جنجال پهپادها و جدایی ایران از روسیه؟

آمریکا در کنار توافق با ایران در مورد آزادی زندانیان در مقابل آزادسازی پول های بلوکه شده از ایران خواسته است تا ارسال پهپاد به روسیه را متوقف کند.

کد خبر: ۶۴۸۲۴۳

تاریخ: ۰۲ شهريور ۱۴۰۲ - ۱۰:۴۱

ایالات متحده از ایران می خواهد که ارسال پهپادهای نظامی به روسیه را متوقف کند. پیشرفت مداوم روسیه به سمت تولید بومی پهپادهای ایرانی به تدریج وابستگی آن به تهران برای این هواپیماهای بدون سرنشین را کاهش خواهد داد. هرچه زودتر ایران حمایت گسترده خود را از برنامه هواپیماهای بدون سرنشین روسیه قطع کند، برای روسیه سخت تر خواهد بود که به اهداف و جدول زمانی تولید غیرواقعی خود مبنی بر تولید ۶۰۰۰ پهپاد تا اواسط سال ۲۰۲۵ دست یابد.

گفته شده طی گفت وگوی غیرمستقیم با تهران، ایالات متحده از ایران خواسته به عنوان بخشی از تلاش های خود برای کاهش تنش ها و از سرگیری مذاکرات درباره برنامه هسته ای ایران، تحویل هواپیماهای بدون سرنشین به روسیه را متوقف کند.

گفتنی است که روزنامه فایننشال تایمز روز چهارشنبه ۲۵ مرداد مدعی شد که آمریکا در کنار مذاکرات بر سر تبادل زندانیان و رفع انسداد ۶ میلیارد دلار از سرمایه های تهران، به ایران فشار آورده تا فروش پهپادهای نظامی به روسیه را به عنوان بخشی از گفت‌وگوها برای کاهش تنش میان واشنگتن و تهران متوقف کند. هر چند مقامات ایران بارها اعلام کرده اند که پهپادی برای استفاده در جنگ در اختیار روسیه قرار نداده اند. نورنیوز سایت نزدیک به شورای عالی امنیت ملی نیز در همین رابطه در توییتی نوشته بود: «‌موضع رسمی ایران درباره دروغ واگذاری پهپادهای ایرانی به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین بارها اعلام شده است. توافق اخیر پیرامون تبادل زندانیان ایرانی و آمریکایی و آزادسازی دارایی های ایران در چند کشور نیز موضوعی مستقل بوده و هیچ ارتباطی به پرونده های دیگر ندارد.» با این حال، طبق ادعای مقامات غربی، ایران از طریق انتقال فناوری و سایر کمک ها به روسیه کمک کرده است تا پهپادهای خود را به صورت محلی و تا حدی مستقل تولید کند.

اخیرا ودانت پاتل، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا با تکرار ادعای به کار رفتن پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین، گفت که شراکت نظامی میان ایران و روسیه در حال عمیق تر شدن است.

خبرگزاری اوکراین فرم نوشت که معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در یک نشست خبری در پاسخ به سوالی درباره ادعای مطرح شده در برخی گزارش های اطلاعاتی آمریکا مبنی بر اینکه روسیه با کمک ایران در حال ساختن تاسیسات تولید پهپاد است، ادعا کرد که «ایران حامی نظامی اصلی روسیه است.»

پاتل مدعی شد: «روسیه صدها پهپاد حمله یک طرفه و تجهیزات مربوط به تولیدات پهپادی از ایران دریافت کرده است.» پاتل همچنین مدعی شد که «این شراکت نظامی میان روسیه و ایران در حال عمیق تر شدن است.»

تقاضای پهپادی برای تفاهم نانوشته

طبق آنچه در گزارش مجله فوربس آمده، فایننشال تایمز در ۱۶ اوت ادعا کرد ایالات متحده از تهران خواسته تا فروش هواپیماهای بدون سرنشین روسیه را به عنوان بخشی از «تفاهم نانوشته» بین دو دشمن دیرینه برای کاهش تنش های فزاینده متوقف کند. [این در حالی است که تهران و مسکو انتقال پهپادها را رد کرده اند.]

با این حال، اخیرا گزارش هایی ادعا کرده اند که روسیه در تولید طرح های پهپاد ایرانی به صورت محلی پیشرفت هایی داشته است. یک روز پس از گزارش فایننشال تایمز، تحقیقات موسسه مستقل تحقیقات تسلیحات جنگی مستقر در بریتانیا جزئیاتی از پیشرفت روسیه در ساخت نسخه هایی از مهمات کارشده روی هواپیماهای بدون سرنشین را فاش کرد.

محققان موسسه مذکور مدعی شدند این واقعیت که روسیه یک نسخه سفارشی از شاهد را ساخته و به کار گرفته است نشان می دهد که در شروع تولید داخلی این پهپادها پیشرفت کرده است.

واشنگتن پست همچنین جزئیات جدیدی را در مورد برنامه های روسیه برای ساخت شاهد-۱۳۶ در همان روز فاش کرد. گزارش واشنگتن پست با استناد به اسناد فاش‌شده ای که به دست آورده، فاش کرد که «مسکو به سمت هدف خود برای ساخت شاهد-۱۳۶ پیشرفت کرده است.»

گفته شده روسیه برنامه های بلندپروازانه ای برای ساخت ۶۰۰۰ هواپیمای بدون سرنشین ایرانی تا اواسط سال ۲۰۲۵ دارد. در گزارش واشنگتن پست آمده: «اسناد نشان می دهد که مهندسان تأسیسات با استفاده از تخصص صنعتی روسیه برای تولید پهپادها در مقیاسی بزرگ تر از آنچه تهران به دست آورده و با کنترل کیفی بالاتر، تلاش می کنند تکنیک های ایران را بهبود بخشند. مهندسان همچنین در حال بررسی پیشرفت هایی برای خود پهپاد هستند، از جمله افزایش توانایی آن را برای حملات دسته جمعی که در آن پهپادها به طور مستقل حمله به یک هدف را هماهنگ می کنند.»

روسیه پهپادهای ایرانی را مونتاژ می کند

این گزارش ها مدعی هستند که به‌رغم «پیشرفت پایدار»، این مرکز عمدتا پهپادها را با استفاده از قطعاتی که ایران تحویل داده مونتاژ کرده و فقط ثابت کرده که قادر به ساخت بدنه پهپادها به طور مستقل است. علاوه بر این، محققان مورد استناد واشنگتن پست که اسناد را بررسی کردند، تخمین می زنند که این تاسیسات یک ماه عقب تر از برنامه زمان بندی‌شده است و بعید است به تاریخ هدف خود برای ۶۰۰۰ پهپاد دست یابد.

با این حال، این گزارش مدعی ا ست که پیشرفت مداوم روسیه به سمت تولید بومی پهپادهای ایرانی به تدریج وابستگی آن به تهران برای این هواپیماهای بدون سرنشین را کاهش خواهد داد. با این حال، هرچه زودتر ایران حمایت گسترده خود را از برنامه هواپیماهای بدون سرنشین روسیه قطع کند، برای روسیه سخت تر خواهد بود که به اهداف و جدول زمانی تولید غیرواقعی خود دست یابد. اگر ایران بتواند تحریم های غرب علیه خود را کاهش دهد و از تحریم های آتی جلوگیری کند، منافع شخصی خود را در انجام این کار دارد.

در ماه اکتبر، بند قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که در سال ۲۰۱۵ پس از اجرای توافق هسته ای ایران تصویب شد، مبنی بر منع صادرات موشک های بالستیک و پهپادهای بالستیک با برد بیش از ۱۸۶ مایل، منقضی می شود. نقض شروط این قطعنامه قبل از آن تاریخ می تواند موجب تحریم های فوری علیه تهران شود.

پهپاد شاهد ایرانی می تواند اهداف را از فاصله ۱۰۰۰ مایلی مورد اصابت قرار دهد، به این معنی که تحویل این مهمات توسط ایران منجر به نقض قطعنامه ۲۲۳۱ می شود. گفته می شود، امضاکنندگان اروپایی توافق هسته ای ایران قصد دارند پس از ماه اکتبر تحریم ها علیه برنامه موشکی بالستیک ایران را حفظ کنند و به عنوان توجیهی برای این کار، از اتهام ادعایی عرضه پهپادها به روسیه و چشم انداز ارسال موشک های بالستیک تهران به مسکو یاد می کنند.

امیدهای از دست رفته

در همین شرایط، یک مقام ایرانی به فایننشال تایمز گفته تهران نگران اعمال مجدد تحریم ها توسط اروپا است و امیدوار است تنش ها با واشنگتن را کاهش دهد. او به این روزنامه گفته: «ما بسیار نگران ماه اکتبر هستیم. ما انتظار داریم [ایالات متحده] از طرف های مختلف فشار بر ایران را کاهش دهد.» در ۱۲ اوت، عبدالرضا فرجی‌راد، تحلیلگر ایرانی در امور بین الملل در رسانه های اصلاح طلب ایران نقل کرد که در میان «تردیدها در مورد فروش جنگنده های سوخوی روسی»، «ایران تا حدودی امید خود را به روسیه از دست داده است». او گفت: «ایران می خواهد مذاکرات را تسریع و می خواهد خود را از روسیه رهایی بخشد.»

کاهش تحریم های کنونی و جلوگیری از تحریم های آتی با تعلیق ارسال تسلیحات به روسیه می تواند یک اقدام بسیار مثبت برای کاهش تنش و افزایش احتمال رفع برخی تحریم ها باشد.

پس از انقلاب ایران، ایالات متحده با اعمال تحریم تسلیحاتی و جلوگیری از سرازیر شدن قطعات یدکی به داخل ایران، به دنبال زمین گیر کردن نیروی هوایی تهران بود. به‌رغم تلاش های فراوان، ایران پس از گذشت ۴۴ سال همچنان از اف-۱۴های عملیاتی برخوردار است.

روسیه احتمالا به زمان بیشتری نیاز دارد تا بتواند به طور کامل پهپادهای ایرانی متناسب با نیاز خود را بدون درجاتی از تدارکات و کمک ایران تولید کند. اگر ایران به طور کامل حمایت خود از این تلاش را تا قبل از اکتبر متوقف کند، می تواند تأثیر محسوسی بر کاهش توان نظامی روسیه در استفاده از پهپادها علیه اوکراین داشته باشد!

منبع: دنیای اقتصاد