تراشه و دردسرهای آن پایان می‌یابد؟

با گذشت چندین سال از وقوع بحران کمبود تراشه پس از شیوع بیماری کرونا وپیامدهای ناشی از آن، مدتی است کشورهای مختلف در تلاش هستند تا از شرایط پیش آمده مانند محدودیت های ایجاد شده توسط برخی کشورها، عبور کنند.

کد خبر: ۶۵۶۴۴۵

تاریخ: ۳۰ شهريور ۱۴۰۲ - ۱۰:۵۸

به گزار ش ایران اکونومیست، هنگامی که پاندمی کووید ۱۹ در سراسر جهان گسترش پیدا کرد، بسیاری از شرکت‌ها انتظار داشتند مردم با دشوار شدن شرایط اقتصادی، میزان هزینه‌هایشان را کاهش دهند. اما مردمی که در خانه حبس شده بودند شروع به خرید کردند و رایانه‌های بهتر و نمایشگرهای بزرگتری خریدند تا بتوانند از خانه به کار ادامه دهند. برای کودکانشان لپ تاپ‌های جدیدی برای آموزش از راه دور خریداری کردند. تلویزیون‌های ۴k، کنسولهای بازی، دستگاه‌هایی مانند کف شیرساز، سرخ کن و مخلوط کنهای قوی خریداری کردند تا زندگی در قرنطینه را دلپذیرتر کنند. بنابراین  کمبود تراشه، زاده یک محاسبه اشتباه پس از شیوع پاندمی ویروس کرونا در سال ۲۰۲۰ عنوان شد.

در این میان خودروسازان هم غفلت کردند؛ این شرکت‌ها کارخانه هایشان را تعطیل کردند زیرا تقاضا به دلیل عدم امکان مراجعه برای خرید سقوط کرده بود. آنها به تامین کنندگان قطعه اعلام کردند ارسال قطعات از جمله تراشه‌هایی که برای تولید خودروها بسیار ضروری هستند را متوقف کنند. سپس یکباره تقاضا در اواخر سال میلادی ۲۰۲۰  اوج گرفت. مردم می خواستند از خانه خارج شوند و تمایلی به استفاده از حمل و نقل عمومی نداشتند. خودروسازان کارخانه هایشان را بازگشایی کردند و با سرافکندگی سراغ تراشه سازانی نظیر TSMC و سامسونگ رفتند. اما پاسخی که شنیدند این بود که باید منتظر بمانند. نمی توانند به سرعت کافی برای مشتریان وفادارشان تراشه تولید کنند.

از سوی دیگر کمبود شیشه عامل دیگری بود که بحران را تشدید می کرد؛ تولیدکنندگان بزرگ شیشه حوادثی را در پایگاه‌های تولیدشان گزارش کرده‌اند که شامل خاموشی در کارخانه نیپون الکتریک گلس در دسامبر و انفجار در کارخانه فاین تکنو کوریای AGC در ژانویه بود.

مشکل کمبود تراشه زمانی که کووید ۱۹ به سرعت شیوع یافت و باعث سقوط فعالیت اقتصادی و کاهش تولید شرکت‌ها شد، غیرقابل تصور بود؛ اما پس از شوک اولیه، فروش بسیاری از صنایع افزایش یافت و شرکت‌ها در تلاش برای افزایش موجودی انبارهایشان هستند. بسیاری از شرکت‌های تراشه سازی اکنون با حداکثر ظرفیت تولید می‌کنند و دولت‌ها کمبود کارخانه های تولید تراشه را یک ریسک امنیت ملی می‌بینند.

در همین رابطه با گذشت چندین سال و تلاش کشورها برای عبور از این بحران چندی پیش در راستای تلاش برای تقویت زنجیره تامین تراشه اتحادیه اروپا، پروژه‌های تحقیقاتی نیمه‌رسانا با هشت میلیارد یورو (۸.۶ میلیارد دلار) بودجه عمومی توسط کمیسیون اروپا تایید شدند.

بر اساس منابع رسمی کمیسیون اروپا اعلام کرد این پروژه‌ها که با بودجه خصوصی بالغ بر ۱۳.۷ میلیارد یورو حمایت می‌شوند، به ۲۲ میلیارد یورو می‌رسد. در مجموع، ۶۸ پروژه مهم دارای منافع مشترک اروپایی از سوی ۵۶ شرکت در ۱۹ کشور از جمله نروژ، مجوز گرفته‌اند. این کمیسیون اوایل سال ۲۰۲۲، قانون تراشه‌های اتحادیه اروپا را پیشنهاد کرد و برای تولید ۲۰ درصد از نیمه‌رساناها جهان تا سال ۲۰۳۰ هدف گذاری کرد. "پروژه‌های مهم دارای منافع مشترک اروپایی"، یکی از بخش‌های این طرح را تشکیل می‌دهد و به دولت‌ها اجازه می‌دهد برای تاسیسات تولید، بودجه فراهم کنند.

اما پس از مدت اندکی از این خبر اعلام شد چین محدودیت‌هایی را برای صادرات دو فلز مورد استفاده برای ساخت نیمه‌رساناها و سایر دستگاه‌های الکترونیکی اعمال کرد. وزارت بازرگانی چین در بیانیه‌ای اعلام کرد که گالیوم و ژرمانیوم به همراه ترکیبات شیمیایی آنها، از اول اوت مشمول کنترل صادرات قرار خواهند گرفت و چنین اقدامی، احتمالا هزینه‌های تولیدکنندگان سخت افزار را افزایش داده و تنش‌های ژئوپلیتیکی را در رقابت برای توسعه فناوری رایانشی پیشرفته، تشدید می‌کند.

با فرا رسیدن ماه شهریور ما خبرهای جدیدی از تراشه در گوشه و کنار جهان منتشر شد به طور مثال آمریکا محدودیت صادرات تراشه‌های هوش مصنوعی پیشرفته شرکت‌های AMD و انویدیا را علاوه بر چین، به بعضی از کشورهای خاورمیانه گسترش داد. شرکت انویدیا در یک اظهارنامه رگولاتوری اعلام کرد که این محدودیت‌ها که شامل تراشه‌های A۱۰۰ و H۱۰۰ می شود، تاثیر فوری بر نتایج مالی این شرکت نخواهد داشت. تراشه‌های مذکور برای سرعت بخشیدن به وظایف یادگیری ماشینی طراحی شده‌اند.

مقامات آمریکا، معمولا به دلایل امنیت ملی، کنترل صادرات را اعمال می کنند. اقدام مشابهی که سال گذشته اعلام شد، از تشدید مقابله آمریکا با توانایی‌های فناوری چین حکایت داشت اما هنوز مشخص نیست که صادرات به خاورمیانه چه خطراتی را به همراه دارد. اما پس از اعلام این موضوع سخنگوی وزارت بازرگانی آمریکا در پی افشای این موضوع که واشنگتن الزامات مجوز صادرات تراشه‌های هوش مصنوعی پیشرفته شرکت های AMD و انویدیا را گسترش داده، مدعی شد دولت بایدن، فروش تراشه به خاورمیانه را ممنوع نکرده است.

از سوی دیگر اواسط شهریور ماه هم خبری مبنی بر راه‌اندازی صندوق ۴۰ میلیارد دلاری چین برای تراشه‌سازی منتشر شد. درباره جزئیات این موضوع می توان گفت صندوق سرمایه گذاری صنعت مدار مجتمع چین که تحت حمایت دولتی قرار دارد، سومین و بزرگترین دور سرمایه گذاری به میزان حدود ۳۰۰ میلیارد یوان (۴۱.۱ میلیارد دلار) را به راه انداخته است. وزارت دارایی چین ممکن است ۶۰ میلیارد یوان در این صندوق مشارکت کند. این صندوق که در چین به عنوان صندوق بزرگ، شناخته می‌شود، یکی از ابزارهای اصلی در خدمت بلندپروازی‌های چین برای ساخت یک صنعت تراشه خودکفا است تا وابستگی این کشور به فناوری آمریکایی را کاهش دهد.

به تازگی منابع آگاه به رویترز گفته اند شرکت TSMC با تاخیر در کارخانه تراشه ۴۰ میلیارد دلاری خود در آریزونا روبروست و با تاخیر انداختن تحویل تجهیزات تراشه سازی پیشرفته، تلاش می‌کند هزینه ها را کنترل کند. این اقدام شرکت TSMC که بزرگترین تراشه ساز قراردادی جهان است، منعکس کننده احتیاط فزاینده این شرکت نسبت به دورنمای تقاضا است. ارزش سهام تامین کنندگان شرکت TSMC از جمله شرکت هلندی ASML، در پی انتشار این خبر، کاهش پیدا کرد. تامین کنندگان این شرکت انتظار دارند این تاخیر کوتاه مدت باشد. اما شرکت TSMC حاضر نشد در خصوص این خبر که آن را شایعات بازار خواند، اظهارنظر کند.