ماجرای سورپرایز ایران برای آمریکا

احتمالا، توافق آزادی زندانیان بین ایران و آمریکا در زمان حضور ایراهیم رئیسی در نیویورک برای شرکت در نشست افتتاحیه مجمع عمومی سازمان ملل انجام خواهد شد.

کد خبر: ۶۵۳۹۲۸

تاریخ: ۲۲ شهريور ۱۴۰۲ - ۱۲:۳۹

نشانه های تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا در آستانه سالگرد نا‌آرامی های داخلی در این کشور در حال افزایش است. لورا روزن روزنامه نگار آمریکایی در پایگاه اینترنتی دیپلماتیک نوشت: به نظر می‌رسد توافق آزادی زندانیان بین ایران و آمریکا در اوایل هفته آینده، یعنی زمانی که ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران برای شرکت در نشست افتتاحیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک خواهد بود، انجام شود.

وزارت امور خارجه آمریکا از ارائه تاریخ دقیق زمان خروج پنج ایرانی آمریکایی، از جمله دو بازرگان یعنی سیامک نمازی ۵۱ ساله و عماد شرقی ۵۹ ساله و مراد طاهباز، تاجر انگلیسی الاصل و فعال محیط‌زیست ۶۷ ساله، خودداری کرده است. این پنج زندانی آمریکایی ماه گذشته طی یک توافق موقت از زندان اوین آزاد شده و در حصر خانگی قرار گرفتند؛ آنها طی این توافق تا زمان آزادی به یک هتل منتقل شدند. متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در نشست مطبوعاتی روز دوشنبه (۱۱ سپتامبر) در پاسخ به سوالی درباره پیشرفت در مورد تبادل زندانیان با ایران به خبرنگاران گفت: «من می گویم این روندی است که ادامه دارد.»میلر گفت: «ما به کار خود برای آزادی کامل شهروندان آمریکایی که در ایران بازداشت شده اند و اکنون به حبس خانگی منتقل شده اند، ادامه می دهیم. من مساله جدیدتری برای اظهارنظر نهایی ندارم.» خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی از این تحول بر اساس مدارکی که به آن دست یافته، نوشت که آنتونی بلینکن، وزیر خارجه ایالات متحده، هفته گذشته مجوز معافیت تحریم‌‌ بانک های بین‌المللی را برای انتقال ۶ میلیارد دلار از سرمایه ایران در کره‌جنوبی به قطر به عنوان بخشی از قرارداد مبادله زندانیان که قبلا اعلام شده بود، صادر کرده، اما این تصمیم روز دوشنبه، ۲۰ شهریورماه، به اطلاع کنگره آمریکا رسیده است.

این خبرگزاری آمریکایی خبر داده به عنوان بخشی از توافق، دولت بایدن موافقت کرده تا پنج شهروند ایرانی که در آمریکا زندانی بودند، آزاد شوند. آسوشیتدپرس همچنین خبر داده به اطلاعاتی دست یافته که بر اساس آن، «آنتونی بلینکن» وزیر امور خارجه آمریکا معافیت تحریمی را اواخر هفته گذشته و یک ماه پس از اینکه مقام های ایرانی و آمریکایی بر سر این موضوع به توافق رسیدند، امضا کرده بود اما کنگره تا روز دوشنبه از این تصمیم مطلع نشده بود. مفاد کلی توافق پیش از این اعلام شده بود و انتظار می رفت معافیت تحریمی بر این اساس اعلام شود اما در این اطلاعیه، برای اولین بار بود که دولت آمریکا خبر داد پنج زندانی ایرانی را بر اساس توافق با تهران آزاد می کند؛ با این حال نام این زندانیان اعلام نشده است. این معافیت تحریمی به معنای آن است که بانک های مستقر در اروپا، منطقه غرب آسیا و همچنین آسیا برای انتقال دارایی های مسدود شده ایران از کره‌جنوبی به بانک مرکزی قطر، درگیر تحریم های آمریکا نخواهند شد؛ دارایی هایی که به منظور «خرید کالاهای بشردوستانه» برای ایران نگهداری خواهد شد.

انتقال ۶ میلیارد دلار از دارایی های ایران، بخش حیاتی در توافق تبادل زندانیان بود که بر این اساس، ماه گذشته چهار نفر از پنج زندانی آمریکایی از زندان های ایران به حبس خانگی رفتند. پنجمین زندانی نیز در حال حاضر در حبس خانگی است.

پیش از این، خبرگزاری رویترز نوشته بود هم زمان با انتقال ۶ میلیارد دلار از پول های آزاد شده ایران از بانک های کره‌جنوبی به قطر تا هفته بعد، فرآیند هماهنگی برای خروج پنج نفر از زندان در ایران که اکنون در حبس خانگی به سر می برند و بازگشت پنج زندانی ایرانی از آمریکا به ایران آغاز خواهد شد. یک منبع آگاه در این خصوص گفت: «در صورتی که همه چیز طبق برنامه پیش برود، انتظار می‌رود انتقال پول ایران به بانک های قطر در اوایل هفته آینده به پایان برسد.»

آسوشیتدپرس می گوید به دلیل تحریم های متعدد آمریکا علیه بانک های خارجی که با ایران تعامل می کنند، چند بانک اروپایی از مشارکت در این انتقال سر باز زدند و این معافیت تحریمی که از سوی وزارت خارجه آمریکا صادر شده است، با هدف کاهش نگرانی های این بانک ها درباره هرگونه خطر مواجه شدن با تحریم های واشنگتن است. افراد مطلع در روند مذاکرات به آسوشیتدپرس گفته اند که انتظار دارند این زندانیان اوایل هفته آینده آزاد شوند. بلینکن درباره این معافیت تحریمی نوشته است: «به منظور تسهیل آزادی آنها، ایالات متحده متعهد شده است تا پنج شهروند ایرانی که در ایالات متحده حضور دارند را آزاد کند و اجازه انتقال تقریبا ۶ میلیارد دلار از وجوه مسدود شده ایران در کره جنوبی به حساب های محدودشده در قطر، جایی که این وجوه تنها برای تجارت بشردوستانه در دسترس است، صادر کند.» طبق اعلام وزیر امور خارجه آمریکا، این معافیت تحریمی شامل بانک ها و دیگر موسسات مالی در کره‌جنوبی، آلمان، ایرلند، قطر و سوئیس می‌شود. بلینکن نوشته است: «معافیت های تحریمی شامل تراکنش های نهادهایی مانند شرکت ملی نفت ایران و همچنین بانک مرکزی ایران می‌شود که قبلا مشمول جریمه شده اند تا وجوه مسدود شده از حساب های کره جنوبی به حساب های سوئیس و آلمان و پس از آن به حساب های قطر منتقل شود و از آنها برای تراکنش های بشردوستانه مطابق با دستورالعمل های کتبی دولت ایالات متحده استفاده شود.» ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه و در کنفرانس خبری هفتگی با خبرنگاران گفت: «موضوع رفع انسداد از دارایی های مالی ایران و موضوع تبادل زندانیان دو موضوع جدا از هم هستند و ماهیت آنها متفاوت است. در موضوع تبادل زندانیان همواره اعلام کرده ایم که با توجه به ماهیت انسانی موضوع، آمادگی داریم بحث تبادل زندانیان را انجام دهیم و این موضوع مدت ها قبل می‌توانست رخ دهد اگر طرف آمریکایی همکاری می کرد و این را به موضوعات دیگر از جمله برجام ارتباط نمی داد.»

این دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی ایران همچنین در مورد نحوه مصرف این دارایی ها توسط ایران نیز گفت: «جمهوری اسلامی ایران با این دارایی ها و منابع مالی رفع انسداد شده، می‌تواند تمامی کالاهای غیرتحریمی را خریداری کرده و از آن به صورت کامل استفاده کند. این مبتنی بر تفاهم صورت گرفته است و هیچ ارتباطی با موضوعات دیگری تحت عنوان غذا و دارو ندارد و اظهارات رسانه ای از این دست فاقد هرگونه ارزش است.»

در یکی دیگر از نشانه های مبادله زندانیان که قبلا اعلام شده ممکن است قریب الوقوع باشد، گزارش هایی به نقل از مقامات ایران تصریح کرده اند که ایالات متحده نیز قرار است پنج زندانی ایرانی و دوتابعیتی های ایرانی را که در زندان های آمریکا هستند در چارچوب توافق تازه اش با جمهوری اسلامی آزاد کند. این افراد عمدتا به دلیل نقض قوانین کنترل صادرات و ثبت لابی گری در آمریکا زندانی شده اند. این افراد عبارتند از کاوه افراسیابی، کارشناس علوم سیاسی؛ مهرداد معین انصاری که قبلا مقیم دبی بود؛ کامبیز عطار کاشانی؛ رضا سرهنگ‌پور دارای ملیت ایرانی ساکن مونترال کانادا، نگار مرتضوی روزنامه نگار و امین حسن‌زاده.

مراحل نهایی تبادل زندانیان

همزمان سفیر ایران در قطر اعلام کرد تهران و واشنگتن در مراحل نهایی اجرای توافق تبادل زندانیان هستند. حمید‌رضا دهقانی در ادامه دیدارهای خداحافظی خود با مقامات قطر، با «محمد الخلیفی» وزیر مشاور در وزارت خارجه قطر دیدار و رایزنی کرد. او در ارتباط با این دیدار در صفحه اجتماعی ایکس نوشت: «با مرور اقدامات انجام شده و گام های پیش رو، از نقش ایشان در پیشبرد روابط دوجانبه و به ویژه در مورد توافق تبادل که در مراحل نهایی اجرای آن هستیم، تقدیر و تشکر کردم.»

واکنش جمهوری‌خواهان

این در حالی است که تصمیم جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا برای صدور معافیت تحریمی جهت انتقال پول های آزادشده ایران از بانک های کره جنوبی به قطر با واکنش تند جمهوری‌خواهان آمریکا در شبکه اجتماعی ایکس مواجه شد که در ادامه به مواردی از آنها اشاره می‌شود.

به گزارش «ایسنا»، مایک فلود، عضو مجلس نمایندگان آمریکا، با اتهام زنی به ایران، در صفحه کاربری اش نوشت: «دژاوو: اوباما در توافق شکست خورده اش ۷/ ۱میلیارد دلار پول به ایران داد. حالا بایدن ۶ میلیارد دلار را آزاد می کند. کنگره آمریکا، ایران را از سال ۱۹۸۴ یک کشور حامی تروریسم محسوب می کند. پول در اینجا حسن نیت نمی خرد.» او در ادامه مدعی شد: «تحویل پول نقد بیشتر به ایران موجب قدرت بخشیدن به یکی از بزرگ‌ترین دشمنان آمریکا خواهد شد. همه ما از این موضوع در بیست ودومین سالروز ۱۱ سپتامبر مطلع شدیم. سیاست خارجی بایدن رسوایی است و جایگاه آمریکا را در جهان تضعیف می کند.» سناتور «تام کاتن» نیز در این باره با اشاره به حملات تروریستی انتحاری گروه القاعده در ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۱۱ در نیویورک، ادعای «حمایت از تروریسم» را علیه ایران مطرح کرد و نوشت: اول جو بایدن از ۱۱ سپتامبر به عنوان بهانه ای برای فرار از افغانستان استفاده کرد. حالا با باج دادن به بدترین کشور حامی تروریسم، به این روز بی حرمتی می کند.» لیندسی گراهام نیز با اشاره به اینکه موضوع آزادسازی پول های ایران به عنوان بخشی از توافق ایران و آمریکا برای تبادل زندانیان انجام شد، در پیامی مدعی شد: «من همیشه از آزادی آمریکایی ها از اسارت خوشحال می شوم. اگرچه این توافق رژیم های متخاصمی مانند ایران را وسوسه خواهد کرد که گروگان های بیشتری بگیرند.»

ادعای گراهام مبنی بر گروگان گرفتن شهروندان آمریکایی از سوی ایران در حالی مطرح می‌شود که اتهام افراد آمریکایی بازداشت شده و زندانی در ایران که قرار است طی این توافق تبادل شوند، جاسوسی بوده است. مایک پنس، معاون سابق ترامپ نیز در صفحه کاربری اش نوشت: «تصمیم دولت بایدن برای پرداخت ۶ میلیارد دلار باج، آمریکایی ها را در خارج از کشور به خطر می اندازد. اعلام کردن این تصمیم در سالروز ۱۱ سپتامبر مایه ننگ است.»

منبع: دنیای اقتصاد