تخریب کاشی‌های مسجد وکیل شیراز +‌ عکس

یک فعال میراث فرهنگی از تخریب و نابودی کاشی‌های مسجد وکیل شیراز براثر فرسودگی مصالح، تغییرات اقلیمی و بی‌توجهی در مرمت و حفاظت خبر داد.

کد خبر: ۶۳۸۲۱۲

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۴۰۲ - ۱۱:۲۳

به گزارش ایران اکونومیست، سیاوش آریا با انتشار تصاویری از مسجد وکیل شیراز درباره وضعیت کاشی‌های آن گفت: کاشی‌های مسجد تاریخی وکیلِ شیراز که در فهرست میراث ملی ایران ثبت شده است، به نظر می‌رسد بنا بر دلایلی چون گذشت زمان، فرسودگی مصالح، رسیدگی نکردن و رِخنۀ عوامل طبیعی به گونۀ روزاَفزون و در بخش‌های گوناگونِ این شاهکار هنر شیراز، در حال ریختن و نابودی است و باید هرچه زودتر و فوری به آن رسیدگی کرد.

او ادامه داد: با وجود همۀ زیبایی‌های مسجد تاریخی وکیلِ شیراز، کاشی‌های هفت‌رنگ تاریخی و بسیار ارزشمند این بنای ملی به دلیل گذشت زمان، رِخنۀ عوامل طبیعی، فرسودگی مصالح و رسیدگی نکردن مسولان، در حال وَر آمدن و جدا شدن از دیواره‌ها و تاق‌های مسجد است که نابودی تدریجی یکی از مهم‌ترین بناهای آیینی و مذهبی ایران را به دنبال خواهد داشت.

این پژوهشگر و فعال میراث فرهنگی اضافه کرد:‌ در بیشتر بخش‌های مسجد وکیل و در زیر تاق‌ها و رواق‌ها و دیواره‌های آن به‌ویژه در گوشه شمالی مسجد، کاشی‌های تاریخی هفت‌رنگ و بسیار زیبا، وَر آمده و جدا شده و ریخته است و جای خالی آن بدجوری در ذوق می‌زند.

کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ و مقرنس‌کاری در ورودی و ضلع شمالی مسجد وکیل شیراز

آریا گفت: بخشی از این کاشی‌های هفت‌رنگ به آرامی و در سال‌های گذشته از بنا جدا شده و ریخته است، ولی دست کم در دو بخش از مسجد وکیل شیراز در گوشۀ جنوبی آن چندین کاشی هفت‌رنگ تاریخی در دو سه ماه گذشته از بنا جدا و ریخته و نابود شده است که در تازه‌ترین بازدید میدانی نگارنده و در بررسی و پُرس و جوها به درستی آن پِی برده شده است. با این همه، وضعیت کاشی‌های هفت‌رنگ و تاریخی مسجد وکیل شیراز در بدترین شرایط حفاظتی و نگهداری قرار دارد و در بیشتر بخش‌ها به ویژه گوشه (ضلع) و ایوان جنوبی و گوشۀ شمالی مسجد وکیل و در زیر تاق‌ها و رَواق‌ها، کاشی‌ها وَرآمده و در حال جدا شدن و ریختن است که اگر هرچه زودتر و فوری مرمت و استحکام‌بخشی نشود، در فصل سرد سال و با بارش‌های شدید زمستانی، بیشتر کاشی‌های تاریخی هفت‌رنگ فرو ریخته و برای همیشه نابود خواهد شد.

این فعال میراث فرهنگی همچنین گفت: بر پایۀ قانون و ضابطه‌های موجود، بناها و آثار تاریخی کشور که در اِختیار دیگر نهادها و سازمان‌های دولتی، همانند شهرداری‌ها و سازمان اوقاف و امور خیریه و دیگر ارگان‌ها هستند، باید با هماهنگی و نظارت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مرکز استان‌ها و با بودجه همان نهاد متولی بنای تاریخی مرمت قرار شوند. روشن‌تر آنکه سازمان اوقاف و اُمور خیریه که متولی مسجد وکیل شیراز است باید هزینه‌های مرمت و اِستحکام‌بخشی آن را بر دوش گرفته و فراهم کند و با نظارت مستقیم اداره میراث فرهنگی و زیر نظر کارشناسان مربوطه و هرچه زودتر و فوری و در همین تابستان، کارهای مرمتی را در مسجد وکیل آغاز کند. همچنین اداره میراث فرهنگی باید پیگیری‌های مربوطه را انجام داده و برای حفاظت و نگهداری بهتر مسجد وکیل از هیچ کوششی دریغ نکند.

این پژوهشگر میراث فرهنگی سپس با اشاره به جایگاه و اهمیت مسجد وکیل، بیان کرد: مسجد تاریخی وکیل را باید بی‌گمان چشم و چراغ شیراز و سرزمین فارس و جنوب کشور به شمار آورد که آبروی فرهنگی و پشتوانه و اِعتبار هنر و فرهنگ مردم شیراز به شمار می‌آید و در سراسر کشور دارای اَرج و احترام بوده و شناخته شده است و هرکسی به شیراز سفر می‌کند از این بنای چشم‌نواز دیدن خواهد کرد. همچنین مسجد وکیل سه دورۀ تاریخی را به خود دیده است. به بیانی روشن‌تر، پایه و اساس مسجد در دورۀ صفویه شکل گرفته است؛ زیرا در این دوره، مکان کنونی میدان شاه نامیده می‌شد و کاشی‌نبشته‌ای (کتیبه) هم در کنار محراب مسجد وجود دارد که سال ۱۰۴۳ مَهی (قمری) یعنی دورۀ صفویه را یادآوری می‌کند. پس از آن در دورۀ کریم‌خان زند مسجد ساخته و کامل می‌شود و کاشی‌های هفت‌رنگ آن نیز در دورۀ قاجاریه که نبشته‌های (کتیبه) فراوانی را به عنوان سند داریم، به بنا اَفزوده می‌شود. از سویی، مسجد وکیل در کنار بازار و گرمابه وکیل جای دارد و کمی آن سوتر باغ موزۀ فارس و اَرگ کریمخانی را داریم که مجموعۀ اَرزشمند زندیه را شکل می‌دهد و در صف اِنتظار یا موقت سازمان جهانی یونسکو قرار دارد و تنها سدِ راه ثبت جهانی مجموعۀ زندیه، هتل آسمان در خیابان رودکی است که چندین سال به حال خود رها شده و بلاتکلیف مانده است.

مسجد وکیل یا مسجد جامع وکیل شیراز ۹۵۷۸ مترمربع مساحت، ۵۷۸۷ مترمربع زیر بنا، ۱۲۰ متر درازا (طول) و ۸۰ متر پهنا دارد. ورودی مسجد در گوشۀ شمالی جای گرفته است. این بنا در ۱۸ تیرماه ۱۳۱۱ خورشیدی با شمارۀ ۱۸۲ به ثبت ملی رسیده است.

شکافی که ضلع شمالی مسجد وکیل و زیر تاق مروارید را تهدید می‌کند

کاشی‌های بخش ایوان جنوبی و درون مسجد که ریخته است

کاشی‌های هفت‌رنگ ضلع جنوبی مسجد وکیل که ور آمده و در حال ریختن است و نیازمند مرمت اضطراری است

فرسودگی و پوسیدگی نقش و نگارهای اِزاره دیوار ورودی مسجد وکیل و کنار در چوبی

ورودی مسجد وکیل که برای نصب بنر، دیوارهای تاریخی را سوراخ کرده و منظر دیداری بنا را خدشه‌دار کرده است

عکس‌ها از سیاوش آریا که به تازگی از مسجد وکیل شیراز گرفته شده است