تسهیلات 130 هزار میلیارد تومانی بانک ها به شرکت های زیر مجموعه خود

بر اساس آمار بانک مرکزی، میزان مانده تسهیلات اعطایی بانک ها به شرکت‌های زیرمجموعه خود حدود ۱۳۰ هزار میلیارد تومان است.

کد خبر: ۶۶۳۲۱۶

تاریخ: ۰۶ آبان ۱۴۰۲ - ۱۰:۲۵

گزارش های بانک مرکزی نشان می دهد که حدود ۲ درصد از مانده تسهیلات شبکه بانکی در کشور، به تسهیلات کلان اعطایی بانک ها به شرکت‌های زیرمجموعه خود طی شش ماه ابتدایی سال‌جاری ارتباط دارد. بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی بانک مرکزی، میزان مانده تسهیلات اعطایی بانک ها به شرکت‌های زیرمجموعه خود حدود ۱۳۰ هزار میلیارد تومان گزارش شده و میزان مانده تسهیلات کل شبکه بانکی در کشور نیز، ۶۲۳۲ هزار میلیارد تومان است. بنگاهداری بانک ها از جمله نقاطی است که انتقادات بسیاری بر آن وارد است. پرسش اینجاست که چه میزان از تسهیلات شبکه بانکی به شرکت‌های زیرمجموعه یا مرتبط با بانک ها اختصاص دارد؟ در این گزارش هدف این است که با بررسی میزان مانده تسهیلات بانک ها به شرکت‌های زیرمجموعه و مرتبط در شش ماه اخیر و کل مانده تسهیلات شبکه بانکی به نوعی به این موضوع پاسخ داده شود.

بانک های تجاری،  خالقان پول نقد؟

خیل عظیمی از کارشناسان و صاحب‌نظران حوزه پولی و بانکی بر این عقیده اند که در دوره کنونی،  با توجه به بدون پشتوانه بودن ارزهای فیات در کشورها،  بانک ها می‌توانند دست به خلق پول نقد بزنند. این گزاره تا حد زیادی صحیح است. بانک‌ها با دریافت سپرده و ارائه دوباره آن به شکل تسهیلات می‌توانند گردش جریان پول نقدینگی را افزایش داده و با توجه به ضریب فزاینده پولی،  سطح قیمت ها در کشور را افزایش دهند. در چنین شرایطی بانک ها به یک عامل اصلی برای تورم تبدیل می شوند. منتقدان سیستم بانکی در کشور بر این عقیده اند که بانک ها در ایران با ارائه تسهیلات به شرکت‌های زیرمجموعه خود،  با ایجاد یک لوپ بسته ارائه تسهیلات و در‌یافت سپرده،  توانایی خلق پول خود را افزایش داده و از طرفی،  افراد دیگر را در صف دریافت تسهیلات نگه می دارند.

در این خصوص باید گفت که هر دو گزاره تا حدودی صحیح است. بانک ها با ارائه تسهیلات به شرکت‌های زیرمجموعه خود،  نقدینگی امورات روزمره آن را تامین می کنند و از طرفی با دریافت سپرده از این شرکت‌ها،  توانایی تسهیلات‌دهی دوباره را خواهند داشت. اما در این میان برخی سیاست ها مانند محدودیت ترازنامه که در سال‌جاری با جدیت دنبال و اعمال شده است موجب شده تا حد زیادی از توانایی بانک برای بزرگ کردن ترازنامه خود کاسته شود. در مورد گزاره دوم هم باید گفت این موضوع هم تا حد زیادی صحیح است. اما در این بین بانک ناچار است تسهیلات تکلیفی را که سالانه توسط مجلس در قانون بودجه ذکر می شود هم پرداخت کند. شرکت‌های زیرمجموعه بانکی به نوعی از خط ویژه ای برای دریافت تسهیلات بانکی بهره‌مند هستند و به نسبت دیگر شرکت‌ها و متقاضیان،  با سرعت بیشتری تسهیلات را در‌یافت می کنند. اما با توجه به وجود تسهیلات تکلیفی سالانه،  بخش زیادی از ظرفیت تسهیلات بانکی هم به این گروه اختصاص می‌یابد.

گزارش های بانک مرکزی چه می گوید؟

براساس گزارش بانک مرکزی در خصوص تسهیلات‌دهی بانک ها به شرکت‌های تابع و مرتبط با خود،  مجموع مانده تسهیلات بانکی به شرکت‌های زیرمجموعه بانک ها تا انتهای شهریور به حدود 130 هزار میلیارد تومان می رسد. این درحالی است که میزان مانده تسهیلات کل شبکه بانکی در انتهای شهریور حدود 6232 هزار میلیارد تومان گزارش شده است. این گزاره به این معنی است که مانده تسهیلات بانک ها به شرکت‌های زیرمجموعه خود چیزی در حدود 2 درصد از مانده کل تسهیلات بانکی را شامل می شود. نا‌گفته نماند که در گزارش جدید بانک مرکزی،  نقص های پیشینی که «دنیای‌اقتصاد» پیش‌تر به آنها اشاره کرده بود همچنان پا‌برجا مانده و از همه مهم‌تر،  جای خالی بانک آینده در این گزارش ها کاملا احساس می شود. این بانک از جمله بانک هایی بود که در گزارش های پیشین همواره سهم عظیمی از تسهیلات به شرکت‌های تابع خود را در اختیار داشت.

به هر حال،  با توجه به ارقام منتشر شده،  مجموع مانده جاری این دسته از تسهیلات 128 هزار میلیارد تومان و مجموع مانده غیر‌جاری این گروه از تسهیلات هم حدود 2 هزار میلیارد تومان گزارش شده است. بانک شهر بیشترین تسهیلات را به شرکت‌های مرتبط با خود اعطا کرده است. البته نکته حائز اهمیت این است که عمده تسهیلات این بانک به شهرداری ها اختصاص داشته است. مانده جاری تسهیلات اعطایی این بانک به شرکت‌های زیرمجموعه حدودا 25 هزار و مجموع مانده غیر‌جاری آن هم 497 میلیارد تومان بوده که مجموع مانده تسهیلات این بانک را در خصوص شرکت‌های مرتبط به 26.4 هزار میلیارد تومان می رساند. پس از بانک شهر،  موسسه اعتباری ملل در جایگاه بعدی قرار داشته که مجموعا 25.1 هزار میلیارد تومان مانده تسهیلات آن است. از این مبلغ 24.6 هزار میلیارد تومان آن جاری و حدود 500 میلیارد آن هم غیر‌جاری بوده است. جایگاه بعدی هم به بانک ایران‌زمین اختصاص دارد. مانده جاری تسهیلات این بانک حدود 19.2 هزار میلیارد تومان بوده و این بانک فاقد مانده غیر جاری است. کمترین میزان مانده غیر جاری تسهیلات هم برای بانک خاورمیانه بوده که حدود 123 میلیارد تومان گزارش شده و تمام آن مانده جاری است.