه تهران تشریح کرد که سفر ابراهیم رئیسی به ریاض از این جهت اهمیت دارد که شکل جدیدی از فضای ارتباطی با کشورهای منطقه ای در ارتباط با موضوع و دغدغه ای مشترک را منعکس می سازد. کشورهای کنفرانس اسلامی به این موضوع واقف شده اند که همکاری های آنها در محیط منطقه ای نتایج و مطلوبیت های بیشتری برای صلح سازی، امنیت و ثبات منطقه ای ایجاد خواهد کرد.

متقی ادامه داد: «‌حضور ایران در کنار عربستان، قطر و مصر بیانگر این واقعیت است که می توان ائتلاف جدیدی را در فضای منطقه ای بر اساس قالب های آرمانی مشترک جست‌وجو کرد. ایران و عربستان توانستند شکل جدیدی از همکاری های منطقه ای را در فضای بحران اعاده و بازسازی کنند. عموما کشورها در وضعیت بحرانی از آمادگی و نقش یابی بیشتری برای ترسیم اهداف مشترک در آینده برخوردار می شوند.»این استاد دانشگاه تهران درباره نگاه آمریکا به این دیدارها و تعاملات بین تهران با ریاض و قاهره گفت: «‌طبعا در چنین شرایطی ایالات متحده که در زمره بازیگران مشارکت کننده در نسل کشی غزه محسوب می شود، از حضور و نقش یابی ایران در سازمان ها و نهادهای منطقه ای استقبال می کند.

انگاره آمریکا آن است که به هر میزان کشورها در وضعیت ائتلاف و همکاری منطقه ای قرار بگیرند، انتظارات و راهبرد آنها ماهیت مسالمت آمیزتری پیدا کرده و در فضای چندجانبه‌گرایی به حوزه تعادلی نائل می شود.» وی ادامه داد: «‌بحران غزه ایران را در فضای کشورهای کنفرانس اسلامی مطرح کرد. آمریکا نیز به این موضوع واقف است که ائتلاف جهان اسلامی کار دشواری است اما آنها دارای اهداف مشترکی هستند.» متقی در نهایت گفت: «‌حضور ایران در اجلاسیه ریاض در نگرش آمریکایی یکی از سازوکارهای دربرگیری و ایفای نقش سازنده از سوی ایران خواهد بود. در چنین شرایطی ضریب ثبات، امنیت و تعادل منطقه ای ارتقا پیدا کرده و سطح جدیدی از همکاری های پیرامونی در ارتباط با موضوعات امنیت منطقه ای شکل می گیرد.»